Tại hội nghị khoa học Điều dưỡng Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa mở rộng 2015, tác giả Đặng Thị Yến và cộng sự đã có báo cáo đề tài “Đánh giá tình trạng sụt cân của bệnh ung thư giai đoạn muộn”.
Đề tài nghiên cứu được thực hiện trên 200 bệnh nhân ung thư giai đoạn muộn khi vào khoa Ung bướu, Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa; tiêu chí lựa chọn người bệnh là có chẩn đoán là bệnh ung thư; trên 20 tuổi; bệnh ung thư không kèm theo bệnh tiểu đường; người bệnh tỉnh táo nhớ được khối lượng cơ thể lúc chưa phát hiện bệnh.
Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nam giới chiếm 65,5%; nữ giới chiếm 34,5%. Nhóm tuổi cao nhất là 51 – 60 tuổi chiếm tỷ lệ 42%; nhóm tuổi 41 – 50 tuổi và 61 – 70 tuổi gần bằng nhau 22%. Về chẩn đoán, ung thư gặp nhiều nhất là ung thư đường hô hấp và ung thư đường tiêu hóa với tỷ lệ 28,5%; tiếp theo là ung thư đầu – mặt – cổ (16,5%); ung thư vú – phụ khoa (13,5%).
Thời gian mắc bệnh trung bình của đối tượng nghiên cứu là 3,8 tháng; người thấp nhất 1 tháng và cao nhất 15 tháng. Cân nặng trung bình trước khi phát hiện bệnh ung thư là 54,5kg; cân nặng trung bình hiện tại của đối tượng nghiên cứu là 47,8kg; trung bình bệnh nhân sút 6,7kg trong thời gian trung bình 3,8 tháng.
Theo phân loại của Tổ chức y tế thế giới đối với người trưởng thành hơn 20 tuổi chỉ số khối cơ thể (BMI) gầy độ I là 17 – 18,5; đối tượng của nghiên cứu cho kết quả BMI gầy độ I lúc chưa bị bệnh là 11,5 thì lúc vào viện tăng lên 35,5%; gầy độ II BMI từ 16 – 16,9; lúc chưa bị bệnh là 0,5%; BMI lúc vào viện gầy độ II tăng lên 9%. Đối với BMI bình thường là 18,5 – 24,9; lúc chưa bị bệnh là 77,5% thì lúc vào viện giảm chỉ còn 47,5%. Như vậy hầu hết các bệnh nhân đều bị sụt cân (BMI giảm) ở các mức độ khác nhau từ trước khi vào viện đến thời điểm người bệnh vào viện. Đối với kết quả chỉ số khối cơ thể theo nhóm bệnh, ung thư đường hô hấp, đường tiêu hóa và ung thư đầu – mặt – cổ giảm nhiều hơn so với các nhóm bệnh ung thư khác.
Đối với nhóm tuổi, sụt cân chiếm tỷ lệ cao ở độ tuổi dưới 41 tuổi, tiếp theo là các nhóm 61 – 70 tuổi, nhóm 41 – 50 tuổi và 51 – 60 tuổi.
Chúng ta biết rằng, suy dinh dưỡng là một tình trạng rất hay gặp trên người bệnh ung thư ở giai đoạn muộn. Tình trạng suy dinh dưỡng sẽ làm cho bệnh nhân ung thư giảm sức khỏe, giảm thể trạng, giảm sức đề kháng với bệnh; làm cho người bệnh chậm lại cơ hội điều trị phẫu thuật, tia xạ, hóa chất hoặc người bệnh có thể mắc các bệnh nhiễm trùng. Khi phát hiện tình trạng người bệnh suy dinh dưỡng ngay khi bệnh nhân vào viện sẽ giúp bác sĩ, điều dưỡng có kế hoạch điều trị suy dinh dưỡng sớm, đủ và đúng.
Vấn đề dinh dưỡng kết hợp với các phương pháp điều trị đặc hiệu được xem như một liệu pháp điều trị toàn diện trong quá trình chữa bệnh; người bệnh cần được nâng cao thể lực, chế độ dinh dưỡng hợp lý trước, trong và sau điều trị, lúc đó người bệnh sẽ đủ sức theo được hết các biện pháp phẫu hóa xạ trị ở mức độ cao hơn.
Bệnh nhân ung thư cần được thay đổi nhiều loại thực phẩm và có bữa ăn cân bằng giúp người bệnh thấy sảng khoái và mạnh khỏe hơn. Ăn tốt trong lúc điều trị bệnh giúp giữ cân tốt, tăng thêm sức lực, giảm nguy cơ nhiễm trùng, mau lành vết thương và mau lấy lại sức. Người bệnh mỗi bữa ăn ít hơn, nhưng nên ăn dặm suốt ngày các thứ mình ưa thích; ăn cách vài giờ, đừng chờ cơn đói. Uống các chất giàu calori, giàu protein. Tránh uống trong bữa ăn, nên uống cách xa bữa ăn.
Văn Hanh