Ung thư da là một trong những ung thư thường gặp hiện nay. Ung thư da gồm nhiều loại u ác tính xuất phát từ các tế bào biểu mô của da.
 Nghiên cứu của Stern năm 2007 ở Mỹ cho thấy tỷ lệ mắc ung thư da cao gấp 5 lần ung thư vú và ung thư tiền liệt tuyến. Số bệnh nhân mắc ung thư da ngày một tăng. Năm 2002 ước tính có 1,3 triệu người Mỹ mắc ung thư da, trong đó có 53.000 người mắc ung thư tế bào hắc tố và > 7.000 người chết vì loại ung thư này và tới năm 2006 ước tính có khoảng trên 3,5 triệu bệnh nhân cao gấp 3 lần số bệnh nhân năm 2002.
Trong những năm gần đây số người mắc ung thư nói chung và ung thư da nói riêng ở Việt Nam tăng rất nhanh. Theo báo cáo của Tổ chức phòng chống ung thư quốc tế, số mới mắc ung thư ở nước ta năm 1990 là 52.721 và đến năm 2002 con số này tăng lên 75.150 so với tỷ lệ mắc mới năm 2002 là 144/100.000 dân. Theo ghi nhận ung thư ở Hà Nội 1992-1996 tỷ lệ mắc ung thư da là 2,9-4,5/100.000 dân. Tại TP Hồ Chí Minh, theo ghi nhận ung thư năm 1997 tỷ lệ chuẩn theo tuổi chung cho cả hai giới là 3/100.000 dân, xếp thứ 8 trong 10 loại ung thư thường gặp. Tuy nhiên tại Việt Nam, các số liệu ghi nhận ung thư da hầu hết ở quy mô nhỏ, theo từng tỉnh thành và số liệu về tỷ lệ mới mắc ung thư da chưa được cập nhật, đặc biệt là trên quy mô toàn quốc.
Nhóm tác giả nghiên cứu Ngô Văn Toàn, Trần Hậu Khang cùng cộng sự Trường Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Da Liễu Trung ương đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Ước lượng tỷ lệ mới mắc ung thư da tại Việt Nam giai đoạn 2008-2010”. Đây là loại nghiên cứu mô tả hồi cứu, ghi nhận tất cả những hồ sơ bệnh án của những bệnh nhân tại các bệnh viện đã được chẩn đoán là ung thư da bằng tế bào. Sau đó loại trừ tất cả các trường hợp bệnh nhân trùng lắp tại các cơ sở y tế. Xếp hồ sơ theo tỉnh và dựa trên dân số của tỉnh để ước lượng tỷ lệ mắc. Số liệu bệnh nhân ung thư da được thu thập từ năm 2008 đến năm 2010; nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện/ Trung tâm Ung bướu tại các tỉnh Hà Nội, Hải Phòng, TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Huế và Thái Nguyên trong vòng 3 năm, từ năm 2008 đến 2010.
Theo phân tích của nhóm nghiên cứu, tỷ lệ mới mắc ung thư da cao nhất là ở Tp Cần Thơ (vùng Đồng bằng sông Cửu Long) cho cả nam lẫn nữ; tiếp theo là TP. Hồ Chí Minh, tỷ lệ mắc ở nam là 3,3% và nữ là 3%. Ở các tỉnh còn lại tỷ lệ mới mắc ung thư da dao động trong khoảng từ 1,1-1,7/100.000 dân. Điều này là hoàn toàn hợp lý vì các tỉnh trong miền Nam, đặc biệt là các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long có quá nhiều giờ nắng và ngày nắng trong năm. Do vậy, khả năng phơi nhiễm của người dân với tia cực tím của mặt trời (là tác nhân gây ung thư da) là rất cao. Nghiên cứu này cũng ước lượng tỷ lệ mới mắc thô của ung thư da trên nam giới là 2,8/100.000 dân và nữ giới là 2,4/100.000 dân trên phạm vi toàn quốc. Tỷ lệ mới mắc đặc trưng theo tuổi và giới của ung thư da trên nam giới là 3,2/100.000 dân và nữ giới là 2,7/100.000 dân. Kết quả nghiên cứu của nhóm nghiên cứu hoàn toàn phù hợp với các kết quả nghiên cứu ở nước ngoài.
