Suy tim là bệnh lý thường gặp, thiếu máu cơ tim cục bộ là nguyên nhân hàng đầu của suy tim mạn, với tỷ lệ khoảng 60% trường hợp.

Các nghiên cứu gần đây cho thấy có sự gia tăng đặc biệt của Troponin huyết thanh trong bệnh lý suy tim nói chung và suy tim mạn do bệnh thiếu máu cơ tim cục bộ nói riêng. Theo các chuyên gia tim mạch, cơ chế giải thích điều này chưa rõ ràng. Quan điểm được chấp nhận là do 5 quá trình riêng lẻ hoặc phối hợp nhau bao gồm: sự phân giải protein co cơ tim, chất độc từ hệ tuần hoàn, thiếu máu cơ tim dưới nội tâm mạc do bất tương xứng tưới máu, bệnh mạch vành hay sự chết tế bào có chu trình của tế bào cơ tim.

Các chuyên gia tim mạch cho rằng cần tìm hiểu mối liên hệ giữa mức tăng troponin huyết thanh với triệu chứng lâm sàng, đặc điểm các cận lâm sàng như siêu âm Dopplertim ở những bệnh nhân này. Có những nghiên cứu tác giả ở ngoài nước đã chỉ ra có mối tương quan thuận giữa nồng độ hs- troponin T với dấu hiệu triệu chứng lâm sàng nặng ở những bệnh nhân suy tim mạn và phân suất tống máu thất trái.

Nhóm tác giả nghiên cứu Trần Viết An, Mai Hoài Sang cùng cộng sự Trường Đại học Y dược Cần Thơ đã tiến hành nghiên cứu mô tả cắt ngang, báo cáo đề tài “Nghiên cứu nồng độ troponin huyết thanh và liên quan với đặc điểm siêu âm tim ở bệnh nhân suy tim mạn do bệnh tim thiếu máu cục bộ”.

Đối tượng nghiên cứu là tất cả bệnh nhân được chẩn đoán xác định suy tim mạn do bệnh tim thiếu máu cục bộ đang điều trị nội trú tại khoa Nội tim mạch, Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ. Các bệnh nhân được mời vào nghiên cứu được chẩn đoán xác định suy tim mạn do thiếu máu cục bộ cơ tim dựa vào tiêu chuẩn Framingham và hình ảnh gợi ý thiếu máu cục bộ cơ tim trên điện tâm đồ và/hoặc hình ảnh thiếu máu cơ tim cục bộ trên siêu âm. Tiêu chuẩn loại trừ là suy tim do những nguyên nhân khác; hội chứng mạch vành cấp; bóc tách động mạch chủ, tăng huyết áp nặng, choáng tim, viêm màng ngoài tim, viêm cơ tim cấp, suy thận nặng (độ lọc cầu thận nhỏ hơn 30ml/phút/1,73m2), chấn thương hoặc chèn ép tim cấp, thuyên tắc phổi, nhiễm trùng huyết.

Tác giả Trần Viết An báo cáo, có 60 đối tượng nghiên cứu phù hợp tự nguyện tham gia nghiên cứu. Tỷ lệ nam nữ gần ngang nhau, nam 51,7%, nữ 48,3%. Tuổi trung bình đối tượng nghiên cứu là 70,6. Mệt và khó thở là lý do nhập viện hàng đầu chiếm 81,7%. Các triệu chứng thường gặp ho về đêm, khó thở về đêm, khó thở khi gắng sức hơn 91,7% trường hợp nghiên cứu.

Đối với kết quả xét nghiệm nồng độ hs- troponin T theo tuổi, giới, chỉ số khối cơ thể BMI, trong nhóm bệnh nhân suy tim mạn do bệnh tim thiếu máu cục bộ có 93,3% đối tượng nghiên cứu có hs- troponin T tăng (> 0,014 ng/ml); chỉ có khoảng 6,7% bệnh nhân có mức hs- troponin T trong giai đoạn bình thường. Tác giả nghiên cứu lý giải, suy tim làm giảm khả năng cung cấp oxy cho các mô trong cơ thể, trong đó có mô cơ tim, thêm vào đó tim bị suy có tình trạng tăng áp lực trong buồng tim và phì đại cơ tim, điều này càng đòi hỏi nhu cầu oxy càng tăng, tim suy đáp ứng không đủ dẫn đến rối loạn hoạt động và hoại tử tế bào cơ tim dẫn đến phóng thích troponin vào máu và làm tăng nồng độ của chất này. Trong nghiên cứu, những bệnh nhân > 60 tuổi có giá trị trung vị nồng độ hs- troponin T huyết thanh là 0,032 ng/ml lớn hơn nhóm < 60 tuổi là 0,031 ng/ml (p > 0,05). Tuổi là yếu tố ảnh hưởng đến giá trị nồng độ hs- troponin T, tác giả lưu ý. Tuổi cao là yếu tố độc lập với mức tăng hs- troponin T. Khi tuổi cao bệnh lý tim mạch dễ mắc hơn, hơn nữa chức năng thận cũng giảm; vì vậy nồng độ hs- troponin T tăng hơn so với bình thường.

BS An cho biết, nồng độ hs- troponin T huyết thanh ở nam và nữ có giá trị trung vị là 0,032 ng/ml; xét nghiệm này có yếu tố độc lập đối với giới tính; độc lập với chỉ số BMI. Có những nghiên cứu với BMI rất cao trên 35, cho thấy có sự liên quan với xét nghiệm hs- troponin T. Về mối liên quan giữa nồng độ hs- troponin T với phân độ suy tim theo NYHA, nhóm NYHA III – IV có mức troponin trung vị là 0,033 ng/ml cao hơn ở nhóm NYHA I – II có mức trung vị hs- troponin T là 0,028 (p>0,05). Tác giả nghiên cứu cho rằng, mức độ suy tim càng cao thì tim càng lớn, do đó lượng máu nuôi tim càng phải nhiều, nhưng lượng máu nuôi bình thường không đáp ứng do đó dẫn đến rối loạn và hoại tử tế bào cơ tim, làm tăng lượng troponin trong máu, do đó mức hs- troponin T huyết thanh và phân độ suy tim theo NYHA có mối tương quan thuận.

Đối với tình trạng rối loạn vận động vùng trên siêu âm không có sự khác biệt; tác giả nghiên cứu cho rằng tình trạng rối loạn vận động vùng ghi nhận được trên siêu âm là hậu quả của tình trạng thiếu máu nuôi cơ tim thể hiện bằng rối loạn hoạt động theo các mức độ: mất động, giảm động, vô động, loạn động. Thiếu máu cơ tim ảnh hưởng đến sự hoại tử tế bào cơ tim và là cơ chế phóng thích troponin T vào tuần hoàn.

Ở những bệnh nhân có phân suất tống máu EF < 55% có giá trị trung vị hs- troponin T lần lượt là 0,032 ng/ml thấp hơn những bệnh nhân có EF > 55% là 0,079 ng/ml, tuy nhiên không có ý nghĩa thống kê (p > 0,05).