Tuyến giáp là tuyến nội tiết lớn nhất của cơ thể, nằm phía trên cổ, liền dưới trái cổ, có hai thùy giống như con bướm có hai cánh. Bình thường không thấy được, chỉ hiện ra khi thành bướu cổ. Tuyến giáp cần chất Iốt từ nước uống hoặc thức ăn để làm ra các hormon giúp cho cơ thể hoạt động.
Ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú chiếm tỷ lệ từ 80-90% các loại ung thư tuyến giáp. Đây là loại ung thư biệt hóa cao, theo Cheema Y và CS (2006), tiên lượng chung khá tốt, tỷ lệ sống thêm 10 năm là 97%, tỷ lệ tái phát là 12%. Việc chẩn đoán xác định type mô bệnh học trên các tiêu bản H.E (Hematoxylin – Eosin) thường không gặp khó khăn. Tuy nhiên nhiều bệnh nhân bị tái phát tại chỗ sau phẫu thuật hoặc di căn hạch cổ. Đặc biệt một số bệnh nhân không đáp ứng với điều trị bằng iod 131. Những vấn đề trên có liên quan đến đặc tính sinh học của tế bào u. Ở Việt nam đã có một số nghiên cứu mô miễn dịch ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú nhưng mới chỉ nghiên cứu sự bộc lộ của một số dấu ấn xác định nguồn gốc tế bào u, mức độ tăng sinh và sự đột biến gen ức chế u p53. Chưa có nghiên cứu nào đánh giá sự bộc lộ của các dấu ấn HBME-1, CK19, COX-2 và RET.
Tác giả Bùi Đặng Minh Trí cùng cộng sự Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch vừa qua đã tiến hành đề tài “Nghiên cứu sự bộc lộ một số dấu ấn miễn dịch trong ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú”.
Nghiên cứu dựa trên các phiếu yêu cầu xét nghiệm mô bệnh học, ghi nhận thông tin về tuổi, giới, vị trí khối u, kích thước, ranh giới u và tính chất hạch (nếu có). Bệnh phẩm được cố định bằng formol trung tính (10%), chuyển đúc, cắt nhuộm, làm tiêu bản mô học thông thường (nhuộm H.E). Đọc và hội chẩn tiêu bản trên kính hiển vi quang học có độ phóng đại 40-400 lần. Lựa chọn các khối sáp, nhuộm HMMD tiêu bản theo phương pháp ABC (Avidin-Biotin-Conjugate) với các dấu ấn: HBME-1, CK19, COX2, p53, Ki-67 và RET.
Kết quả nghiên cứu cho thấy có 80 trường hợp tham gia nghiên cứu, tuổi thấp nhất là 17, cao nhất là 80. Nhóm 35-59 tuổi chiếm tỷ lệ nhiều nhất; độ tuổi trung bình nghiên cứu là 40,9 tuổi. Nữ giới gấp 4 lần so với nam giới.
Theo tác giả nghiên cứu, trong nhóm ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú là thể thông thường chiếm tỷ lệ cao nhất (90%). Các biến thể gặp được đều chiếm tỷ lệ thấp, trong đó biến thể nang có 5% các trường hợp. Tất cả các trường hợp ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú đều được phát hiện một cách ngẫu nhiên trên các bệnh được chẩn đoán lâm sàng là bướu giáp nhân.
Về tỷ lệ di căn hạch ở cổ là 21,2%; khối u thường có kích thước 1-3cm. Tác giả nghiên cứu có kết luận các tế bào u dương tính mạnh và lan tỏa với HBME-1 (83,75%), CK19 (71,25%), RET (57,50%), tỷ lệ dương tính thấp với COX-2 (7,5%) và p53 clon DO-07 của hãng DAKO (13,75%). Không có sự tương quan giữa yếu tố ức chế u (p53) và kích thước u (COX-2) với p>0,05.
Tỷ lệ dương tính với Ki-67 thấp (6,25% trường hợp dương tính ≥ 10% tế bào u) thể hiện mức độ phân bào thấp phù hợp với kích thước về mức độ ác tính thấp của ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú
Về triệu chứng ung thư tuyến giáp, lúc ban đầu ung thư rất im lìm - Có khi không thấy gì, bác sĩ siêu âm vùng cổ thấy một hột nhỏ khoảng vài mm trong tuyến giáp. Dùng cây kim thật nhỏ chích hút tế bào xét nghiệm biết được lành hay ác tính. Sau đó bệnh mới lộ ra một hạt nhỏ rờ được dưới da, chạy lên chạy xuống khi nuốt nước miếng. Đây là triệu chứng sớm thường gặp nhất. Giọng nói của người bệnh thay đổi, khàn tiếng ngày càng nhiều, nuốt khó, đau ở cổ và họng, có vài cục hạch ở cổ bên.
Ung thư tuyến giáp chiếm tỷ lệ khoảng 1-2% tất cả các loại ung thư. Là loại ung thư thường gặp nhất của hệ nội tiết, chiếm khoảng 90% các trường hợp. Tỷ lệ mới mắc hàng năm của ung thư tuyến giáp trên thế giới từ 0,5-10/100.000 dân. Nếu được điều trị thích hợp, tỷ lệ sống sót rất cao.
Xạ trị được xem là nguyên nhân gây ra ung thư tuyến giáp; những người bị ảnh hưởng bởi bom nguyên tử có tỷ lệ mắc bệnh cao. Bệnh viêm giáp Hashimoto được coi là yếu tố tiền ung thư. Trường hợp tế bào ung thư bắt nguồn từ tế bào biểu mô nang tuyến giáp có 03 thể là ung thư tuyến giáp thể biệt hóa, thể biệt hóa kém và thể không biệt hóa.
Trường hợp tế bào ung thư bắt nguồn từ tế bào biểu mô nang cạnh tuyến giáp (C-cell) gọi là Carcinoma tuyến giáp thể tùy. Chẩn đoán xác bệnh dựa vào kết quả giải phẫu hợp lý gồm ung thư tuyến giáp dạng nhú (Papillary Thyroid Carcinoma); dạng nang ( Follicular Thyroid Carcinoma), dạng tế bào Hurthle; dạng thoái sản (Anaplastic thyroid Carcinoma) và dạng tủy (Medullary Thyroid Carcinoma).
Mai Trang