Có nhiều phương pháp điều trị chấn thương cột sống có liệt tủy, riêng đối với gãy cột sống cổ các bác sĩ ngoại khoa cho rằng điều trị phẫu thuật hiệu quả hơn điều trị bảo tồn. Một thuận lợi hiện nay, ngành gây mê hồi sức phát triển vượt bậc, vì vậy chỉ định phẫu thuật điều trị chấn thương cột sống thường được đặt ra để giải phóng chèn ép, cố định cột sống vững chắc, giúp cho việc chăm sóc và phục hồi chức năng tạo điều kiện cho tủy hồi phục và người bệnh tái hòa nhập tốt với gia đình, cộng đồng. Nếu phẫu thuật thành công, giúp giảm tỷ lệ tử vong do chấn thương cột sống cổ xuống hơn 3 lần (từ 33% xuống còn 9%).
Từ tháng 1/2015 đến tháng 6/2016, nhóm tác giả nghiên cứu Nguyễn Lê Bảo Tiến cùng cộng sự Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức tiến hành nghiên cứu đề tài “Kết quả phẫu thuật chấn thương cột sống cổ thấp có liệt tủy qua đường cổ sau”. Đối tượng nghiên cứu là 68 bệnh nhân bị chấn thương cột sống cổ thấp từ C3-C7, có tổn thương thần kinh và được phẫu thuật tại Khoa Phẫu thuật cột sống Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức; trong đó bệnh nhân nam giới gấp 6 lần bệnh nhân nữ giới. Gần 50% nguyên nhân chấn thương là do tai nạn giao thông.
Theo BS. Nguyễn Lê Bảo Tiến, phương pháp phẫu thuật cho bệnh nhân là vít qua cuống có 12 bệnh nhân, phương pháp phẫu thuật theo vít qua khối bên là 56 bệnh nhân. Thời gian trung bình phẫu thuật phương pháp vít qua cuống 86 phút; phương pháp vít qua khối bên là 75 phút. Bệnh nhân có thời gian nằm viện ngắn nhất là 2 ngày; dài nhất là 48 ngày; trung bình thời gian nằm viện là 11,7 ngày. Qua đánh giá kết quả phẫu thuật sau mổ, tốt chiếm tỷ lệ 32%; khá và trung bình đã giảm đi đáng kể. Đối với những bệnh nhân trong phân loại AIS trước phẫu thuật, những bệnh nhân thuộc nhóm AISA-B có tỷ lệ kết quả phẫu thuật trung bình chiếm 85%; tốt 6,1%, còn những bệnh nhân thuộc nhóm AISC-D kết quả phẫu thuật tốt là 31,6%.
BS.Bảo Tiến cho biết, chụp Xquang cột sống cổ cho tất cả bệnh nhân sau mổ nhận thấy có 95,6% bệnh nhân được nắn chỉnh tốt; có 02 trường hợp chưa nắn chỉnh được; 01 trường hợp nắn chỉnh không vững. Qua theo dõi, có 10 bệnh nhân tử vong từ 1-3 tháng, 09 trường hợp không liên lạc được. Qua khám lại 49 trường hợp, tất cả được chụp Xquang cột sống cổ thẳng nghiêng, nhận xét hầu hết đều được nắn chỉnh tốt; có 01 trường hợp phát hiện có lỏng vít; 01 trường hợp bong Rod- gãy Rod. Theo các nghiên cứu, bệnh nhân sau mổ 3 tháng đã thấy có sự cốt hóa ở vị trí ghép xương; sau 6 tháng sự liền xương gần như hoàn chỉnh và lấy lại chức năng sau mổ là 12 tháng.
Nhóm tác giả nghiên cứu chia sẽ, kết quả phục hồi cơ tròn ở những bệnh nhân liệt không hoàn toàn là rất tốt. Có 54% bệnh nhân khám lại đều phục cơ tròn hoàn toàn. Có 39% bệnh nhân không phục hồi, phải đặt sond tiểu ngắt quảng; 6,8% bệnh nhân phục hồi không hoàn toàn với các biểu hiện đái rỉ, đái són. Về biến chứng thường gặp đối với những bệnh nhân liệt tủy hoàn toàn là suy hô hấp. Đối với biến chứng nhiễm trùng tiết niệu gặp 15%; biến chứng viêm phổi gặp 6%; loét do tì đè gặp 8,8% và bệnh nhân tử vong có tỷ lệ 19%.
Có 13 trường hợp bệnh nhân tử vong sau mổ, tất cả đều phải thở máy kéo dài tại khoa hồi sức tích cực; sau khi về bệnh phòng điều trị tiếp tục lại nhiễm trùng phổi, suy hô hấp và phải thở máy trở lại. Có 07 bệnh nhân tử vong trong vòng 1 tháng; 05 bệnh nhân tử vong trong thời gian sau mổ 1-6 tháng; 01 bệnh nhân tử vong sau mổ 6 tháng với nguyên nhân do nhiễm trùng phổi, liệt cơ hô hấp, tình trạng tổn thương tủy quá nặng. Như vậy, đối với những trường hợp chấn thương cột sống cổ tổn thương tủy nặng, liệt hoàn toàn vẫn là thách thức rất lớn đối với công tác điều trị hiện nay.
Nhóm nghiên cứu cũng cho rằng, phẫu thuật chấn thương cột sống cổ có liệt tủy bằng lối vào sau có nhiều ưu điểm như đường mổ đơn giản; giải quyết được nguyên nhân chèn ép phía sau, mở rộng phía sau nếu cần; nắn xương an toàn và chống lực căng phía sau tốt.
Trần Mai