Từ tháng 2/2017 đến tháng 10/2017, nhóm tác giả nghiên cứu Lê Thị Bình cùng cộng sự trường Đại học Thăng Long thực hiện nghiên cứu mô tả cắt ngang báo cáo đề tài “Kiến thức, thực hành tuân thủ điều trị của bệnh nhân ngoại trú nhiễm HIV/AIDS được quản lý tại bệnh viện Bạch Mai năm 2017”.

Tác giả phân tích báo cáo, đối tượng nghiên cứu nam giới cao hơn nữ (63,3% so với 36,7%), kết quả nghiên cứu này cao hơn kết quả nghiên cứu năm 2011 của Bộ Y tế về “Chiến lược quốc gia phòng, chống HIV/AIDS đến năm 2020 và tầm nhìn 2030”. Điều này cho thấy nữ giới được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc, điều trị ngày càng nhiều hơn và tốt hơn.

Các yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành tuân thủ điều trị ARV: Chưa tìm thấy sự khác biệt giữa nam và nữ, giữa các nhóm tuổi và tình trạng hôn nhân và nơi sinh sống với tuân thủ thực hiện thuốc ARV của người bệnh bị HIV (p>0,05).

Liên quan giữa nghề nghiệp là nông dân với tuân thủ điều trị (với p<0,05), kết quả nghiên cứu hoàn toàn hợp logic và cũng tương đồng với kết quả của các nghiên cứu khác. Kiến thức tuân thủ điều trị của đối tượng nghiên cứu lại xuất phát từ trình độ học vấn, cũng như kết quả nghiên cứu của Võ Thị Năm tại Cần Thơ tìm thấy mối liên quan giữa trình độ học vấn với ý thức tuân thủ điều trị ARV ở bệnh nhân, những bệnh nhân có trình độ học vấn thấp (< cấp 2) thì tuân thủ kém hơn những người có trình độ học vấn cao (từ cấp 3 trở lên).

Có sự liên quan giữa có kiến thức và không có kiến thức nhận biết hậu quả của không tuân thủ với tuân thủ điều trị ARV (với p,0,05), kết quả nghiên cứu của BS Bình cũng phù hợp với nghiên cứu của Nguyễn Minh Hạnh trên 163 bệnh nhân tại 8 quận của TP Hà Nội năm 2007 đưa ra bằng chứng có ý nghĩa về mối liên quan giữa có kiến thức về điều trị với tuân thủ điều trị ARV (p<0,01).

Có sự khác biệt rõ rệt giữa có gặp phải tác dụng phụ, không gặp tác dụng phụ khi điều trị ARV với tuân thủ và không tuân thủ điều trị ARV (p<0,01). Những bệnh nhân gặp tác dụng phụ có tỷ lệ tuân thủ thấp hơn 2,49 lần những bệnh nhân không gặp tác dụng phụ. Kết quả này cũng hợp logic và dễ lý giải, bởi lẽ nếu gặp tác dụng phụ sẽ khiến cho người bệnh mệt mỏi, kiệt sức, không còn chú tâm đến việc uống thuốc đúng giờ. Bên cạnh đó những bệnh nhân gặp tác dụng phụ thường là các bệnh nhân mới uống thuốc ARV, chưa tạo thành thói quen, nên sự tuân thủ dùng thuốc sẽ thấp hơn so với những bệnh nhân đã dùng thuốc lâu và ít gặp tác dụng phụ cũng là đương nhiên. Kết quả nghiên cứu trên tương đồng với kết quả nghiên cứu của Hoàng Huy Phương cùng cộng sự trên 375 bênh nhân ngoại trú. 

Chưa tìm thấy sự khác biệt giữa uống theo phác đồ điều trị 1 lần/ngày và 2 lần/ngày, giữa thời gian điều trị ARV < 1 năm và > 1 năm với tuân thủ điều trị ARV (p>0,05).

- Đạt kiến thức cơ bản về tuân thủ điều trị ARV chiếm 80,3%, không đạt chỉ chiếm 19,7%.

- Tỷ lệ tuân thủ thực hành điều trị ARV chiếm 68,9%, không tuân thủ 31,1%.

- Có sự khác biệt và có ý nghĩa thống kê giữa các trình độ của đối tượng nghiên cứu với tuân thủ điều trị thuốc ARV (p < 0,05).

- Có sự khác biệt và có ý nghĩa thống kê giữa nhóm nghề nghiệp là nông dân với tuân thủ điều trị thuốc ARV (p < 0,05).

- Có sự liên quan giữa có kiến thức và không có kiến thức nhận biết hậu quả của không tuân thủ với tuân thủ điều trị ARV (p < 0,05).  

- Có sự liên quan giữa thực hành uống thuốc ARV với tuân thủ điều trị (P <0,01).

Hồng Sơn