Theo ghi nhận của Bệnh viện Nhi Trung ương, tỷ lệ tử vong trong 24 giờ đầu nhập viện tại Bệnh viện chiếm tỷ lệ lớn so với tỷ lệ tử vong chung. Kết quả của nghiên cứu cho thấy tình hình tử vong chung ở trẻ em giảm nhưng tỷ lệ tử vong trẻ em trong 24 giờ vào viện lại có xu hướng gia tăng hơn trước do bệnh nhi đến muộn, bệnh nặng. Nguyên nhân khác là dịch vụ khám chữa bệnh hiện nay vẫn chưa đáp ứng được so với nhu cầu thực tế, đặc biệt là cấp cứu.
Các báo cáo từ các bệnh viện Đa khoa tuyến tỉnh, huyện, Bệnh viện khu vực, vùng cho thấy tỷ lệ tử vong trong 24 giờ ở trẻ sơ sinh cao đối với trẻ từ một tháng tuổi trở lên. Từ tháng 12/2012 đến tháng 6/2013, nhóm tác giả nghiên cứu Trương Thị Mai Hồng cùng cộng sự Bệnh viện Nhi Trung ương tiến hành nghiên cứu báo cáo đề tài “Đặc điểm các trường hợp tử vong của trẻ từ 0 đến 15 tuổi trong 24 giờ đầu nhập viện tại Bệnh viện Nhi Trung ương”.
Theo tác giả nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu là bệnh nhân tử vong trong 24 giờ đầu nhập viện, bệnh nhân xin về trong tình trạng nặng, chắc chắn tử vong ngay sau khi xuất viện, trong vòng 24 giờ đầu kể từ khi nhập viện, bệnh nhân có đầy đủ hồ sơ bệnh án, thông tin tình trạng cấp cứu, nhập viện, chuyển viện phù hợp với các mục tiêu, chỉ tiêu trong nghiên cứu. Đối với tiêu chuẩn loại trừ là các bệnh nhi về trong tình trạng bệnh nặng mà không chắc chắn là tử vong trong 24 giờ nhập viện, các bệnh nhi tử vong trước khi đến Bệnh viện, các bệnh nhi không có đầy đủ thông tin cần thiết cho nghiên cứu.
Tiêu chuẩn lựa chọn nhóm chứng là bệnh nhân tử vong sau 24 giờ đầu nhập viện, bệnh nhân xin về trong tình trạng chắc chắn từ vong trong năm 2013, bệnh nhân có đầy đủ hồ sơ, bệnh án và các thông tin cần thiết phù hợp với mục tiêu, chỉ tiêu trong nghiên cứu.
Về cỡ mẫu và chọn mẫu, tác giả nghiên cứu chọn tất cả bệnh nhân tử vong từ 0 đến 15 tuổi tại Bệnh viện Nhi Trung ương từ tháng 12/2012 đến tháng 6/2013 đủ tiêu chuẩn chọn mẫu nghiên cứu. Qua khảo sát có tổng cộng 54 ca tử vong trong 24 giờ đầu nhập viện và 262 ca tử vong tại Bệnh viện sau 24 giờ nhập viện.
