Sở Y Tế Tỉnh Khánh Hòa

Về điểm trung bình của các chỉ số rối loạn vận mạch, rối loạn tâm thần kinh, rối loạn thể chất sau 30 ngày điều trị giảm có ý nghĩa thống kê so với trước điều trị (p < 0,05). Phương pháp điều trị thực hiện trong nghiên cứu giúp giảm cải thiện 13/26 triệu chứng mãn kinh. Mãn kinh là trạng thái người phụ nữ không còn kinh nguyệt khi bước vào độ tuổi trung niên, gọi là “kinh tuyệt”. Kinh tuyệt là một trong những biểu hiện của quá trình lão suy. Tại thời điểm này, thận suy ảnh hưởng đến chức năng các tạng tâm, can, tỳ lại thêm khí hư, huyết thiếu, âm tinh hư tổn nên đàm ẩm, khí trệ, huyết ứ, hỏa vượng được sinh ra. Hậu quả của những rối loạn này là sự mất điều hòa khí huyết, sự rối loạn hai thuộc tính hàn nhiệt và đặc biệt là sự mất cân bằng âm dương làm xuất hiện một loạt các biến hóa bệnh lý trong thời kỳ mãn kinh như: bốc hỏa, nóng trong người, tính tình biến đổi thất thường, dễ cáu giận, người mệt mỏi, đau đầu, ù tai, mất ngủ, hồi hộp, hoa mắt chóng mặt, xương khớp đau nhức, nóng nhức trong xương, ra mồ hôi trộm, gò má đỏ, miệng họng khô khát, âm đạo khô rát … Biểu hiện nặng nhẹ của những triệu chứng này trên từng cá nhân là khác nhau tùy vào điều kiện sống, trạng thái tâm lý của từng người. Đối với phụ nữ kinh tuyệt, đặc biệt là thể âm hư huyết thiếu, phần âm thủy của thận hư, can huyết hư, tâm huyết theo đó không đủ. Phần thận âm của cơ thể thuộc về tiên thiên, được hậu thiên bồi dưỡng để trở nên sung túc và đầy đủ. Đến tuổi mãn kinh, phần thận thuộc về tiên thiên đã suy kiệt, không thể bổi cho đủ mà chỉ có thể bù đắp phần hư thiếu liên quan đến hậu thiên. Do đó thích hợp nhất là bồi bổ phần âm huyết của hậu thiên liên quan đến ba tạng tâm, can, tỳ như tác dụng chính của bài Hậu thiên lục vị.

Nghiên cứu dược lý học hiện đại cho thấy tác dụng của các vị thuốc trong bài có khả năng tác động đến sinh lý bệnh của quá trình mãn kinh, do đó cải thiện được các triệu chứng mãn kinh. Vị thuốc đầu bảng có tác dụng điều chỉnh nội tiết tố của nữ giới, tác dụng tương tự vitamin E, điều chỉnh các rối loạn do thiếu estrogen là Đương quy. Đảng sâm và Đương quy là hai vị thuốc đã được sử dụng nhiều để điều trị các rối loạn trong thời kỳ mãn kinh. Đan sâm chứa acid salvianolic và acid rosmarinic có tác dụng chống oxy hóa và Táo nhân chứa saponin và flavonoid có tác dụng chống oxy hóa và gây ngủ là các hoạt chất được biết đến có tác động tới hội chứng mãn kinh. Các vị có giá trị tăng cường quá trình miễn dịch, cải thiện tuần hoàn vành, tuần hoàn não, tăng cường thể lực, sức chịu đựng của cơ thể là Thục địa, Đương quy, Đảng sâm, Đan sâm, Đại táo. Riêng Táo nhân và Viễn chí ngoài tác dụng ức chế thần kinh trung ương gây ngủ còn có thêm tác dụng giảm đau, Táo nhân có tác dụng hạ nhiệt, trong khi Đảng sâm lại làm tăng cường sức chịu đựng của cơ thể với sự thay đổi nhiệt độ. Ngoài ra, bài thuốc “Hậu thiên lục vị phương” còn có tác dụng cải thiện giấc ngủ đối với tất cả các bệnh nhân trong nghiên cứu. Sau 30 ngày điều trị, 97,7% bệnh nhân có kết qủa tốt và khá, trong đó 20,5% bệnh nhân đạt kết quả tốt. Khi giấc ngủ được cải thiện, các mức độ ảnh hưởng của các triệu chứng mãn kinh tới bệnh nhân cũng giảm đi.

Kết quả nghiên cứu cho thấy chỉ có 41% bệnh nhân có hiệu quả điều trị các triệu chứng mãn kinh (giảm được > 20% tổng điểm MENQOL). Kết quả cũng cho thấy điểm MENQOL trung bình sau 30 ngày giảm 0,58 điểm. Mức độ chênh này là ít hơn so với việc tập luyện yoga (chênh 1,17 điểm) và cao hơn so với nhóm chứng chỉ tập các bài tập vận động khớp (chênh 0,19 điểm). Điều này chứng tỏ bài thuốc Hậu thiên lục vị có thể cải thiện được các triệu chứng mãn kinh, tuy nhiên hiệu quả chưa được cao có thể do thời gian dùng thuốc còn quá ngắn (1 tháng) để có thể điều chỉnh được các rối loạn thời kỳ này (thường điều trị > 3 tháng).