Từ tháng 3 – 9/2015, BS Nguyễn Ngọc Sơn đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Tình hình nhiễm Helicobacter Pylori (HP) trên bệnh nhân viêm loét dạ dày tá tràng tại Bệnh viện đa khoa khu vực Ninh Hòa”.
Nghiên cứu được thực hiện trên 232 bệnh nhân được chỉ định nội soi tiêu hóa trên và có chỉ định xét nghiệm CLO-test tại khoa chẩn đoán hình ảnh Bệnh viện đa khoa khu vực Ninh Hòa. Theo BS Sơn, nghiên cứu sử dụng máy nội soi ống mềm có camera, sau khi quan sát dạ dày, hành tá tràng, hang vị, thân vị, phình vị, dùng kềm sinh thiết lấy một mẫu niêm mạc ở hang vị cách lỗ môn vị 2-3cm. Mẫu thử được đưa ngay vào giếng chứa bệnh phẩm của test urease.
Kết quả nghiên cứu cho thấy trong 232 đối tượng nghiên cứu, nhóm 30 – 39 tuổi chiếm gần 23%; nhóm 40 – 49 tuổi hơn 20% là những nhóm tuổi chiếm tỷ lệ cao trong nhóm nghiên cứu. Độ tuổi trung bình đối tượng nghiên cứu là 46 tuổi, tuổi nhỏ nhất là 8 tuổi, cao nhất là 84 tuổi.
Đối với tỷ lệ bệnh nhân nhiễm HP là 40,1%; Tỷ lệ HP (+) đối với nam giới là 32% thấp hơn so với nữ giới là gần 46%. Đối với đối tượng nghiên cứu có HP (+) ở khu vực thành thị là 60% cao gần gấp đôi so với đối tượng nghiên cứu có HP (+) ở nông thôn. Nhóm đối tượng nghiên cứu HP(+) nghề nghiệp lao động trí óc chiếm tỷ lệ 50% cao hơn so với nhóm lao động chân tay chỉ gần 40%.
Tỷ lệ những đối tượng nghiên cứu có viêm loét dạ dày tá tràng tỷ lệ HP(+) là 37,5%; trong khi những đối tượng nghiên cứu không có viêm loét dạ dày tá tràng tỷ lệ HP(+) gần 46%, tuy nhiên không có sự khác biệt ý nghĩa thống kê (p>0,05).
Kết quả nghiên cứu cũng không tìm thấy mối liên quan giữa nhiễm HP với các yếu tố như thói quen uống rượu bia, hút thuốc lá, nghề nghiệp bệnh nhân, tiền sử viêm loét dạ dày tá tràng, sử dụng kháng sinh trước nội soi.
Theo BS Nguyễn Ngọc Sơn, tiêu chuẩn chẩn đoán viêm dạ dày tá tràng dựa theo hệ thống phân loại Sydney. Cụ thể là:
- Viêm niêm mạc dạ dày phù nề xung huyết: là loại hay gặp. Là những đám xung huyết, trên có những hạt li ti, niêm mạc mất tính chất nhẵn bóng, đôi khi thấy đám xuất tiết. Niêm mạc mủn và có những chấm đỏ chạy dọc vùng hang vị tới lỗ môn vị. Hay gặp ở hang vị hay cả ở hang vị và thân vị.
- Viêm niêm mạc dạ dày do trào ngược dịch mật: Niêm mạc xung huyết đỏ rực, có dịch mật trào ngược qua lỗ môn vị.
- Viêm trợt thẳng: Có ít hay nhiều vết trợt nông thẳng, có màng tơ huyết phủ ở đáy. Các vết trợt có thể tạo thành một đường bao quanh lỗ môn vị. Hay gặp ở hang vị hoặc toàn bộ niêm mạc dạ dày.
- Viêm trợt lồi: Viêm trợt lồi lên trên như hạt đậu, tập trung dọc theo các nếp niêm mạc.
- Viêm teo niêm mạc dạ dày: Thấy các mạch máu nổi rõ ngay khi chưa bơm hơi, niêm mạc dạ dày nhạt màu, các nếp niêm mạc teo mỏng. Tổn thương kèm theo là dị sản ruột và loạn sản biểu hiện bằng các mảng trắng xám óng ánh nhiều màu. Khi quan sát gần thấy có nhung mao.
- Viêm niêm mạc chảy máu: Những chấm chảy máu nhỏ màu đỏ, hoặc màu nâu sẫm. Những mảng màu đen trên niêm mạc phù nề và có thể thấy máu trong dạ dày.
- Viêm niêm mạc phì đại: Nếp gấp niêm mạc thô, to, các nếp niêm mạc chồng lên nhau, trên đỉnh các nếp niêm mạc có trợt nông.
Đối với phân loại tổn thương loét dạ dày tá tràng:
Theo bảng phân loại của Forest (1974) gồm có các mức độ sau:
- Mức độ IA: Tia máu động mạch đang phun.
- Mức độ IB: Máu rỉ thành dòng.
- Mức độ IIA: Mạch máu lộ ở đáy ổ loét.
- Mức độ IIB: Cục máu đông dính ở đáy ổ loét.
- Mức độ IIC: Có cặn máu đen.
- Mức độ III: Đáy ổ loét sạch (có giả mạc).
Qua phân tích kết quả nghiên cứu, BS Nguyễn Ngọc Sơn đã có kết luận tỷ lệ bệnh nhân nhiễm HP là 40,1%; Tuổi trung bình nhóm bệnh nhân HP dương tính thấp hơn nhóm bệnh nhân HP âm tính; Tỷ lệ HP dương tính ở nữ giới cao hơn nam giới; Bệnh nhân loét dạ dày tá tràng có tỷ lệ HP dương tính cao hơn bệnh nhân viêm dạ dày tá tràng.
Thanh Tùng