Tại Hội nghị Khoa học tim mạch miền Trung Tây Nguyên lần thứ 8 được tổ chức tháng 12/2015, tác giả Nguyễn Đức Hiền cùng cộng sự Bệnh viện Trung ương Huế đã báo cáo nghiên cứu “Đánh giá kết quả phẫu thuật Bentall trên bệnh nhân Marfan tại Bệnh viện Trung ương Huế”.
Nghiên cứu được thực hiện gồm 16 bệnh nhân có biểu hiện lâm sàng của hội chứng Marfan và phình gốc động mạch chủ, được phẫu thuật Bentall tại Bệnh viện từ năm 2012 đến 2015. Theo bác sỹ Nguyễn Đức Hiền hội chứng Marfan được chẩn đoán chủ yếu dựa vào hình thái chiều cao cơ thể, chiều dài bất thường của tứ chi, biểu hiện ở mắt. Các bất thường trên hệ tim mạch được chẩn đoán dựa vào siêu âm tim và chụp cắt lớp đa lát cắt để đánh giá về hình thái gốc động mạch chủ, mức độ hở van chủ, chức năng tim, các bất thường khác ở tim kèm theo. Phẫu thuật Bentall chỉ định ở bệnh nhân có phình tách động mạch chủ type A hoặc phình gốc động mạch chủ với đường kính túi phình trên 45mm kèm hở van chủ nặng.
16 bệnh nhân Marfan được phẫu thuật Bentall của nhóm nghiên cứu có tuổi trung bình 28,19; tuổi nhỏ nhất 18 tuổi lớn nhất 39. Nam nhiều gấp 2 lần nữ giới. Hở chủ độ 3/4 12 trường hợp; 4 trường hợp mổ theo chương trình; suy tim NYHA độ 2 chiếm 14 trường hợp, 02 trường hợp còn lại NYHA độ 3. Phân suất tống máu trung bình là 46,56%, đường kính gốc động mạch chủ nhỏ nhất là 48 mm, lớn nhất là 68 mm; thời gian tuần hoàn ngoài cơ thể ít nhất là 157 phút, nhiều nhất là 218 phút, thời gian cặp động mạch chủ nhanh nhất là 110 phút, lâu nhất là 129,5 phút. Có 4 trường hợp phẫu thuật phối hợp thay van hai lá, 2 trường hợp sửa van 2 lá, 5 trường hợp sửa van 3 lá. Thời gian thở máy sau mổ trung bình là gần 20 phút; số lượng máu mất sau mổ ít nhất là 80 ml, nhiều nhất là 240 ml. Có 2 trường hợp có biến chứng tràn khí màng phổi; 1 trường hợp biến chứng tràn máu màng phổi, tuy nhiên không có trường hợp nào cần phải mổ lại, không có ca nào xảy ra tai biến liên quan đến dùng thuốc chống đông như chảy máu, thuyên tắc van, suy thận cấp, giả phình mạch vành, biến chứng thần kinh và không có trường hợp tử vong.
Bác sỹ Nguyễn Đức Hiền cũng báo cáo theo dõi sau mổ 6 tháng, không có trường hợp nào suy tim NYHA độ 3 và 4, không phát hiện trường hợp nào có biến chứng dò miệng nối, kẹt van cơ học hay dò quanh van xảy ra, không có trường hợp nào viêm nội tâm mạc sau mổ.
Theo tác giả nghiên cứu, từ khi Bentall và De Bono đưa ra phương pháp mổ thay gốc động mạch chủ tỷ lệ tử vong sớm của bệnh nhân bệnh lý Marfan đã giảm đi đáng kể. Các nghiên cứu trong và ngoài nước cho thấy với kỹ thuật mổ và phương pháp bảo vệ cơ tim hiện nay tỷ lệ tử vong của phẫu thuật Bentall thay đổi từ 1,7% đến 17% tùy thuộc vào trung tâm và bệnh lý phình đơn thuần hay kèm theo bóc tách. Với sự tiến bộ của hồi sức sau mổ, kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh chụp vi tính đa lớp cắt, cộng hưởng từ, siêu âm màu đã giúp phát hiện bệnh sớm đặc biệt là sự ra đời của các mạch máu và van tim nhân tạo thế hệ mới đã giúp cải thiện rất lớn các rối loạn và biến chứng sau mổ.
Bác sỹ Nguyễn Đức Hiền lưu ý đối với những trường hợp phẫu thuật cấp cứu hoặc trường hợp gốc động mạch chủ giãn lớn, có bóc tách kèm theo phẫu thuật bảo tồn van không thể thực hiện được, lúc đó phẫu thuật Bentall là phương pháp chọn lựa để có kết quả tốt nhất. Một trong những khâu quan trọng trong phẫu thuật Bentall là kỹ thuật cắm lại hai động mạch vành. Có những kỹ thuật khác nhau, nhưng kỹ thuật cắm lại theo “button technique” vẫn là kỹ thuật cho kết quả tốt nhất và được nhóm nghiên cứu sử dụng trên các đối tượng nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu cho thấy không có trường hợp nào có giả phình miệng nối mạch vành hay xoắn mạch vành gây thiếu máu cơ tim.
Các nghiên cứu trong và ngoài nước đã chỉ ra các yếu tố nguy cơ của phẫu thuật Bentall gồm tuổi lớn, bóc tách động mạch chủ, hội chứng Marfan, suy thất nặng, viêm nội tâm mạc, tiền sử phẫu thuật tim, mổ cấp cứu, bệnh lý mạch vành kèm theo, suy tim trước mổ, phân suất tống máu thấp hơn 35% trước mổ. Trong nghiên cứu của Bs Hiền có 2 trường hợp bóc tách còn lại các yếu tố khác trong giới hạn tốt.
Tác giả nghiên cứu cũng lưu ý sau 6 tháng theo dõi sau mổ các bệnh nhân đều có cải thiện về độ suy tim, không phát hiện có biến chứng nghiêm trọng; tuy nhiên vấn đề quan tâm là liệu phần động mạch chủ còn lại và phần nút động mạch vành nối vào đoạn mạch máu nhân tạo có tiếp tục thoái hóa tiến triển hay không, vì thời gian nghiên cứu ngắn nên chưa thể đánh giá được vấn đề này.
Bs Nguyễn Đức Hiền đã có kết luận là phẫu thuật Bentall ở những bệnh nhân Marfan đem lại kết quả tốt, cải thiện chức năng tim sau mổ với tỷ lệ tử vong thấp. Tuy nhiên, cần theo dõi lâu dài để đánh giá tiến triển của phần động mạch chủ còn lại.
Hữu Lai