Theo các chuyên gia hồi sức cấp cứu, trong nhiễm khuẩn huyết và sốc nhiễm khuẩn, việc diễn tiến từ nhiễm khuẩn thành nhiễm khuẩn huyết và sốc nhiễm khuẩn, cũng như nguyên nhân hình thành và tiến triển của suy đa cơ quan là một mạng lưới phức tạp của tác động bên trong tế bào và giữa các tế bào.
Các chuyên gia cho rằng, rối loạn chức năng tế bào do thiếu oxy mô là yếu tố quan trọng khởi phát suy đa cơ quan. Mặc dù thực hiện tích cực hồi sức ban đầu có thể phục hồi lại huyết động và cung cấp oxy ở mức độ toàn cơ thể, nhưng vẫn có thể xảy ra tình trạng rối loạn tưới máu và thiếu hụt oxy mô ở mức độ vùng hoặc tiểu vùng. Để đánh giá tình trạng tưới máu và cung cấp oxy cho mô, thông số nồng độ bão hòa oxy máu tĩnh mạch trộn (SvO2) phản ánh gián tiếp các quá trình này đang được các nhà khoa học lựa chọn.
Đo SvO2 cần đặt catheter động mạch phổi, điều này không phải lúc nào cũng thực hiện được đối với bệnh nhân nguy kịch. Do vậy một số nghiên cứu đã thay thế chỉ số độ bão hòa oxy máu tĩnh mạch trộn SvO2 bằng chỉ số độ bão hòa oxy máu tĩnh mạch trung tâm ScvO2.
Từ tháng 4/2015, nhóm tác giả nghiên cứu Trương Dương Tiễn cùng cộng sự Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Nhân dân 115, Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh đã tiến hành nghiên cứu tiến cứu, cắt ngang phân tích báo cáo “Nghiên cứu vai trò độ bão hòa oxy máu tĩnh mạch trung tâm (ScvO2) trong điều trị nhiễm khuẩn huyết nặng và sốc nhiễm khuẩn.
Có 71 bệnh nhân được mời tham gia nghiên cứu, trong đó 37 bệnh nhân nam, độ tuổi trung bình đối tượng nghiên cứu là 58,91; tuổi nhỏ nhất là 19, lớn nhất là 91. Thu thập số liệu, lấy máu xét nghiệm đo ScvO2 tại các thời điểm: lúc vào nghiên cứu To; sau đó lần lượt lấy cách nhau mỗi 6 giờ (T6, T12, T18, T24) trong 24 giờ đầu nhập khoa hồi sức tích cực và lấy mẫu cuối cùng lấy mẫu máu Tout khi bệnh nhân không còn sốc nhiễm khuẩn hay nhiễm khuẩn huyết.
Tác giả nghiên cứu báo cáo, kết quả nghiên cứu ScvO2 có trung vị và khoảng tứ phân vị ở mức cao ở 2 nhóm ở thời điểm nhập khoa hồi sức tích cực lần lượt là 80,25% và 78,9%; thời điểm sau 24 giờ nhập hồi sức tích cực lần lượt là 70,1% và 78%. Có một điều khác biệt so với các nghiên cứu trong ngoài nước là ScvO2 giữa 2 nhóm sống và tử vong ở thời điểm sau 24 giờ nhập hồi sức cấp cứu. Tác giả cho biết, tại thời điểm này nhóm tử vong có độ bão hòa oxy 78%, cao hơn nhóm sống 70,1% (p = 0,0296). Tác giả nghiên cứu giải thích, trong một số trạng thái bệnh lý và giai đoạn của nhiễm khuẩn huyết và sốc nhiễm khuẩn tổn thương ty thể cấp độ tế bào làm cho tế bào không có khả năng tiêu thụ oxy mặc dù cung cấp oxy vẫn đầy đủ và nhu cầu tiêu thụ oxy cơ thể đòi hỏi nhưng sự chiết tách oxy không xảy ra, do đó oxy không được tiêu thụ biểu hiện bằng độ bão hòa oxy cao hơn mức bình thường.
Tác giả cũng cho rằng, có nhiều nhóm yếu tố ảnh hưởng lên ScvO2, trong đó oxy hóa máu chỉ chiếm một trong 4 yếu tố ảnh hưởng lên ScvO2 bao gồm: cung lượng tim, SaO2,hàm lượng hemoglobin máu, mức tiêu thụ oxy cơ thể. Như vậy ở bệnh nhân nhiễm khuẩn huyết nặng và sốc nhiễm khuẩn trong nghiên cứu có rất nhiều yếu tố tác động lên ScvO2, chứ không phải chỉ do oxy hóa máu. Tác giả nghiên cứu lý giải, những bệnh nhân khi nhập hồi sức tích cực thường trong tình trạng đã và đang trải qua giai đoạn nguy kịch do điều trị tại các khoa lâm sàng, khoa cấp cứu hoặc hậu phẫu chưa có điều trị tích cực nên ngoài các tình trạng sốc giảm tưới máu mô, tăng tiêu thụ oxy, tình trạng giảm oxy máu nặng là một trong những yếu tố ảnh hưởng rất nhiều lên ScvO2 (thời điểm này cả 2 thông số này đều giảm). Về điểm cắt ScvO2 < 70% ở thời điểm nhập hồi sức tích cực, trong nghiên cứu ghi nhận bệnh nhân nguy cơ tử vong là OR = 2,12 với p = 0,21;điểm cắt ScvO2 < 70% ở thời điểm 24 giờ sau nhập hồi sức tích cực, kết quả nghiên cứu bệnh nhân nguy cơ tử vong là OR = 1,95 với p = 0,40.
Tác giả nghiên cứu thiết lập đường cong ROC, xác định điểm cắt để tiên đoán khả năng sống của bệnh nhân, tác giả ghi nhận chỉ ở tại thời điểm sau 24 giờ nhập hồi sức tích cực nếu bệnh nhân có ScvO2 ≥ 71,95% khả năng bệnh nhân sẽ không tử vong với độ nhạy là 84,2% và độ đặc hiệu là 73,7%. Tác giả nghiên cứu lưu ý, 24 giờ đầu nhập hồi sức tích cực là giai đoạn rất quan trọng, ScvO2 là thông số nếu ở ngưỡng > 70% thì khả năng cứu sống người bệnh là rất cao.
Trần Mai