Tại Hội nghị khoa học Y Dược miền Trung – Tây Nguyên lần thứ X được tổ chức tại TP. Buôn Mê Thuột tháng 10/2015, các tác giả Ngô Thị Hải Vân – Viện Vệ sinh dịch tễ Tây Nguyên, Phạm Khánh Tùng – Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Đăk Nông đã báo cáo đề tài nghiên cứu “Một số đặc điểm vụ dịch Sốt xuất huyết Dengue (SXHD) tại xã Quảng Sơn, huyện Đăk Glong tỉnh Đăk Nông năm 2013”.
Xã Quảng Sơn cách trung tâm huyện Đăk Glong khoảng 60km; xã có 11 thôn; 15.902 khẩu; diện tích 570km2. Tháng 5/2013 lần đầu tiên xuất hiện vụ dịch SXH lớn tại các thôn có người dân tộc thiểu số sinh sống như M’Nông, Ê đê, Mạ, Tày, H’Mông, Dao.
Kết quả nghiên cứu cho thấy tình hình SXHD từ ngày 15/5 đến 24/7/2013 của xã Quảng Sơn có 281 trường hợp mắc; gặp ở mọi lứa tuổi, nhóm 16-35 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất, 57% số ca mắc là người Kinh; 43% là người dân tộc thiểu số; người bệnh SXH có mặt tại tất cả các thôn. Diễn biến dịch SXHD cụ thể như sau, tuần đầu tiên tại 3 thôn ghi nhận 6 bệnh nhân SXH với các triệu chứng sốt cao, đau đầu, nổi ban và chấm xuất huyết dưới da. Tuần thứ 2, 3, 4 những ca bệnh SXH tiếp tục ghi nhận tại 3 thôn khác. Đến tuần thứ 5 bệnh xuất hiện tại tất cả các thôn và kéo dài 10 tuần với tổng số ca mắc cả 11/11 thôn là 281 trường hợp, trong đó thôn Snar có số mắc cao nhất là 73 ca. Trong vụ dịch 100% trường hợp là SXH nhẹ có dấu hiệu cảnh báo; không có trường hợp SXH nặng. Trong số 43% ca mắc SXH người dân tộc thiểu số, người M’Nông chiếm tỷ lệ cao nhất 22%; Ê đê 9%; người Mạ 6%; người Tày 4%. Như vậy 3 tuần đầu số ca bệnh xuất hiện lẻ tẻ nhưng đến tuần thứ 4 số ca mắc được ghi nhận hàng ngày với 20 trường hợp/tuần. Tuần 4 ngành y tế đã triển khai can thiệp bao vây, khu trú lần 1, phun hóa chất diệt muỗi, vệ sinh môi trường nhưng tuần thứ 5 số ca mắc tăng cao 88 ca/tuần; tiếp tục can thiệp lần 2 phun hóa chất diệt muỗi, sau đó số ca mắc giảm xuống vào tuần thứ 6; tiếp tục can thiệp phun hóa chất lần 3; đến tuần thứ 7 số mắc tăng nhẹ, sau đó giảm dần, đến ngày 24/7 ca bệnh cuối cùng được ghi nhận. Kết quả test nhanh NS1 có 143 trường hợp dương tính và có 3 bệnh nhân phân lập dương tính với týp D1.
Như vậy vụ dịch SXH tại xã Quảng Sơn kéo dài 10 tuần, ngành y tế địa phương đã thu thập được muỗi Aedes Aegypti tại ổ dịch với chỉ số mật độ muỗi; bọ gậy tương đối cao; sau can thiệp lần 1 chỉ số vectơ giảm (BI: 55,67; DI: 1,07; 0,23); Sau can thiệp lần 2 chỉ số vectơ giảm nhưng không nhiều (BI: 23,2; DI: 0,16); Sau can thiệp lần 3 vệ sinh môi trường, phun hóa chất diện rộng chỉ số vectơ giảm thấp (BI: 10; DI: 0,1).
Theo tác giả nghiên cứu nhận định, với tình hình dịch bệnh SXH tại xã Quảng Sơn, việc xử lý dịch như vậy là chậm, hiệu quả các biện pháp can thiệp không cao. Tại địa phương có xã Cư Huê chỉ sau 2 lần can thiệp tuần thứ 3, thứ 5 tính từ ngày có ca bệnh đầu tiên xu hướng bệnh giảm dần, các chỉ số vectơ giảm. Đây là vụ dịch SXH lần đầu tiên tại xã Quảng Sơn huyện Đăk Glong, dịch kéo dài 10 tuần.
Tỉnh Đăk Nông là tỉnh khu vực Tây Nguyên, nằm ở cửa ngõ phía Tây Nam của Tây Nguyên, trung tâm tỉnh là thị xã Gia Nghĩa, cách TP. Buôn Mê Thuột 125 km theo quốc lộ 14. Tỉnh Đăk Nông có 40 dân tộc, người dân tộc thiểu số đông nhất là M’Nông, Nùng, H’Mông. Huyện Đăk Glong là huyện rộng nhất, cách thị xã Gia Nghĩa 22km về phía Đông Nam.
Lâm Quyên