Đo dẫn truyền thần kinh là một trong những phương pháp chẩn đoán điện hỗ trợ xác định tổn thương dây thần kinh cơ. Phương pháp thực hiện bằng cách ghi lại những hoạt động điện phản ứng sau kích thích điện từ bên ngoài.
Phương pháp đo dẫn truyền cảm giác có thể xác định được thời gian tiềm, biên độ, tốc độ dẫn truyền trên sợi trục cảm giác, từ đó hỗ trợ cho chẩn đoán các bệnh lý thần kinh-cơ. Ngoài ra phương pháp đo dẫn truyền cảm giác còn giúp chẩn đoán loại trừ, chẩn đoán xác định các thể bệnh lâm sàng, xác định mức độ nặng nhẹ của tổn thương, phân loại bất thường do nghẽn dẫn truyền và thoái hóa myêlin, xác định vị trí của tổn thương là từ sừng trước tủy sống, synap thần kinh cơ, cơ hay bệnh lý thần kinh trung ương.
Các chuyên gia thần kinh cho biết, giá trị bình thường của thời gian tiềm, biên độ và tốc độ dẫn truyền thần kinh phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như nhiệt độ, tuổi, chiều cao, kỹ thuật đo. Các chỉ số này cũng khác nhau, phụ thuộc vào dây thần kinh được khảo sát. Cụ thể như dây thần kinh ở chân dẫn truyền chậm hơn so với dây thần kinh ở tay; dẫn truyền ở đoạn gần gốc chi nhanh hơn ở đoạn xa gốc chi. Vì vậy, phòng chẩn đoán điện cơ cần xác định chỉ số tham chiếu tiêu chuẩn riêng cho từng nhóm đối tượng, giới tính.
Nhóm tác giả nghiên cứu Nguyễn Minh Thành, Lê Đình Tùng- Trường Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Đa khoa Nông nghiệp tiến hành nghiên cứu báo cáo nghiên cứu mô tả cắt ngang, chọn mẫu không xác suất; đề tài “Đặc điểm dẫn truyền thần kinh cảm giác chi trên ở người bình thường khỏe mạnh, độ tuổi 18-24 tuổi”. Theo tác giả nghiên cứu, có 30 đối tượng nghiên cứu gồm 15 nam, 15 nữ được mời chọn tham gia nghiên cứu; là người bình thường, khỏe mạnh; không mắc các bệnh ảnh hưởng đến dẫn truyền thần kinh cảm giác như bệnh đa dây thần kinh, bệnh đái tháo đường, nghiện rượu, nhiễm độc, hội chứng ống cổ tay; không có tổn thương da, cơ, mạch máu chi trên gây khó khăn khi tiến hành khảo sát. Đặc điểm nghiên cứu phòng Lab, điện sinh lý của Trường Đại học Y Hà Nội; không gần máy phát điện, nguồn phát từ trường. Phương pháp đo, đối tượng nghiên cứu ngồi thoải mái, cánh tay đưa ra trước khoảng 45 độ, cẳng tay ngửa, khớp khủy duỗi 120 độ; cổ tay ở vị trí tự nhiên. Kỹ thuật viên kích thích lên dây thần kinh ở cường độ trên ngưỡng 20%; ghi lại SNAP; ghi theo phương pháp nghịch chiều; lưu dữ liệu vào máy. Khảo sát dẫn truyền cảm giác dây thần kinh quay, cẳng tay cúp xuống.
Nhóm tác giả nghiên cứu phân tích báo cáo, thông số đối tượng nghiên cứu về chiều cao, cân nặng đều ở trong khoảng bình thường của người Việt Nam. Kỹ thuật ghi sử dụng kích thích điện dễ dàng tạo ra sự đáp ứng và kiểm soát chặt chẽ. Kết quả nghiên cứu cho thấy thời gian tiềm của SNAP dây thần kinh giữa, trụ, quay: thời gian tiềm tính từ lúc bắt đầu kích thích đến lúc sóng dẫn truyền cảm giác bắt đầu đi lệch khỏi đường đẳng điện; đây là khoảng thời gian xung thần kinh đi từ vị trí kích thích đến điện cực ghi, từ đó tính được tốc độ dẫn truyền cảm giác của dây thần kinh đang khảo sát.
Đối với thời gian tiềm của đỉnh được tính từ lúc kích thích đến lúc sóng cảm giác ghi được đạt đến đỉnh, lúc này sự chênh lệch điện thế giữa điện cực ghi và điện cực đối chiếu là cao nhất, nghĩa là sự khử cực của các sợi thần kinh tại vị trí ghi đạt đỉnh điểm; nó phản ánh sự đồng đều về dẫn truyền giữa các sợi của dây thần kinh đang khảo sát.
Tác giả nghiên cứu báo cáo, kết quả nghiên cứu không thấy có sự khác biệt về những đặc điểm khảo sát giữa tay thuận và tay không thuận ở cả nam và nữ (p > 0,05). Về thời gian tiềm cảm giác và thời gian tiềm của đỉnh ở nhóm nam lớn hơn so với nhóm nữ. Tác giả giải thích do chiều dài chi của nam dài hơn so với nữ, vì vậy khoảng cách giữa điện cực kích thích và điện cực ghi lớn hơn, dẫn đến sự khác biệt.
Về biên độ SNAP, tay không thuận hầu hết cao hơn so với tay thuận (p < 0,05), đồng thời độ biến thiên của biên độ sóng dẫn truyền cảm giác rất cao. Tác giả nghiên cứu cho biết sự khác nhau về biên độ dẫn truyền cảm giác có liên quan đến chiều cao, đường kính dây thần kinh của cả 2 giới nam và nữ. Về tốc độ dẫn truyền cảm giác của 3 dây thần kinh giữa, trụ, quay; kết quả nghiên cứu cho thấy không có sự khác biệt về tốc độ dẫn truyền cảm giác giữa thay thuận và tay không thuận ở cả hai giới nam và nữ khi khảo sát ba dây thần kinh giữa, trụ và quay. Nhóm tác giả nghiên cứu nhấn mạnh, kết quả nghiên cứu này có thể sử dụng để nhận định và đánh giá các bất thường về thần kinh ngoại vi chi trên.
Anh Huy