Hội chứng vành cấp bao gồm đau thắt ngực không ổn định, nhồi máu cơ tim không ST chênh lên và nhồi máu cơ tim ST chênh lên.
Hội chứng vành cấp là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở các nước phát triển; gia tăng nhanh ở các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Theo các thống kê của Mỹ và châu Âu, tần suất mắc bệnh nhồi máu cơ tim ST chênh lên là 25%; đau thắt ngực không ổn định là 38-42%. Các nghiên cứu cũng cho thấy, rối loạn chức năng tâm thu thất trái sau hội chứng vành cấp làm gia tăng tỷ lệ tử vong lên gấp 4 lần so với nhóm bệnh nhân không rối loạn chức năng tâm thu thất trái. Nguyên nhân gây ra hội chứng vành cấp là động mạch vành tổn thương. Trong hội chứng vành cấp, tình trạng thiếu máu cục bộ cơ tim gây căng giãn cơ và tái định dạng thất dẫn đến rối loạn chức năng tâm thu thất trái, gây phóng thích NT- proBNP.
Vừa qua, nhóm tác giả nghiên cứu Trần Viết An cùng cộng sự Đại học Y dược Cần Thơ, bệnh viện đa khoa Tâm Bình tỉnh Vĩnh Long tiến hành nghiên cứu mô tả cắt ngang, báo cáo đề tài “Nghiên cứu liên quan giữa nồng độ NT-proBNP huyết thanh với rối loạn chức năng tâm thu thất trái ở bệnh nhân hội chứng vành cấp”. Đối tượng nghiên cứu là tất cả bệnh nhân được chẩn đoán hội chứng vành cấp nhập khoa Nội tim mạch, bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ, bệnh nhân được chẩn đoán hội chứng vành cấp gồm đau thắt ngực không ổn định, nhồi máu cơ tim không ST chênh lên và nhồi máu cơ tim có ST chênh lên. Những đối tượng không mời tham gia nghiên cứu có tiền sử hẹp van động mạch chủ, hở van 2 lá, suy tim, tim bẩm sinh tím, rung nhĩ hoặc cuồng nhĩ, suy thận, thuyên tắc phổi, nhiễm trùng nặng.Nội dung nghiên cứu gồm xác định nồng độ NT- proBNP huyết thanh theo tuổi, giới, các thể lâm sàng hội chứng vành cấp. Xác định nồng độ NT- proBNP theo phân độ Killip trên lâm sàng và phân suất tống máu thất trái trên siêu âm tim.
Tác giả nghiên cứu báo cáo phân tích, có 266 bệnh nhân hội chứng vành cấp gồm 75 bệnh nhân đau thắt ngực không ổn định, 74 bệnh nhân nhồi máu cơ tim không ST chênh lên và 117 bệnh nhân nhồi máu cơ tim có ST chênh lên. Nhóm tuổi dưới 75 chiếm tỷ lệ 69,2%. Nam giới chiếm tỷ lệ 63,9% cao hơn nhóm nữ giới.
BS An cho biết, nồng độ NT- proBNP trung vị ở bệnh nhân hội chứng vành cấp trong nghiên cứu này là 1464,8 pg/ml, cao hơn rất nhiều so với giá trị bình thường; đối với nam là nhỏ hơn 53 pg/ml; nữ nhỏ hơn 86 pg/ml. Các nghiên cứu trong và ngoài nước đều cho thấy ở bệnh nhân hội chứng vành cấp có tăng giá trị NT- proBNP. Có nhiều nghiên cứu về giá trị NT- proBNP ở bệnh nhân hội chứng vành cấp đã cho thấy có sự khác biệt giữa các thể lâm sàng trong cùng một nghiên cứu. Giá trị trung vị của NT- proBNP được phóng thích khác nhau ở các thể bệnh nhồi máu cơ tim ST chênh lên, nhồi máu cơ tim ST không chênh lên; đau thắt ngực không ổn định, trong đó nhóm nhồi máu cơ tim ST chênh lên có NT- proBNP tăng cao nhất, tiếp đến là nhóm nhồi máu cơ tim ST không chênh lên, sau cùng là nhóm đau thắt ngực không ổn định. Tác giả nghiên cứu giải thích do tình trạng bệnh nặng của nhồi máu cơ tim ST chênh lên gây xuất hiện các biến cố suy tim, nhóm này tỷ lệ tử vong cũng nhiều hơn. Sự phóng thích của nồng độ NT- proBNP được điều tiết bởi cả áp lực và thể tích thất trái liên quan đến các biến cố tim mạch. Mặt khác, nồng độ của peptide thải natri niệu liên quan thuận với mức độ tổn thương cơ tim, đây là cơ chế sinh bệnh học khác biệt giữa 2 nhóm nhồi máu cơ tim ST chênh lên và không chênh lên.
BS An cho biết, nồng độ NT- proBNP tăng càng cao, phân suất tống máu càng giảm, nồng độ NT-proBNP cao nhất ở nhóm có phân suất tống máu dưới 30% với trung vị là 6806 pg/ml; nồng độ này giảm dần ở nhóm có phân suất tống máu từ 30% đến 44% với trị số là 4197,7 pg/ml; ở nhóm có phân suất tống máu trên 55% là 715,3 pg/ml (p < 0,001). Tác giả nghiên cứu cho rằng có sự liên quan nghịch giữa nồng độ NT- proBNP và phân suất tống máu thất trái. NT- proBNP tăng liên quan nghịch với phân suất tống máu do trong tình trạng rối loạn chức năng tâm thu thất trái (EF giảm) có sự gia tăng sức căng thành cơ tim và là yếu tố kích thích mạnh mẽ gây phóng thích NT- proBNP. Tác giả nhấn mạnh, song song với kết quả siêu âm tim, NT- proBNP cũng có giá trị trong tầm soát rối loạn chức năng thất trái. NT- proBNP dễ làm, có tính khách quan hơn, vì vậy xét nghiệm NT-proBNP nên được sàng lọc ban đầu, bên cạnh siêu âm tim để chẩn đoán loại trừ rối loạn chức năng tâm thu thất trái mục đích là giảm tỷ lệ bệnh tật và tử vong trong cộng đồng. Nồng độ NT- proBNP huyết thanh liên quan chặt chẽ với chức năng tâm thu thất trái; chức năng tâm thu thất trái càng giảm thấp thì nồng độ NT- proBNP huyết thanh càng tăng ở bệnh nhân hội chứng vành cấp. Nồng độ NT- proBNP tăng theo phân độ Killip.
Phúc Nguyên