Dị hình hốc mũi là vấn đề được quan tâm, nhiều nghiên cứu trong nước cho thấy tỷ lệ dị hình hốc mũi trên lâm sàng khá cao, từ 15% -17%.

Theo các chuyên gia tai mũi họng, trước đây bằng phương pháp thăm khám thông thường chỉ có thể phát hiện được những dị hình của vách ngăn mũi, những dị hình khác của hốc mũi nhất là dị hình khe giữa thường bỏ qua. Hiện nay nhờ áp dụng thăm khám bằng nội soi ánh sáng lạnh nên việc phát hiện, chẩn đoán các dị hình hốc mũi không khó, việc đánh giá được mức độ ảnh hưởng của dị hình đến bệnh lý tai mũi họng là yêu cầu rất thực tế.

Từ tháng 1-10/2016, nhóm tác giả nghiên cứu Nguyễn Công Hoàng Đại học Y Dược Thái Nguyên thực hiện nghiên cứu cắt ngang báo cáo đề tài đặc điểm lâm sang và thực trạng một số bệnh tai mũi họng trên bệnh nhân có dị hình hốc mũi. Bệnh nhân là những người từ 18 tuổi trở lên, phát hiện có dị hình hốc mũi qua thăm khám nội soi. Trong số 225 đối tượng nghiên cứu, nhóm 18-55 tuổi đa số, trong đó 18-30 tuổi chiếm 36,4%, nam giới có tỷ lệ 52,9%.

Tác giả nghiên cứu phân tích, trong các triệu chứng cơ năng thường gặp, tỷ lệ các triệu chứng ở mũi chiếm cao như ngạt tắc mũi (81,3%); chảy mũi (68,9%). Có đến 67,6% đối tượng nghiên cứu có dị hình hốc mũi cả 2 bên hốc mũi. Đối với sự kết hợp giữa dị hình vách ngăn và dị hình khe giữa, tác giả cho biết dị hình vách ngăn đơn thuần có tỷ lệ thấp; còn dị hình khe giữa đơn thuần chiếm hơn 50%. Trong các dị hình tỷ lệ dị hình vách ngăn cao nhất gần 50%, dị hình cuốn giữa 39%, dị hình tế bào đê mũi ít gặp, có 10 trường hợp. Theo sự đối chiếu dị hình vách ngăn của Cottle với 5 vùng, đối tượng nghiên cứu tập trung chủ yếu vùng 4 (58,9%). Còn theo phân bố dị hình vách mũi xoang theo 3 tầng, kết quả nghiên cứu 100% trường hợp dị hình vách mũi xoang thuộc tầng giữa (tương ứng với vùng cuốn và khe giữa).

Đặc điểm bệnh lý tai mũi họng, nhóm bệnh về mũi xoang vòm chiếm 81,3%, bệnh lý ở họng 961,3%) và tai giữa chiếm 11,1%. Đối với bệnh lý của tai, đứng đầu là rối loạn chức năng vòi (tắc hoặc bán tắc vòi) 8%. Đối với bệnh lý mũi xoang vòm, viêm mũi xoang mạn tính 55,6%, viêm mũi xoang cấp tính, dị ứng 12,4%. Trong các bệnh lý của họng, viêm amidan mạn chiếm 29,3%, bệnh họng, mạn tính 16%.

Về mối liên quan, 92,8% đối tượng nghiên cứu có bệnh lý mũi xoang vòm có dị hình vách ngăn, 100% đối tượng nghiên cứu có dị hình vách ngăn có bệnh lý ở họng, có gần 80% bệnh nhân có dị hình vách mũi xoang có bệnh lý mũi xoang.

Chúng ta biết rằng, vách ngăn mũi chia đôi hốc mũi thành 2 phần, cấu tạo gồm 3 thành phần sụn tứ giác, mảnh thẳng xương sàng và xương lá mía. Do sự phát triển 3 thành phần trên không đều, hoặc phát triển quá mức hoặc do bị chấn thương gây ra vẹo vách ngăn. Vẹo vách ngăn có nhiều dạng như chữ C, S, có mào, có gai, có điểm tiếp xúc. Tùy dạng vẹo, tùy bệnh nhân có thể gây đau đầu khi vẹo ở cao, có điểm tiếp xúc, nghẹt mũi khi vẹo ở thấp, ảnh hưởng đến hô hấp do người bệnh phần thở bằng miệng, đau tai do tắc vòi.

Việc điều trị nội khoa trong vẹo vách ngăn là điều trị triệu chứng do vách ngăn gây ra, nó chỉ giảm các triệu chứng. Khi vẹo vách ngăn gây ra bệnh lý ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh các bác sĩ sẽ có chỉ định phẫu thuật chỉnh hình vách ngăn. Có 2 cách phẫu thuật là xén vách ngăn dưới niêm mạc kiểu Killian và phẫu thuật chỉnh hình vách ngăn, chỉ lấy phần vẹo gây bệnh, giữ và sắp xếp phần xương sụn cho vách ngăn thẳng lại.

Theo các chuyên gia, nhiều trường hợp vách ngăn bị vẹo không có biểu hiện gì nhiều, nhưng sau khi mắc phải đợt cảm cúm kéo dài, dai dẳng không dứt, người bệnh khám bác sĩ mới phát hiện. Nếu người bệnh bị vẹo vách ngăn 1 bên thường làm nghẹt mũi cùng với bên vách ngăn vẹo (vẹo hình chữ C). Nếu bị vẹo vách ngăn cả 2 bên là vẹo hình chữ S, gây nghẹt mũi cả 2 bên, biểu hiện bệnh thường không rõ lắm trong giai đoạn mũi bình thường, không bị viêm nhiễm.

Triệu chứng thường gặp nhức đầu, nhức nửa đầu, nhức hốc mắt cùng bên với vách ngăn vẹo. Nhức đầu không nhiều nhưng âm ỉ, dai dẳng làm người bệnh khó chịu. Tối ngủ một giấc hết nhưng sau đó lại tái diễn. Tình trạng nhức đầu tăng lên khi trời nắng gắt, quá lạnh, có những ca bệnh mũi không bị viêm nhưng cứ bị nhức đầu hoài. Theo các bác sĩ, tình trạng nghẹt mũi lâu có thể ảnh hưởng bệnh lý tim mạch, do đường thở không thông thoáng, lượng oxy hấp thu không đủ, ảnh hưởng trí nhớ và năng suất làm việc. Lâu dài bệnh tăng tình trạng viêm mũi dị ứng, nặng thêm bệnh hen suyễn đang có trên người bệnh. 

Văn Hanh