Hội chứng buồng trứng đa nang (Poly cystic Ovary Syndrome ) là bệnh lý rối loạn nội tiết, phóng noãn thường gặp ở phụ nữ độ tuổi sinh sản.
Theo các chuyên gia sản khoa, Việt Nam chưa có điều tra dịch tễ học về tỉ lệ mắc buồng trứng đa nang trong cộng đồng. Trên thực tế, người bệnh chỉ đi khám và phát hiện ra bệnh khi chậm có thai và vô sinh.
Triệu chứng của buồng trứng đa nang đa dạng như rối loạn kinh nguyệt, cường androgen trên lâm sàng và cận lâm sàng; rối loạn chế tiết các hormone, trên siêu âm có hình ảnh buồng trứng đa nang. Ngoài ra, buồng trứng đa nang có thể kèm theo một số bất thường liên quan đến nguy cơ bệnh tim mạch, bệnh đái tháo đường typ 2.
Vừa qua nhóm tác giả nghiên cứu Thái Thị Hoàng Oanh cùng cộng sự Trường Đại học Y Hà Nội tiến hành nghiên cứu mô tả cắt ngang báo cáo đề tài “Đặc điểm lâm sàng bệnh nhân hội chứng buồng trứng đa nang”. Đối tượng nghiên cứu là những bệnh nhân từ 18 tuổi trở lên được chẩn đoán là hội chứng buồng trứng đa nang theo y học hiện đại đến khám và điều trị tại Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương. Tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh theo y học hiện đại căn cứ tiêu chuẩn Rotterdam – Hà Han 2003. Gồm: (1) Kinh thưa (chu kỳ kinh nguyệt dài hơn 35 ngày) hoặc vô kinh (hơn 6 tháng); (2) Cường androgen, có lông chân kiểu nam, lông mu kiểu nam, có râu, ria mép; (3) Có hình ảnh buồng trứng đa nang trên siêu âm, có > 10 nang kích thước từ 2 – 9 mm xếp thành vòng tròn quanh buồng trứng; hoặc tăng thể tích buồng trứng > 8cm3; thể hiện ít nhất ở một buồng trứng.
Đối với Y học cổ truyền, chẩn đoán bệnh có các thể can thận âm hư; Đàm thấp trở trệ; Tỳ thận lưỡng hư; can uất hóa hỏa.
Tác giả nghiên cứu cho biết có 39 bệnh nhân mời tham gia nghiên cứu, thời gian từ 1/2014 – 12/2014; tại khoa Phụ Bệnh viện Y học Cổ truyền Trung ương. Tác giả nghiên cứu báo cáo, 39/39 đối tượng nghiên cứu có rối loạn kinh nguyệt dạng kinh thưa, chu kỳ kinh trung bình 77,05 ngày. Theo Y học hiện đại giải thích, hiện tượng kinh thưa, kinh ít phổ biến ở bệnh nhân buồng trứng đa nang là do tình trạng thiểu năng estrogen. Nguyên nhân nồng độ estrogen thấp là do rối loạn quá trình chế tiết hormone của trục dưới đồi – tuyến yên – buồng trứng và rối loạn quá trình thơm hóa nhân các steroid ở buồng trứng thành estrogen dẫn tới nồng độ estrogen máu thấp. Khi nồng độ estrogen thấp, không có đỉnh estrogen và không có hiện tượng tụt estrogen đột ngột nên không xảy ra hiện tượng bong niêm mạc tử cung vì thế không xảy ra hiện tượng kinh nguyệt.
Y học Cổ truyền gọi kinh thưa là kinh sau kỳ, cơ chế của bệnh phân ra hư thực. Trong nghiên cứu bệnh nhân ở 2 thể lâm sàng can thận hư và đàm thấp trở trệ. Triệu chứng rậm lông là một biểu hiện nam tính hóa hay gặp ở bệnh nhân; tỉ lệ trong nghiên cứu là 25,6%. Nguyên nhân do tình trạng cường androgen máu, hậu quả của quá trình thơm hóa các steroid tại buồng trứng do hormon LH tăng cao vào tình trạng kháng insulin gây ra. Trong nghiên cứu, có 79,5% bệnh nhân có chất lưỡi hồng; 74,4% không bệu, mạch trầm tế chiếm gần 70%. Đây là những triệu chứng có giá trị quyết định trong chẩn đoán và điều trị bằng Y học Cổ truyền.
Tác giả giải thích, mạch trầm là mạch đi chìm, là biểu hiện bệnh ở lý. Bệnh nhân có thận hư là tổn thương ở tạng phủ, ở sâu nên là biểu hiện bệnh ở lý. Mạch tế là mạch nhỏ, dựa theo hiện tượng mà đặt tên. Khi có mạch tế là do lý hư, huyết hư gây ra. Bệnh nhân đa phần thuộc thể can thận hư, mà can thận thuộc hạ tiêu, can tàng huyết, thận tàng tinh, tinh huyết hỗ sinh vì thế khi thận tinh không đầy đủ, can thận đồng nguyên dẫn đến can huyết hư suy nên huyết mạch không được làm đầy dẫn tới mạch tế. Vì vậy nói mạch trầm tế là mạch của can thận hư.
Trong nghiên cứu tỉ lệ bệnh nhân can thận hư chiếm 69%; thể đàm thấp trở trệ 30,7%. Tác giả cho rằng điều này phù hợp, thận chủ về phát dục, thận hư phát dục không tốt nên tuổi bắt đầu thấy kinh muộn, can tăng huyết có chức năng điều tiết lượng huyết trong cơ thể, can huyết hư khiến huyết về xung nhân chậm, không đầy đủ nên kinh nguyệt lượng ít, sau kỳ. Can thận chủ sinh dục, can chủ sơ tiết điều chỉnh việc phóng noãn. Can thận hư làm ảnh hưởng đến vô sinh.
Nghi Anh