Tác giả Trương Thị Mai Hồng phân tích báo cáo, đa số trẻ tử vong 24 giờ là trẻ nam chiếm 63%, tỷ lệ trẻ tử vong trong 24 giờ thuộc gia đình nghèo chiếm 16,7% (p>0,05). Tỷ lệ trẻ nhập viện trong khoảng thời gian phát hiện đến khi vào viện dưới 24 giờ chiếm đa số (35,2%). Trẻ sơ sinh tử vong trước 24 giờ được đưa vào bệnh viện sớm hơn trẻ trên 1 tháng tuổi (p>0,05). Tác giả nghiên cứu cho biết, thời gian phát hiện bệnh cho đến khi vào viện chậm, nguyên nhân có thể do phần lớn khoảng cách từ nhà đến bệnh viện của đối tượng nghiên cứu trên 50km. Việc trẻ sơ sinh thường được đưa đến bệnh viện sớm hơn trẻ thường có thể giải thích là do các cha mẹ của bệnh nhi dễ cảm nhận sự thay đổi ở trẻ sơ sinh hơn trẻ trên một tháng tuổi (do bà mẹ thường xuyên gần con, ôm ấp con nhiều hơn). Tuy nhiên, tác giả nghiên cứu lưu ý trẻ sơ sinh thường được đưa đến Bệnh viện sớm hơn trẻ thường, nhưng tỷ lệ tử vong lại cao hơn, điều này tác giả nghiên cứu giải thích do trẻ sơ sinh yếu, không có đủ các điều kiện cấp cứu kịp thời dễ bị tử vong hơn. Tác giả nghiên cứu cũng cho rằng, tỷ lệ chẩn đoán không phù hợp ở tuyến trước còn cao cho thấy sự yếu kém trong công tác cấp cứu, khám bệnh và điều trị về nhi khoa ở tuyến cơ sở.
Kết quả trong nghiên cứu có 29,6% đối tượng nghiên cứu không được xử trí tuyến trước, 70,4% đối tượng nghiên cứu được xử trí ở tuyến trước. Thực tế trong quá trình nghiên cứu, việc vận chuyển phải phù hợp hoàn cảnh từng đối tượng; Tuy nhiên nếu vận chuyển bằng phương tiện cứu thương sẽ đảm bảo được các trang thiết bị xử trí kịp thời tình huống xảy ra khi cấp cứu. Trong nghiên cứu ghi nhận 29,6% đối tượng được vận chuyển từ nhà và 70,4% đối tượng nghiên cứu được vận chuyển từ bệnh viện tuyến tỉnh. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy có 31,5% số đối tượng nghiên cứu không có nhân viên y tế trong quá trình vận chuyển, 68,5% đối tượng nghiên cứu có nhân viên y tế tham gia trong quá trình vận chuyển bệnh nhi đến bệnh viện Nhi Trung ương. Nghiên cứu cũng tìm thấy có sự khác biệt ý nghĩa thống kê (p<0,05) đối với việc có nhân viên y tế trong vận chuyển giữa nhóm trẻ sơ sinh và nhóm trẻ từ 1 tháng tuổi. Đối với số cán bộ y tế vận chuyển cấp cứu nhi (không kể lái xe) chỉ có một người là 90%; trong đó 80% là y tá; 9,3% nữ hộ sinh; chỉ có 5,8% là bác sỹ. Các chuyên gia y tế khuyến cáo việc vận chuyển bệnh nhi này cần ít nhất là hai cán bộ y tế.
Đối với tỷ lệ có dụng cụ y tế trên xe vận chuyển là 68,5%; tỷ lệ không có dụng cụ y tế là 31,5%. Tác giả nghiên cứu có kết luận, tỷ lệ tử vong trong 24 giờ nhập viện tại Bệnh viện là 18,8% trong nghiên cứu tỷ lệ này là 17,1%. Đối tượng nghiên cứu có 63% là trẻ sơ sinh, trong đó 24% là trẻ sơ sinh dưới 7 ngày; 39% là trẻ sơ sinh trên 7 ngày; Xử trí trước viện dưới 24 giờ có tỷ lệ 35,2%, chẩn đoán của tuyến trước không phù hợp hoặc phù hợp một phần là 27,8%; tại tuyến trước bệnh nhi không được xử trí hoặc xử trí chưa thích hợp là 53,7%. Có 31,5% số trường hợp gia đình tự túc trong vận chuyển, 29,6% vận chuyển trực tiếp từ nhà đến Bệnh viện Nhi Trung ương; có 26% phương tiện vận chuyển là xe ô tô không phải là xe cứu thương, 31,5% có nhân viên y tế, 31,5% có dụng cụ y tế trên xe, 31,5% được cấp cứu khi vận chuyển về nguyên nhân nhập viện và tử vong chủ yếu do viêm phổi, sốc nhiễm khuẩn và đẻ non.
Nghi Anh