Từ năm 2014-2015 nhóm tác giả Trần Khánh Thu cùng cộng sự bệnh viện đa khoa tỉnh Thái Bình; Trường Đại học Y Dược Thái Bình thực hiện nghiên cứu dịch tễ học mô tả cắt ngang báo cáo đề tài “Đánh giá tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân điều trị tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Thái Bình”.
Đối tượng nghiên cứu là người bệnh, người nhà người bệnh nhập viện điều trị nội trú tại bệnh viện đa khoa tỉnh Thái Bình.
Phương pháp chọn mẫu: Chọn người bệnh nhập viện điều trị nội trú năm 2014 ở thời điểm trước khi tập huấn và xây dựng mạng lưới dinh dưỡng. Đây là thời điểm 3 tháng cuối năm 2014.
Bác sĩ Thu cho biết, các kỹ thuật sử dụng trong nghiên cứu bao gồm: sử dụng công cụ đánh giá toàn diện đối tượng (Subjective Global Assessment) (SGA) để đánh giá tình trạng dinh dưỡng cho người bệnh từ dưới 65 tuổi. Nội dung đánh giá theo 3 mức A, B, C; dinh dưỡng tốt SGA mức độ B; suy dinh dưỡng nặng SGA mức độ C. Phương pháp đánh giá dinh dưỡng tối thiểu MNA (Minimal Nutrition Assessment) đối với người bệnh trên dưới 65 tuổi. Kiểm tra cân nặng, sử dụng cân SECA (độ chính xác 0,1kg); đo chiều cao đứng bằng thước gỗ sản xuất theo tiêu chuẩn của Mỹ, độ chia chính xác tới milimet. Chỉ số khối cơ thể (Body Mass Index: BMI), BMI = Cân nặng (kg)/ (Chiều cao)2 (m). Xét nghiệm máu: thực hiện các xét nghiệm máu theo các quy trình thường qui tại khoa Hóa sinh và Huyết học, bệnh viện đa khoa tỉnh Thái Bình. Xác định nồng độ Hemoglobin; định lượng Albumin; định lượng Prealbumin; định lượng sắt huyết thanh.
Như vậy, ở cả 3 cách đánh giá tình trạng dinh dưỡng người bệnh đều cho thấy tỷ lệ mắc suy dinh dưỡng có xu hướng năm 2015 thấp hơn năm 2014 nhưng sự khác biệt chưa thực sự có ý nghĩa thống kê với p<0,05. Trong 3 cách đánh giá thì cách đánh giá theo bộ công cụ SGA/MNA có tỷ lệ suy dinh dưỡng cao nhất, sau đó đến cách đánh giá theo chỉ số BMI.
Đánh giá về hoạt động chăm sóc dinh dưỡng cho người bệnh trong nghiên cứu của chúng BS Thu cho thấy mặc dù hoạt động chăm sóc dinh dưỡng đã được triển khai nhưng so với năm 2014 thì năm 2015 các hoạt động đánh giá tình trạng dinh dưỡng người bệnh qua các chỉ số nhân trắc vẫn chưa được cải thiện đáng kể. Một số người bệnh đã được kiểm tra cân nặng khi nhập viện. Còn lại 100% người bệnh không được đo chiều cao hoặc đo các kích thước cơ thể. Tuy thế, hoạt động hỏi tiền sử dinh dưỡng và hướng dẫn chế độ ăn cho người bệnh đã có sự cải thiện đáng kể. Tỷ lệ tương ứng là 16,8% và 13,5% ở năm 2014 so với 34,5% và 29,0% năm 2015. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p<0,05.
Theo nghiên cứu của Viện dinh dưỡng năm 2006 trên 308 người bệnh khoa Nội tiết và khoa Tiêu hóa bệnh viện Bạch Mai nhằm xác định tình trạng thiếu dinh dưỡng trong các người bệnh nhập viện. Người bệnh được đo các chỉ số nhân trắc và khẩu phần của người bệnh được đánh giá bằng phương pháp hỏi ghi 24 giờ. Kết quả cho thấy tỷ lệ suy dinh dưỡng thiếu năng lượng trường diễn (BMI<18) là 25,2%, cao hơn ở người bệnh tiêu hóa so với người bệnh nội tiết (28,9% so với 21,7%), tỷ lệ thừa cân (BMI>23) khoa Nội tiết tương ứng là 24,8% và 14,8%. Tỷ lệ thiếu dinh dưỡng của người bệnh dưới 65 tuổi là 13,4% (khoa Nội tiết) và 58,8% (khoa Tiêu hóa) và tỷ lệ suy dinh dưỡng của người bệnh trên 65 tuổi là 31,6% (khoa Nội tiết) và 68,4% (khoa Tiêu hóa). Kết quả nghiên cứu của BS Khánh Thu về tỷ lệ suy dinh dưỡng người bệnh nằm viện tương đối cao. Vì vậy việc chăm sóc dinh dưỡng cho người bệnh trong bệnh viện rất quan trọng, một chế độ dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp mau hồi phục và giảm thiểu thời gian nằm viện.
Nguyên nhân của việc thiếu hụt dinh dưỡng vẫn còn tồn tại ngay tại bệnh viện, nơi chăm sóc sức khỏe, là do hầu hết các bác sĩ tập trung quan tâm vào điều trị bằng thuốc mà chưa quan tâm đến việc chăm sóc dinh dưỡng cho người bệnh. Trong khi đó, dinh dưỡng lại là nền tảng cho các hoạt động của cơ thể và là nguồn lực giúp người bệnh hồi phục. Tuy nhiên vì bệnh lý và việc điều trị cũng làm cho người bệnh gặp một số khó khăn trong việc ăn uống và dung nạp dinh dưỡng. Từ đó tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng lại càng trở nên nghiêm trọng. Vì thế mà người bệnh trong bệnh viện dễ bị rơi vào vòng lẩn quẩn của việc thiếu dinh dưỡng, điều này làm cho khả năng hồi phục chậm hơn, nằm viện lâu hơn và vì thế mà chi phí điều trị cũng tốn kém hơn.
Tác giả nghiên cứu có kết luận:
- Tỷ lệ suy dinh dưỡng người bệnh nằm viện theo BMI năm 2014; 2015 lần lượt là 23,0%; 21,0%, không có sự khác biệt về tỷ lệ suy dinh dưỡng của từng giới tính, nhóm tuổi và hệ lâm sàng giữa hai năm.
- Tỷ lệ suy dinh dưỡng nặng đánh giá qua công cụ SGA (đối với nhóm dưới < 65 tuổi) và MNA (đối với nhóm dưới trên 65 tuổi) là 29,0% và 28,2% lần lượt ở năm 2014; 2015. Suy dinh dưỡng vừa, nhự là 21% năm 2014 và 17% năm 2015. Không có sự khác biệt (p>0,05) giữa hai năm ở từng nhóm người bệnh.
Về kiến nghị, BS Trần Khánh Thu cho rằng:
- Cần xây dựng và áp dụng quy trình chăm sóc dinh dưỡng theo từng nhóm bệnh cụ thể.
- Xây dựng các tài liệu truyền thông dinh dưỡng cho các nhóm bệnh để làm cơ sở cho các cán bộ y tế thực hiện các nội dung liên quan đến chăm sóc dinh dưỡng người bệnh. Để nhân rộng mô hình tư vấn và thực hành dinh dưỡng cho cá thể, cần xây dựng các video hướng dẫn thực hành các chế độ ăn bệnh lý để làm tài liệu cung cấp cho người bệnh, người nhà người bệnh thực hiện.
Thanh Tùng