Nhiễm khuẩn vết mổ là hậu quả không mong muốn thường gặp nhất và là nguyên nhân quan trọng gây tử vong ở người bệnh được phẫu thuật. Nhiễm khuẩn vết mổ (NKVM) là loại nhiễm khuẩn thường gặp nhất, với số lượng lớn nhất trong các nhiễm khuẩn bệnh viện.
Nhiễm khuẩn vết mổ để lại hậu quả nặng nề cho người bệnh do kéo dài thời gian nằm viện, tăng tỷ lệ tử vong và tăng chi phí điều trị. Hàng năm, số người bệnh mắc NKVM ước tính khoảng 2 triệu người. Ở một số bệnh viện khu vực Châu Á như Ấn Độ, Thái Lan cũng như tại một số nước Châu Phi, NKVM gặp ở 8,8% - 24% người bệnh sau phẫu thuật.
Tại Việt Nam, NKVM xảy ra ở 5%-10% trong số khoảng 2 triệu người bệnh được phẫu thuật hàng năm.
Tại Hoa Kỳ số ngày nằm viện gia tăng trung bình do NKVM là 7,4 ngày; chi phí phát sinh do NKVM hàng năm khoảng 130 triệu USD.
Kiểm soát tốt NKVM làm giảm rõ rệt tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện chung của toàn bệnh viện, qua đó cải thiện chất lượng khám chữa bệnh của một bệnh viện. Triển khai đồng bộ và nghiêm ngặt các biện pháp phòng ngừa NKVM có thể làm giảm 40%-60% NKVM, công tác kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện trong lĩnh vực ngoại khoa nhằm đảm bảo các điều kiện an toàn cho phẫu thuật và giảm tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ là ưu tiên hàng đầu tại các bệnh viện.
Từ tháng 7-9/2015, Cử nhân điều dưỡng Huỳnh Thị Kim Loan đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Tình hình nhiễm khuẩn vết mổ tại các khoa ngoại- Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa”. Nghiên cứu có hai mục tiêu (1) Xác định tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ tại các khoa ngoại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa; (2) Tìm hiểu một số yếu tố nguy cơ gây nhiễm khuẩn vết mổ. Tiêu chuẩn chẩn đoán nhiễm khuẩn vết mổ theo CDC được Bộ Y tế ban hành tại Hướng dẫn phòng ngừa nhiễm khuẩn vết mổ Quyết định số 3671/QĐ-BYT ngày 27/9/2012.
Kết quả nghiên cứu cho thấy có 1.380 bệnh nhân tham gia nghiên cứu, tuổi trung bình 40, nhỏ nhất là 01 tuổi và lớn nhất 97 tuổi. Số bệnh nhân nam chiếm 63,2% nhiều hơn so với bệnh nhân nữ là 36,8%. Về loại phẫu thuật chấn thương chiếm tỷ lệ cao nhất 47,7%; kế đến là phẫu thuật tiêu hóa chiếm 22,7%; phẫu thuật tiết niệu chiếm 9,34%; phẫu thuật thần kinh cột sống chiếm tỷ lệ 8,11%; phẫu thuật sọ não chiếm 6,3% và phẫu thuật mạch máu có 0,7%. Có 07 ca phẫu thuật tim hở chiếm tỷ lệ 0,5% và 4,6% các phẫu thuật khác.
Hình thức mổ cấp cứu chiếm tỷ lệ 55,6%; mổ chương trình có 43,4%; tỷ lệ sử dụng kháng sinh sau mổ là 99,6%. Đối với can thiệp của điều dưỡng, có 72,2% bệnh nhân được thay băng vết mổ sau phẫu thuật từ 24-48 người; 27,2% có chăm sóc ống dẫn lưu. Về tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ có 73 trường hợp, chiếm tỷ lệ 5,3%; Khoa Ngoại Chấn chương Chỉnh hình- Bỏng chiếm tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ cao nhất 6,5%; tiếp theo là Khoa Ngoại Tổng quát 5%; Khoa Ngoại Lồng ngực chiếm tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ thấp nhất với 2,1%.
Theo CN Điều dưỡng Huỳnh Thị Kim Loan, có 04 nhóm yếu tố nguy cơ gây nhiễm khuẩn vết mổ gồm người bệnh, môi trường, phẫu thuật và tác nhân gây bệnh. Trong nghiên cứu này, tác giả chỉ phân tích các yếu tố nguy cơ như có bệnh mạn tính đi kèm, loại vết mổ, tình trạng có chấn thương hay không, mức đường huyết bình thường vào ngày phẫu thuật…
Kết quả nghiên cứu cho thấy các bệnh nhân có mức đường huyết cao hơn bình thường vào ngày phẫu thuật có nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ cao gấp 4 lần so với bệnh nhân có mức đường huyết trong giới hạn bình thường vào ngày phẫu thuật với khoảng tin cậy từ 1,812 và p=0,0002.
Nhiễm khuẩn vết mổ là những nhiễm khuẩn tại vị trí phẫu thuật trong thời gian từ khi mổ cho đến 30 ngày sau mổ với phẫu thuật không có cấy ghép và cho tới một năm sau mổ với phẫu thuật có cấy ghép bộ phận giả (phẫu thuật implant). NKVM được chia thành ba loại: (1) NKVM nông gồm các nhiễm khuẩn ở lớp da hoặc tổ chức dưới da tại vị trí rạch da. (2) NKVM sâu gồm các nhiễm khuẩn tại lớp cân và hoặc cơ tại vị trí rạch da. Nhiễm khuẩn vết mổ sâu cũng có thể bắt nguồn từ NKVM nông để đi sâu bên trong tới lớp cân cơ. (3) Nhiễm khuẩn cơ quan/ khoang cơ thể.
NKVM là loại nhiễm khuẩn thường gặp nhất, số lượng lớn nhất trong các loại nhiễm khuẩn bệnh viện. Khoảng trên 90% NKVM thuộc loại nông và sâu.
Anh Huy