Theo TS. Phạm Nguyên Tường – Trung tâm Ung bướu Bệnh viện Trung ương Huế, công tác chăm sóc giảm nhẹ là một phần không thể thiếu trong quá trình điều trị bệnh ung thư, được bắt đầu ngay tại thời điểm chẩn đoán bệnh.
Chuyên ngành chăm sóc giảm nhẹ ngày càng được quan tâm, hoàn thiện cả về mặt lý thuyết và thực hành. Trong chăm sóc giảm nhẹ, nhu cầu của bệnh nhân không chỉ là việc điều trị, chăm sóc tích cực về mặt thể chất mà còn là sự quan tâm hỗ trợ về mặt tinh thần, tâm lý, xã hội nhất là đối với những bệnh nhân ở giai đoạn cuối. Chăm sóc, nâng đỡ tại nhà là một phần quan trọng cần được chú ý trong chương trình chăm sóc giảm nhẹ. Chăm sóc, điều trị nâng đỡ tại nhà rất phổ biến và được tiến hành ở nhiều nước trên thế giới qua đó có kết quả tốt đối với việc nâng cao chất lượng sống cho người bệnh; cung cấp tất cả các hỗ trợ sẵn có tại chỗ cho các bệnh nhân ung thư, đặc biệt là bệnh nhân ung thư giai đoạn muộn hoặc bệnh nhân ung thư có thể trạng kém gặp khó khăn trong vận động, di chuyển. Ích lợi của việc cung cấp các dịch vụ chăm sóc điều trị nâng đỡ tại nhà giúp làm giảm số ngày nằm viện của bệnh nhân, giảm các chi phí vận chuyển bệnh nhân và giúp người bệnh dễ dàng tiếp cận với y tế hơn trong quá trình điều trị bệnh ung thư, đồng thời người bệnh được nhận dịch vụ với địa chỉ đáng tin cậy để tư vấn, điều trị, dùng thuốc và giải quyết các vấn đề sức khỏe thông thường khác.
Vừa qua, TS. Phạm Nguyên Tường cùng cộng sự tiến hành đề tài nghiên cứu “Nhu cầu chăm sóc hỗ trợ tại nhà của bệnh nhân ung thư tại Trung tâm Ung bướu Bệnh viện Trung ương Huế”. Đối tượng nghiên cứu là các bệnh nhân được chẩn đoán xác định là bệnh ung thư đang điều trị tại Bệnh viện vào tháng 6-7/2016, nhân viên y tế tiến hành phỏng vấn đối tượng nghiên cứu với các nội dung như đặc điểm sức khỏe, tinh thần, kinh tế địa dư liên quan đến vấn đề điều trị của bệnh nhân, nhu cầu được hỗ trợ và chăm sóc điều trị tại nhà của người bệnh.
TS.Tường phân tích kết quả cho thấy có 204 bệnh nhân đủ điều kiện tham gia nghiên cứu, tuổi trung bình là 55,3. Người nhỏ tuổi nhất là 20, lớn tuổi nhất là 83. Ung thư chiếm tỷ lệ nhiều nhất là ung thư phổi (22,5%), ung thư đầu - cổ (15,7%); ung thư vú (14,7%); ung thư đại trực tràng (10,7%), còn lại là các ung thư thực quản, ung thư dạ dày, ung thư lympho ác tính không Hodgkin; ung thư phụ khoa…Có 67,6% đối tượng nghiên cứu bệnh ở giai đoạn 4, 23,5% đối tượng nghiên cứu ở giai đoạn 3, 8,8% đối tượng nghiên cứu bệnh ở giai đoạn 2. Bệnh nhân ở tại tỉnh Thừa Thiên – Huế chiếm tỷ lệ nhiều nhất 39,2%; bệnh nhân ở tỉnh Quảng Bình chiếm tỷ lệ 28,4%; Quảng Trị chiếm 13,7%; Quảng Nam 6,9%. Về yếu tố nghề nghiệp, đối tượng nghiên cứu làm nông nghiệp chiếm tỷ lệ cao nhất với 43,1%, buôn bán chiếm 10,8%; lao động phổ thông chiếm 23,5%; cán bộ hưu trí chiếm 9,8%, cán bộ công chức chiếm 5,9%, công nhân chiếm 3,9%. Mức bình quân thu nhập từ 1 đến dưới 3 triệu đồng chiếm tỷ lệ 42,2%. Người bệnh có người thân chăm sóc chiếm 75,5%; Không có người thân chăm sóc chiếm 22,5%.
TS. Nguyên Tường cho biết các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống thì yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe có tỷ lệ cao nhất là người bệnh mệt (98%); chán ăn (98%), đau chiếm 74,5%. Ở thời điểm bệnh nhân mới được chẩn đoán bệnh, các yếu tố lo lắng chi phối nhiều nhất là lo về chi phí điều trị bệnh chiếm 52%; lo lắng về cái chết chiếm 32,4%; lo lắng ảnh hưởng đến công việc chiếm tỷ lệ 6,9%; Khi ở thời điểm bệnh nhân ở giai đoạn cuối, yếu tố chiếm tỷ lệ thường xuyên nhất là đau chiếm 54,9%; lo lắng cái chết sẽ đến chiếm tỷ lệ 44,1%, lo lắng chi phí điều trị chỉ còn 1%.
Theo TS. Nguyên Tường, những vấn đề như đau, mệt chán ăn ở người bệnh ung thư là những vấn đề có thể quản lý được tại nhà hoặc tại cơ sở y tế. Đối với vấn đề dùng thuốc của người bệnh tại nhà, có một tỷ lệ 30% người bệnh có thói quen sử dụng thuốc bắc, thuốc nam theo kinh nghiệm dân gian. (Có những nghiên cứu khác tỷ lệ này lên đến 56%).
Một đặc điểm khác là bệnh nhân thông tin với nhau tự sử dụng các thực phẩm chức năng mà không cần tham khảo ý kiến cán bộ y tế; người bệnh tự dùng thuốc giảm đau tại nhà mà không cần đơn thuốc của bác sĩ chiếm tỷ lệ đến 70%. Thống kê của nghiên cứu cho thấy số tiền người bệnh tiêu tốn cho việc điều trị tại nhà hơn 300.000 đ/tháng, với thời gian điều trị lâu dài, người bệnh cũng có áp lực về kinh phí này. Qua khảo sát có trên 50% đối tượng nghiên cứu muốn được điều trị, chăm sóc tại nhà, sẵn sàng chi trả cho dịch vụ này nếu không được bảo hiểm y tế chi trả. TS.Nguyên Tường kiến nghị qua kết quả nghiên cứu, rất cần triển khai công tác chăm sóc điều trị hợp lý, cung cấp cho người bệnh các địa chỉ đáng tin cậy để chăm sóc sức khỏe nhất là đối với những bệnh nhân ung thư ở giai đoạn cuối, đây cũng là một phần quan trọng của chương trình chăm sóc giảm nhẹ, rất cần quan tâm để phát triển nhiều hơn ở các tỉnh, thành phố, địa phương trong cả nước.
Hồng Sơn