Chương trình MMM ( May Measurement Month – tháng 5 đo huyết áp) được tổ chức Tăng huyết áp thế giới (ISH) và Liên đoàn tăng huyết áp thế giới (WHL) đưa ra nhằm cảnh báo toàn cầu về nguy cơ tăng huyết áp bằng việc đo huyết áp rộng rãi trên thế giới.
Ngày 4/4/2017 chủ tịch ISH đã đích thân gởi thư cho Bộ Y tế Việt Nam chính thức đề nghị Việt Nam tham gia chương trình MMM cùng với các quốc gia khác trên thế giới. Chương trình MMM được phát động và triển khai tại hơn 100 quốc gia trên thế giới được đông đảo tình nguyện viên và các chuyên gia tham gia hưởng ứng. Đối tượng mà chương trình nhắm tới là những người từ 18 tuổi trở lên không đo huyết áp trong một năm.
GS. Huỳnh Văn Minh - Chủ tịch Phân hội THA Việt Nam cho biết, chương trình đã thu thập thông tin được 10.512 đối tượng nghiên cứu, trong đó đa số là dưới 65 tuổi. Những người có độ tuổi lớn hơn với nguy cơ mắc tăng huyết áp và các bệnh tim mạch khác cao hơn nhưng vì nhiều điều kiện khách quan cũng như sự chủ quan về bệnh mà không tiếp cận được với các điểm đo huyết áp đã tạo ra một khoảng trống lớn. Vậy, những người > 65 tuổi chưa được đo huyết áp và tư vấn về tăng huyết áp là bao nhiêu và có bao nhiêu người trong số đó có tăng huyết áp mà không điều trị hoặc điều trị không đạt mục tiêu. Đó vẫn là một câu hỏi lớn!
GS.Minh sử dụng phân độ THA theo 3 mức như Phân độ THA Việt Nam/Hội Tim mạch Việt Nam khuyến cáo sử dụng từ 2015.Theo đó, HA bình thường – cao chiếm 21,01%, THA độ I chiếm tỷ lệ cao nhất 14,31%, sau đó đến THA độ II là 4,35% và THA độ III chỉ có mức thấp hơn 4,35%.
Về các yếu tố nguy cơ: Đây là những đối tượng cần theo dõi, giáo dục lối sống và điều trị tăng huyết áp toàn diện. Tuy nhiên ở cộng đồng vẫn còn tồn tại nhiều đối tượng có nhiều yếu tố nguy cơ, đặc biệt là những yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được.
Tỷ lệ hút thuốc lá tại Việt Nam có xu hướng giảm ở nam và nữ. Năm 1992/93 tỷ lệ hiện hút thuốc lá ở nam giới từ 15 tuổi trở lên là 60,5%, đến năm 2001/02 đã giảm xuống mức 56,1% và đến năm 2010 giảm tiếp đến 47,4%. Kết quả nghiên cứu cho thấy, sự gia tăng tỷ lệ THA khi hút thuốc càng nhiều, ở nhóm HA bình thường tỷ lệ hút thuốc là 11,18%, nhóm HA-trung bình-cao chiếm 19,22% và nhóm THA chiếm đến 19,84% (p<0,05). Giai đoạn 2008-2010, tính riêng người có tiêu thụ rượu (15 tuổi trở lên) nam giới là 27,4 lít/năm và nữ giới là 0,9 lít/năm. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự khác biệt giữa nhóm HA bình thường (5,74%) và nhóm HA bình thường-cao (9,57%) và THA (7,7%) với sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.
Tỷ lệ thừa cân và béo phì của nghiên cứu có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê, ở nhóm THA chiếm đến 22,49% ở nhóm THA, 18,75% ở nhóm HA bình thường-cao và HA bình thường chỉ có 11,46%. So với nghiên cứu toàn quốc năm 2012, tỷ lệ này cao hơn. Yếu tố thừa cân béo phì không những có liên quan độc lập đến tăng huyết áp mà còn với đái tháo đường.
Theo thống kê trên thế giới gần hai phần ba bệnh nhân đái tháo đường có tăng huyết áp. Tỷ lệ bệnh ĐTĐ trong nghiên cứu của nghiên cứu là 5,35%, tỷ lệ này ở người HA bình thường chỉ có 3,24%, tăng lên 7,05% ở nhóm HA bình thường-cao và nhóm THA chiếm đến 10,77% (p<0,05). Theo một nghiên cứu ở Huế năm 1996 tỷ lệ tiểu đường chung là 0,96%. Đái tháo đường chiếm tỷ lệ thấp vì quá trình nghiên cứu còn hạn chế các xét nghiệm và công cụ để kiểm tra đường huyết của bệnh nhân.
Kết luận đợt khảo sát, Giáo sư Minh lưu ý, trong thời gian thực hiện chương trình nhóm nghiên cứu đã đo huyết áp và tư vấn cho 10.512 người trên 18 tuổi chưa được đo huyết áp trong vòng ít nhất một năm trở lại đây đa số dưới 65 tuổi. Trong 10.512 đối tượng tầm soát có người tăng huyết áp 2.183 (20,77%) và 1.504 (14,31%) người có huyết áp bình thường cao cần phải theo dõi và điều trị. Các yếu tố nguy cơ được phát hiện qua tầm soát như hút thuốc, rượu bia và béo phì còn chiếm tỷ lệ cao và cao ở nhóm tăng huyết áp so với nhóm không THA. Vấn đề giáo dục thay đổi lối sống cũng như có chế độ quản lý điều trị là cần thiết.
Giáo sư Minh kiến nghị: Cần tăng cường tầm soát huyết áp ở cộng đồng đối với những đối tượng có nguy cơ cao, đây là biện pháp ít tốn kém và đạt hiệu quả trong việc phát hiện sớm tăng huyết áp đặc biệt là những người có huyết áp bình thường cao cũng như theo dõi chặt chẽ điều trị tăng huyết áp. Giáo dục thay đổi lối sống cần phải song hành với tầm soát huyết áp; Cần duy trì và nhân những hoạt động tuyên truyền và tầm soát huyết áp như MMM để đạt hiệu quả cao trong việc phòng ngừa và điều trị tăng huyết áp.
Hoa Phượng