BS.Ngô Văn Toàn cũng nhấn mạnh giai đoạn 2008-2010, tỷ lệ ung thư da ở nam giới đứng thứ 13/15 loại ung thư phổ biến nhất tại Việt Nam. Hàng năm, Việt Nam có khoảng 1.232 nam giới mắc ung thư da. Ước lượng có khoảng gần 1.410 nữ mắc ung thư da. Riêng ung thư dương vật hàng năm Việt Nam có khoảng 1.020 ca mới mắc. Tuy nhiên, ung thư dương vật vẫn còn đang tranh luận có phải là ung thư da không. Ước tính đến năm 2020 riêng nam giới sẽ có 1.428 trường hợp nam giới mắc ung thư da và có 1.590 nữ mới mắc ung thư da. Trong nghiên cứu này, nhóm tác giả nghiên cứu sử dụng thuật ngữ “ước lượng tỷ lệ mới mắc ung thư da” mà không sử dụng “xác định tỷ lệ mới mắc ung thư da”. Đó là vì nghiên cứu dựa trên “phương pháp ghi nhận ung thư quần thể”. Tỷ lệ mới mắc ước tính này không thể chính xác như tỷ lệ mới mắc mà nó có giá trị gần với tỷ lệ mới mắc. Có rất nhiều lý do có thể dẫn tới làm tăng lên hay tụt đi so với tỷ lệ mới mắc thật của ung thư da nói riêng cũng như các loại ung thư khác nói chung.
Có một số lượng bệnh nhân ung thư da không đi khám ở bất kỳ một cơ sở y tế nào và khi tử vong cũng không được chẩn đoán là ung thư da. Những trường hợp này sẽ dẫn đến ước lượng hụt tỷ lệ mới mắc ung thư da. Đặc biệt đối với ung thư da,là loại ung thư có các triệu chứng rất mờ nhạt, dễ bỏ qua. Có một số bệnh nhân ung thư da đi khám chữa bệnh ở cơ sở y tế tư nhân hoặc cơ sở y tế ở nước ngoài không được báo cáo ghi nhận. Giống như lý do trên, những trường hợp này sẽ dẫn đến ước lượng hụt tỷ lệ mới mắc của ung thư da. Một bệnh nhân ung thư da có thể đi khám nhiều lần ở nhiều nơi khác nhau trên phạm vi toàn quốc. Do vậy, có thể một bệnh nhân được ghi chép lại nhiều lần ở những tỉnh, thành phố khác nhau hoặc ở các bệnh viện khác nhau. Mặc dù khi thu thập số liệu và được làm sạch trên phần mềm Canreg là phần mềm được sử dụng riêng cho “ghi nhận ung thư” nhưng do nhiều lý do vẫn có thể có trùng lặp một bệnh nhân ung thư được ghi nhận hơn 1 lần. Những trường hợp này sẽ dẫn đến ước lượng thừa tỷ lệ mới mắc của ung thư da. Việc chẩn đoán ung thư da ở các tuyến bệnh viện khác nhau có độ tin cậy khác nhau. Tuyến y tế Trung ương, là có đội ngũ cán bộ có chất lượng cao, có máy móc hiện đại chẩn đoán ung thư da sẽ tốt hơn là tuyến dưới (nơi có đội ngũ cán bộ chưa tốt và hệ thống máy móc không hiện đại và chưa đồng bộ)
Cuối cùng, BS.Ngô Văn Toàn kết luận ung thư da là một trong những ung thư có tỷ lệ mới mắc tương đối cao. Tỷ lệ mới mắc ung thư da ở miền Nam cao hơn ở miền Bắc. Tỷ lệ mới mắc đặc trưng theo tuổi và giới của ung thư da trên nam giới là 3,2/100.000 dân và nữ giới là 2,7/100.000 dân. Tại Hà Nội trong giai đoạn 2008-2010, tỷ lệ mới mắc ung thư da khá cao, cao nhất năm 2009, tỷ lệ mới mắc ung thư da ở nam giới cao hơn nữ giới, tuổi trung bình mới mắc ung thư da khá cao (gần 60 tuổi), tỷ lệ mới mắc u hắc tố ác tính ở da rất cao. U ác tính khác ở da có tỷ lệ mắc rất cao (> ½ tỷ lệ mới mắc ung thư da).
Hoa Phượng