Đái tháo đường là một rối loạn mạn tính, có những đặc điểm tăng glucose máu, kết hợp với những bất thường về chuyển hóa carbohydrate, lipit và protein; đái tháo đường luôn gắn với xu hướng phát triển bệnh lý về thận, đáy mắt, thần kinh và các bệnh tim mạch từ xơ vữa động mạch.
Năm 1923, việc chiết xuất được insulin động vật là bước đột phá trong điều trị đái tháo đường tuýp 2. Insulin là một hormon do các tế bào bêta tuyến tụy tiết ra; insulin tác dụng chuyển hóa carbohydrate như tác động đến các quá trình sử dụng glucose bởi các loại mô trong cơ thể đặc biệt là tại gan, cơ và mô mỡ.
Từ năm 1946, các thuốc uống ra đời giúp điều chỉnh đường huyết bằng cách kích thích tiết insulin và tăng độ nhạy cảm của tế bào với insulin trong giai đoạn sớm của bệnh đái tháo đường. Các nhà khoa học cho biết, glucose dùng đường uống sẽ kích thích tiết insulin nhiều hơn so với truyền glucose tĩnh mạch với cùng liều lượng. Sự khác nhau này do có vai trò của Incretin. Incretin là những hormon dạng peptide, được tiết vào máu chỉ vài phút sau khi thức ăn tác dụng lên niêm mạc ruột. Ở người, Incretin có 2 dạng chính là Glucagon - like peptide -1(GLP-1) và Glucose-dependent Insulinotropic Polypeptide (GIP), được tiết ra từ những tế bào khác nhau có tên gọi là tế bào L và tế bào K ở ruột non. Các nhà nghiên cứu đã báo cáo năm 2001, một chất tương đồng tới 97% GLP-1 ở người có tác dụng kéo dài là Liraglutide. GLP-1 được gắn với mộtaxit béo, còn Liraglutide gắn vào các protein huyết tương, có thời gian bán hủy khoảng 12 giờ sau tiêm dưới da. Liraglutide có cơ chế kích thích tế bào bêta tuyến tụy tăng tiết insulin và giảm tiết glucadon chỉ khi đường huyết tăng cao, do đó ít gây hạ đường huyết. Một ưu điểm khác Liraglutide là trong điều trị giúp giảm cân, kết quả này do tác dụng kết hợp chậm với dạ dày và tác dụng trung ương gây chán ăn và buồn nôn. Sản phẩm lưu hành của Liraglutide có 2 dạng đóng gói là bút tiêm Liraglutide nạp sẵn thuốc chứa 18mg và 12 mg Liraglutide. Tại Việt Nam dạng bút tiêm Liraglutide chứa 18mg trong 3 ml (1ml có 6 mg Liraglutide) có giá bán hơn 1,5 triệu đồng. Điều trị Liraglutide có thể cùng lúc đạt 3 mục tiêu là kiểm soát HbA1C, không gây hạ đường huyết và không làm tăng cân.
Nhóm tác giả nghiên cứu Phạm Huy Tuấn Kiệt Trường Đại học Y Hà Nội cùng cộng sự Trường Đại học Dược, Cục quản lý khám chữa bệnh, bệnh viện Nhân dân 115 tiến hành nghiên cứu báo cáo đề tài “Chi phí hiệu quả của Liraglutide trong điều trị đái tháo đường tuýp 2”. Mục tiêu của báo cáo là tổng quan các tài liệu trong y văn về chi phí và chi phí hiệu quả của Liraglutide so với các sản phẩm khác trong điều trị bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2, qua đó bàn luận cách tiếp cận phù hợp tại Việt Nam. Nhóm nghiên cứu tìm hiểu tất cả các bài báo tiếng Anh cơ sở dữ liệu Pubmed vào thời điểm tháng 10/2016. Nghiên cứu được thực hiện theo phương pháp tổng quan hệ thống với hướng dẫn của Cochrane.
Nhóm tác giả nghiên cứu Phan Huy Tuấn Kiệt cho biết, có 9 nhóm tác giả nghiên cứu và công bố kết quả phân tích chi phí điều trị Liraglutide, có 24 phân tích chi phí hiệu quả của thuốc trong điều trị đái tháo đường so với các lựa chọn khác như glimepride, sitagliptin, rosiglitazon, exenatide và canagliflozin tại nhiều quốc gia khác nhau.
Các nghiên cứu sử dụng mô hình Core Diabetes Model để phân tích. Có tác giả nghiên cứu sử dụng mô hình UKPDS, đây là mô hình được kiểm chứng bằng nghiên cứu đánh giá gánh nặng bệnh tật cả vòng đời của bệnh nhân ở Anh. Có 16/24 phân tích chọn khoảng thời gian khảo sát từ 30 năm đến trọn đời, còn lại là đánh giá 20 năm, có 7 phân tích đánh giá khoảng thời gian 1-5 năm.
BS Kiệt chia sẻ, Liraglutide là một lựa chọn chi phí hiệu quả trong điều trị đái tháo đường tuýp 2 do làm giảm được chi phí từ điều trị biến chứng đái tháo đường và hiệu quả rõ rệt so với các lựa chọn thuốc khác. Điều trị với Liraglutide được chi trả tại 42 quốc gia theo các điều kiện đặc thù từng quốc gia như tỷ lệ chi, trả; đồng chi trả; lựa chọn nhóm bệnh nhân, phát đồ điều trị, chương trình hỗ trợ bệnh nhân và các điều kiện khác. Tại Việt Nam, BS Kiệt cho biết, Liraglutide là lựa chọn thứ 3 cho bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2 khi không đạt được mục tiêu đường huyết với điều trị đầu tay bằng thuốc metformin, điều trị bổ sung sulfonylurea thất bại. Tác giả nghiên cứu nhấn mạnh Liraglutide thuốc điều trị bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2 là một lựa chọn tiết kiệm chi phí, giảm biến chứng phát sinh và chi phí hiệu quả khi xem đái tháo đường là bệnh mãn tính với thời gian điều trị kéo dài, chi phí điều trị biến chứng chiếm 80% tổng chi phí điều trị.
Huy Hoàng