Chấn thương cột sống là loại chấn thương thường để lại những hậu quả nặng nề, bệnh nhân tử vong hoặc chịu đựng nhiều di chứng bệnh tật. Cột sống là trung tâm của hệ xương, có cấu trúc tinh vi để chống đỡ và bảo vệ tủy sống, chi phối gần như toàn bộ hoạt động của cơ thể. Cột sống ngực - thắt lưng là phân đoạn lớn nhất của cột sống, chiếm từ 60-75% và chiếm 30-40% những biến chứng thần kinh không hồi phục.

Theo các chuyên gia ngành chấn thương chỉnh hình, chấn thương cột sống cần được chẩn đoán sớm, đây là một thách thức lớn. Với những phương tiện chẩn đoán hình ảnh hiện đại như phim X-quang, chụp cắt lớp vi tính vẫn có những trường hợp chẩn đoán sai hoặc chậm trễ, lý do có thể phim X-quang cột sống cung cấp không đầy đủ thông tin, biểu hiện  sai trên phim chụp. Năm 2013, nhóm tác giả nghiên cứu Đinh Ngọc Sơn cùng cộng sự Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn đã nghiên cứu mô tả hồi cứu đề tài “Đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh của chấn thương cột sống ngực- thắt lưng tại 7 bệnh viện”. Tác giả nghiên cứu cho biết có 709 bệnh nhân được chẩn đoán chấn thương cột sống ngực- thắt lưng đồng ý tham gia nghiên cứu, được điều trị tại 7 bệnh viện là Bệnh viện Viện Đức, Bệnh viện Quân Đội 103, Bệnh viện Đa khoa Thái Nguyên, Bệnh viện Đa khoa Thanh Hóa, Bệnh viện Trung ương Huế, Bệnh viện Chợ Rẫy và Bệnh viện Quân đội 105.

Tác giả nghiên cứu phân tích báo cáo cho biết, về các dấu hiệu lâm sàng, đa số đối tượng nghiên cứu đều gặp dấu hiệu đau lưng (97,9%), tiếp đến là đau đường giữa (41,5%); đụng dập cơ (39,3%). Các dấu hiệu suy giảm thần kinh được tìm thấy trên 37,5% đối tượng nghiên cứu gồm các triệu chứng suy giảm vận động, rối loạn cảm giác, rối loạn cơ vòng. Các triệu chứng suy giảm thần kinh xuất hiện tỷ lệ khá lớn trong nghiên cứu (37,5%); có 37,1% đối tượng nghiên cứu có chấn thương tủy sống. Đối với các tổn thương kèm theo, có 169 đối tượng nghiên cứu (23,8%) được ghi nhận, trong đó 153 đối tượng nghiên cứu (21,6%) có một tổn thương đi kèm; 16 trường hợp có nhiều hơn một tổn thương đi kèm. Gãy xương dài là tổn thương phổ biến nhất (9,4%); chấn thương ngực (6,1%); gãy xương chậu 4,9%; chấn thương bụng 3,1%; còn lại ít hơn là chấn thương sọ não, chấn thương cột sống cổ. Tác giả nghiên cứu phân tích nguyên nhân chấn thương chủ yếu do ngã từ trên cao, tai nạn nghề nghiệp nên  chấn thương tủy sống gặp nhiều; một nguyên nhân khác là sự hạn chế của việc chăm sóc trước nhập viện nên chưa phòng ngừa được hiệu quả các tổn thương thứ phát.

Đối với hình ảnh cận lâm sàng, tác giả nghiên cứu cho biết có sự so sánh sự biểu hiện tổn thương trên hình ảnh X-quang thường và hình ảnh chụp cắt lớp CT. Kết quả cho thấy hình ảnh X-quang cho phát hiện tốt hơn đối với dấu hiệu trật khớp nhẹ; còn đối với chụp CT cho kết quả tốt hơn để phát hiện các dấu hiệu gãy thân xương đốt sống. Trên phim X-quang, nghiên cứu cho thấy giảm chiều cao các đốt sống là dấu hiệu phổ biến (35%), dấu hiệu khác là đường gãy hoặc mảnh xương, biến dạng cột sống, sai lệch các khớp nhỏ. Tác giả nghiên cứu cho biết có sự tranh luận 2 phương pháp chụp X-quang và chụp cộng hưởng từ, phương pháp nào nên là tiêu chuẩn hình ảnh đầu tiên để chẩn đoán chấn thương cột sống.

Một nghiên cứu tác giả nước ngoài có nhận xét chấn thương cấp tính và gãy mỏm gai nên được kiểm tra bằng phim chụp CT; vì phim chụp CT sẽ giúp giảm được tỷ lệ bỏ sót những tổn thương nghiêm trọng. Tác giả nghiên cứu nhận xét hình ảnh trên phim X-quang có ưu điểm hơn hình ảnh chụp CT; với CT cho phép quan sát bệnh học cột sống thông qua đối xứng trục, đối xứng dọc và phép tịnh tiến; dễ bỏ sót đối với những dấu hiệu gù hoặc trật khớp; chưa đủ độ phân giải để biểu diễn và xây dựng lại cột sống bị tổn thương; do vậy chụp X-quang sẽ tốt hơn khi tìm kiếm những tổn thương này.

Tác giả nghiên cứu Đinh Ngọc Sơn cho biết, có 276 bệnh nhân (38,9%) được đánh giá trên hình ảnh cộng hưởng từ. Trong đó có 212 bệnh nhân có dấu hiệu chèn ép tủy sống, 72 bệnh nhân có phù nề tủy sống; gián đoạn dây chằng 24,4%. BS.Sơn nhận xét, chụp cộng hưởng từ MRI là phương pháp có ưu điểm vượt trội trong đánh giá mức độ toàn vẹn của dây chằng, đĩa đệm, một số cấu trúc thần kinh; giúp phát hiện chèn ép tủy sống, phù nề tủy sống, xuất huyết nội trục. Chụp MRI với lợi thế có độ phân giải cao giúp chẩn đoán chính xác hơn, thu được nhiều thông tin về tổn thương thần kinh, đặc biệt những trường hợp cần được phẫu thuật như thoát vị đĩa đệm, tụ máu ngoài màng cứng.

BS.Đinh Ngọc Sơn có kết luận cho nghiên cứu là dấu hiệu lâm sàng thường gặp đối với những bệnh nhân chấn thương cột sống ngực- thắt lưng là đau lưng; suy giảm thần kinh chiếm tỷ lệ khá cao với 37,5% đối tượng nghiên cứu; thường gặp nhất là rối loạn vận động. Các tổn thương kèm theo là gãy xương dài, chấn thương ngực khá thường gặp. Mô hình các dấu hiệu lâm sàng khá tương đồng so với các nghiên cứu trong và ngoài nước. Hình ảnh cận lâm sàng chụp X-quang giúp phát hiện rất tốt những tổn thương trật khớp, phương pháp CT- Scan là lựa chọn tốt đối với phát hiện gãy hoặc sai lệch xương đốt sống; phương pháp chụp MRI có ưu thế hàng đầu trong phát hiện thương tổn tủy sống, dây chằng và đĩa đệm qua đó giúp công tác điều trị hiệu quả hơn.