Tại Hội nghị khoa học Y Dược miền Trung Tây Nguyên lần thứ X được tổ chức vào tháng 10/2015 tại TP. Buôn Mê Thuột, tác giả Lê Văn Tuấn cùng cộng sự - Viện Vệ sinh Dịch tễ Tây Nguyên đã có báo cáo nghiên cứu “Đặc điểm dịch tễ và vi rút học bệnh Tay chân miệng ở Tây Nguyên giai đoạn 2011-2014.
Theo tác giả nghiên cứu, đây là nghiên cứu hồi cứu mô tả, phân tích, thống kê số liệu tại 4 tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai, Kon Tum và Đắk Nông. Kết quả nghiên cứu cho thấy dịch bệnh Tay chân miệng bắt đầu bùng phát ở khu vực Tây Nguyên năm 2011, có 5.685 ca mắc bệnh và 3 trường hợp tử vong. Năm 2012 ghi nhận 7.284 trường hợp, 1 trường hợp tử vong, số mắc tăng gần 1,3 lần so với năm 2011. Năm 2013, 2014 số mắc Tay chân miệng giảm xuống gần 50% so với năm 2011.
Qua theo dõi tình hình dịch bệnh Tay chân miệng cho thấy bệnh xuất hiện quanh năm ở 4 tỉnh Tây Nguyên, nhưng tập trung chủ yếu vào tháng 9 đến tháng 11, trùng với những tháng mùa mưa ở Tây Nguyên. Các nghiên cứu ở các tỉnh thành phố phía Nam cũng lưu hành dịch bệnh Tay chân miệng cao từ tháng 9 đến tháng 11 hàng năm. Theo số liệu thống kê, từ năm 2011-2014, số mắc bệnh Tay chân miệng cao nhất được ghi nhận chủ yếu ở tỉnh Đăk Lăk, dao động từ 1.600 – 5.200 ca bệnh, còn các tỉnh Gia Lai, Kon Tum và Đắk Nông số ca mắc bệnh Tay chân miệng thấp hơn rất nhiều, chỉ dao động trong khoảng 200-1.000 ca bệnh.
Tỷ lệ mắc Tay chân miệng giũa nam/nữ là 1,7:1. Ở các tỉnh phía Nam tỷ lệ này là 1,4:1. Về nhóm tuổi, đa số trẻ mắc bệnh Tay chân miệng ở độ tuổi dưới 5 tuổi, chiếm hơn 98%. (Các tỉnh phía Nam tỷ lệ này là 95,7%; phía Bắc là 92,7%).
Đối với đặc điểm vi rút học, tỷ lệ bệnh nhân Tay chân miệng có xét nghiệm dương tính với các vi rút đường ruột (EV) ở giai đoạn 2011-2014 là 31,27%; trong đó EV71 chiếm 15,63%; tỷ lệ nhiễm EV71 trên tổng số nhiễm EV là 50%.
Giải thích về nguyên nhân trẻ dưới 5 tuổi mắc bệnh Tay chân miệng cao, tác giả nghiên cứu cho rằng do trẻ chưa có miễn dịch đặc hiệu với các tác nhân gây bệnh. Các nghiên cứu huyết thanh học chỉ ra có khoảng 14,3% và 27% trẻ dưới 5 tuổi có kháng thể kháng EV71 và CA16. Kháng thể trung hòa kháng EV71 cao nhất ở trẻ 0-5 tháng tuổi và thấp nhất ở trẻ 1-1,9 tuổi; đây là do sự giảm kháng thể từ mẹ truyền sang con và con chưa có miễn dịch vì vậy trẻ dưới 5 tuổi dễ mắc bệnh Tay chân miệng.
Bệnh Tay chân miệng là một bệnh truyền nhiễm do vi rút thuộc nhóm vi rút đường ruột (EV) gây ra, trong đó hay gặp là vi rút đường ruột tuýp 71 (EV71) và Coxsackievirus A16 (CA16). Tại Việt Nam bệnh Tay chân miệng xảy ra từ năm 2003 và lưu hành cho đến nay. Bệnh thường xảy ra quanh năm và tăng cao vào khoảng thời gian từ tháng 2 đến tháng 4 và từ tháng 9 đến tháng 12 hàng năm.
Biểu hiện chính của bệnh là sang thương da niêm dưới dạng bóng nước ở các vị trí đặc biệt như miệng, lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, gối. Bệnh có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm cơ tim, phù phổi cấp dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện sớm và xử trí kịp thời. Bệnh thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, nhất là trẻ dưới 3 tuổi. Để phòng bệnh mọi người, người chăm sóc trẻ cần vệ sinh cá nhân thường xuyên, rửa tay bằng xà phòng, đặc biệt sau khi thay quần áo, tã, sau khi tiếp xúc với phân, nước tiểu, nước bọt. Cần rửa sạch đồ chơi, vật dụng, sàn nhà, đối với trẻ mắc bệnh Tay chân miệng cần cách ly trẻ bệnh trong tuần đầu tiên.
Huy Hoàng