Phẫu thuật Lasik là phương pháp can thiệp trực tiếp lên giác mạc, vì vậy sự thay đổi của giác mạc sau mổ là một vấn đề đang được các phẫu thuật viên Lasik quan tâm.

Giác mạc quyết định 2/3 tổng công suất khúc xạ của nhãn cầu, vì vậy bất kỳ sự thay đổi nào về độ cong, độ trong suốt hoặc độ dày của giác mạc đều có thể ảnh hưởng tới thị lực, ảnh hưởng tới khúc xạ, chất lượng nhìn trước mổ và sau mổ. Hiện nay vẫn có sự tranh luận đối với sự thay đổi về giác mạc sau phẫu thuật Lasik. Một số tác giả nhận xét sau mổ Lasik, giác mạc có sự thay đổi về mô học và hình thể theo thời gian; sự thay đổi này xảy ra trong khoảng sau mổ 1 tháng tới 6 tháng. Có thời gian còn cho rằng sau mổ Lasik 10 năm giác mạc mới ổn định. Tuy nhiên có tác giả nghiên cứu cho rằng giác mạc sau mổ Lasik ổn định tại thời điểm nghiên cứu. Ở Việt Nam hiện có ít nghiên cứu đề cập đến sự thay đổi của giác mạc, sự biến đổi độ dày, độ cong và công suất khúc xạ giác mạc sau mổ để đánh giá sự thay đổi thị lực cũng như độ khúc xạ sau mổ Lasik.

Từ tháng 3/2013 đến tháng 10/2013, nhóm tác giả nghiên cứu Nguyễn Xuân Hiệp cùng cộng sự Bệnh viện Mắt Trung ương tiến hành nghiên cứu, mô tả lâm sàng báo cáo đề tài “Nghiên cứu một số thay đổi của giác mạc sau mổ Lasik điều trị cận thị”. Đối tượng nghiên cứu là bệnh nhân cận thị được mổ theo phương pháp Lasik tại Bệnh viện Mắt Trung ương; những bệnh nhân không đến khám theo lịch hẹn khám lại đều bị loại trừ. Cỡ mẫu nghiên cứu là 138 mắt; phương tiện nghiên cứu gồm đo thị lực, nhãn áp, máy sinh hiển vi, máy đo khúc xạ, chụp bản đồ giác mạc. Hệ thống phẫu thuật Laser Excimer EC 5000-NPEK. Đo thị lực đối tượng nghiên cứu không kính ở từng mắt bằng bảng thị lực Snelen. Đo khúc xạ bằng máy đo khúc xạ kế tự động cannon. Đo độ dày giác mạc (pachymetry) sử dụng máy Ultrasonic Pachymeter 3000 để đo độ dày giác mạc trung tâm. Chụp bản đồ khúc xạ giác mạc sử dụng máy OPD scan II để đo: công suất khúc xạ giác mạc, bán kính độ cong giác mạc, khúc xạ của nhãn cầu. Theo dõi sau mổ 1 ngày, 1 tuần, 1 tháng, 3 tháng và 6 tháng. Tại mỗi lần khám lại bệnh nhân được đo thị lực, khúc xạ với máy đo khúc xạ tự động; đo độ dày giác mạc; bán kính độ cong mặt trước giác mạc, công suất khúc xạ giác mạc.

Qua phân tích nghiên cứu, BS.Nguyễn Xuân Hiệp báo cáo, số bệnh nhân được phẫu thuật là 73 người; trong đó có 38 nam (52%). Độ tuổi trung bình đối tượng nghiên cứu là 22,27 tuổi; tuổi thấp nhất là 18 và cao nhất là 50 tuổi. Nhóm 18-24 chiếm 80,8%. Mức độ tật khúc xạ trước mổ, khúc xạ cầu tương đương trung bình là – 4,65D; trong đó người cao nhất là -11,75D; thấp nhất là -1D. Nhóm cận nhẹ có 45 mắt (31,5%); nhóm cận vừa có 64 mắt (44,7%); nhóm cận nặng có 25 mắt (17,5%); nhóm cận rất nặng có 9 mắt (6,3%). Về đặc điểm thị lực, thị lực trung bình là 0,12; trong đó thị lực cao nhất là 0,63 (tương đương 20/30); thị lực thấp nhất là 0,01 (tương đương đếm ngón tay 0,5m).

Tác giả nghiên cứu cho biết, độ dày giác mạc trung tâm trung bình trước mổ là 546,12µm; cao nhất là 620µm; ca thấp nhất là 490 µm. Độ dày giác mạc trung tâm trung bình sau mổ 1 tuần là 454,95 µm; sau mổ 1 tháng là 467,67 µm; sau mổ 3 tháng là 464,69 µm và sau mổ 6 tháng là 467,28 µm. Về sự thay đổi độ dày giác mạc trước và sau phẫu thuật, hiệu chênh lệch giữa độ dày giác mạc trung tâm trung bình trước mổ và sau mổ 1 tuần là 91,17 µm; sau mổ 1 tháng là 78,45 µm; sau mổ 3 tháng là 81,63 µm và sau mổ 6 tháng là 78,84 µm. Tác giả giải thích kết quả trên là do bề dày giác mạc bị mỏng đi nhiều từ tác dụng bào của tia laser.

Tác giả nghiên cứu cho biết khi so sánh sự thay đổi của độ dày giác mạc trung tâm sau phẫu thuật tại các thời điểm nghiên cứu, sau mổ 1 tuần và 1 tháng có sự khác biệt (p<0,05). Sau mổ 1 tháng giác mạc dày hơn sau mổ 1 tuần là 12,72. So sánh thời điểm sau mổ 3 tháng và 1 tháng cũng có p<0,05. Sau mổ 1 tháng độ dày giác mạc trung tâm trung bình giảm hơn 1 tháng là 3,18 µm. Còn sau mổ 6 tháng giác mạc dày hơn sau mổ 3 tháng là 2,97 µm. Sự thay đổi trên được giải thích do sự thay đổi tính trong suốt của giác mạc, ảnh hưởng đến kết quả đo và hiện tượng phù nề sau mổ; ngoài ra còn do biểu mô tăng sản và mật độ tế bào giác mạc kích hoạt tăng sau phẫu thuật. Tác giả nghiên cứu cũng cho biết, sự lành vết thương sau mổ Lasik ở thời điểm 1 tháng sau mổ, các quá trình hoạt động của biểu mô, collagen và tế bào giác mạc trong nhu mô giác mạc hoạt động mạnh làm cho độ dày giác mạc tại thời điểm 1 tháng tăng lên, đồng thời làm cho giác mạc cong hơn, sau 1 tháng trở đi sự thay đổi không đáng kể, chứng tỏ độ cong giác mạc đã có sự ổn định. Về công suất khúc xạ giác mạc trung bình giảm rõ rệt sau mổ so với trước mổ, có nghĩa giác mạc dẹt hơn, phù hợp với mục đích phẫu thuật.