Tại Hội nghị Khoa học Y Dược miền Trung – Tây nguyên lần thứ X được tổ chức tại thành phố Buôn Mê Thuột tháng 10/2015, tác giả Đặng Oanh cùng cộng sự Viện Vệ sinh Dịch tễ Tây nguyên, Bệnh viện Đa khoa Thiện Hạnh đã báo cáo đề tài “Tình trạng suy dinh dưỡng bào thai và một số yếu tố liên quan của trẻ sinh tại Bệnh viện Thiện Hạnh tỉnh Đăk Lăk”.
Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 5/2013 đến tháng 6/2014 có 956 trẻ sơ sinh đủ tháng tại Bệnh viện Đa khoa Thiện Hạnh, thành phố Buôn Mê Thuột, tỉnh Đắk Lắk được thu thập thông tin. Mẫu được thu thập 5 ngày/tuần, từ thứ 2 đến thứ 6 liên tục 3 tháng (tháng 9-11/2013).
Kết quả nghiên cứu cho thấy có 522 trẻ nam (54,6%) và 434 trẻ nữ (45,4%); về tình trạng thai, có 98,5% trẻ sinh đơn và 1,5% trẻ sinh đôi, 354 trẻ sinh tự nhiên, 602 trẻ sinh mổ. Về tuổi thai, số trẻ được sinh vào tuần thứ 37 là 119, tuần thứ 38 là 333 trẻ, tuần thứ 39 là 344 trẻ, tuần thứ 40 là 126 trẻ và tuần thứ 41 trở lên là 34 trẻ, có 85,4% trẻ dân tộc kinh và 14,6 trẻ dân tộc thiểu số.
Độ tuổi trung bình của các bà mẹ là 27,9, chiều cao trung bình là 154,9cm.
Kết quả nghiên cứu kích thước nhân trắc của trẻ sơ sinh cho thấy trọng lượng và chiều dài trung bình của trẻ sơ sinh là 3,113 gram và 49,08 cm. Tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng bào thai là 8,9% trong đó tỷ lệ suy dinh dưỡng bào thai ở trẻ dân tộc thiểu số là 18,6% cao hơn 2,5 lần so với trẻ người Kinh. Những bà mẹ sinh con là trẻ đơn thai, tỷ lệ suy dinh dưỡng bào thai là 8,3%, trong khi tỷ lệ này ở bà mẹ sinh đa thai là 50%.
Đối với tuổi thai, kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ suy dinh dưỡng bào thai ở các tuần thai không có sự khác biệt, có ý nghĩa thống kê, tuy nhiên đối với những bà mẹ ở độ tuổi dưới 18 tỷ lệ suy dinh dưỡng bào thai là 25%, nhóm bà mẹ từ 18-22 tuổi tỷ lệ này chỉ bằng ½ (12%) nhóm tuổi bà mẹ từ 23-30 tuổi, tỷ lệ này giảm còn 1/3 (8,7%) và nhóm tuổi mẹ trên 30 tuổi tỷ lệ này là 5,9%. Đối với những bà mẹ mang thai lần đầu tỷ lệ suy dinh dưỡng bào thai là 11,5%; còn ở những bà mẹ sinh con lần 2 tỷ lệ này giảm thấp hơn là 7,1%; bà mẹ sinh con lần 3 tỷ lệ này là 4,3%.
Những bà mẹ có chiều cao dưới 145 cm tỷ lệ suy dinh dưỡng bào thai khá cao 42,9%, nhóm bà mẹ có chiều cao 145-150 cm tỷ lệ này giảm còn 13,1%, nhóm bà mẹ có chiều cao 150-155 cm tỷ lệ suy dinh dưỡng bào thai là 8,9%; nhóm bà mẹ có chiều cao trên 155cm tỷ lệ này chỉ là 5,5%. Như vậy chiều cao bà mẹ càng thấp tỷ lệ suy dinh dưỡng bào thai càng cao.
Đối với sự thay đổi cân nặng trong thai kỳ kết quả cho thấy những bà mẹ tăng dưới 9 kg trong lúc mang thai tỷ lệ suy dinh dưỡng bào thai là 12,6%, bà mẹ tăng 9-12kg tỷ lệ này là 10,1%, tăng trên 12 kg tỷ lệ suy dinh dưỡng bào thai giảm còn ½ (6,5%) so với nhóm bà mẹ tăng dưới 9 kg như vậy những bà mẹ tăng cân càng ít thì tỷ lệ suy dinh dưỡng bào thai càng cao.
Đối với mối liên quan giữa hàm lượng Hb trong máu mẹ với tình trạng suy dinh dưỡng bào thai những thai phụ có hàm lượng Hb<9g/dl tỷ lệ suy dinh dưỡng bào thai gần 58%; nhóm những thai phụ có hàm lượng Hb từ 9 đến dưới 11g/dl tỷ lệ này giảm còn 9,4%, nhóm có Hb≥11g/dl tỷ lệ này giảm còn 7,7% (p<0,01) như vậy tình trạng thiếu máu của mẹ có ảnh hưởng rất lớn đến tình trạng suy dinh dưỡng bào thai ở trẻ.
Theo Ths Đặng Oanh, suy dinh dưỡng bào thai là thể suy dinh dưỡng sớm nhất và để lại nhiều hậu quả cho gia đình và xã hội. Trẻ bị suy dinh dưỡng bào thai sẽ kém phát triển về trí tuệ, thể lực so với trẻ bình thường. Một trong những nguyên nhân quan trọng của tình trạng suy dinh dưỡng thấp còi có liên quan tới dinh dưỡng của người mẹ trong thời gian mang thai. Thiếu dinh dưỡng trong thai kỳ có thể được biểu hiện ở trẻ sơ sinh cân nặng thấp hoặc chiều dài của trẻ không đạt chuẩn. Người ta nhận thấy sự phát triển chiều dài của thai nhi đạt cao nhất vào giai đoạn trước tuần thứ 15 của thai nghén, trong khi đó cân nặng của bào thai đạt cao nhất vào tuần thứ 32 đến tuần thứ 34 của thai kỳ. Điều này có nghĩa là mọi can thiệp nhằm cải thiện “chiều dài” của bào thai phải được thực hiện càng sớm càng tốt. Tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi chiếm 10% ngay ở tháng đầu tiên, gấp đôi so với suy dinh dưỡng nhẹ cân và bắt đầu tăng nhanh sau 5 tháng tuổi. Điều này chứng tỏ vấn đề suy dinh dưỡng bào thai, cụ thể là cân nặng và chiều dài của trẻ sơ sinh thấp là một trong những yếu tố quyết định của tình trạng suy dinh dưỡng thấp còi. Tác giả trong nghiên cứu của mình đánh giá kết quả trẻ xếp loại suy dinh dưỡng bào thai khi cân nặng sơ sinh dưới 10th percentiles của đường cong “cân nặng khi sinh theo tuổi thai” của quần thể tham chiếu quốc tế (biểu đồ Ludchenko).
Minh Truyền