Ung thư vú là ung thư thường gặp nhất trên thế giới và tại Việt Nam, ung thư vú gây tử vong hàng đầu ở nữ giới. Việc phát hiện sớm các khối u ở vú sẽ giúp tăng cơ hội chữa khỏi bệnh với tỷ lệ người bệnh sống trên 5 năm là 98%. Trong khi nếu phát hiện ung thư vú giai đoạn trễ, khi tế bào ung thư đã di căn, cơ hội chữa khỏi chỉ còn lại 27%.
Một nghiên cứu của BSCKII. Huỳnh Thị Đỗ Quyên cùng cộng sự Bệnh viện ung bướu Tp. Hồ Chí Minh “Giá trị của chọc hút tế bào bằng kim nhỏ dưới siêu âm hướng dẫn hạch nách di căn trên bệnh nhân ung thư vú” nhằm vào mục tiêu xác định độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán dương, giá trị tiên đoán âm, độ chính xác, âm tính giả, dương tính giả của thủ thuật.
Nghiên cứu được thực hiện ở 422 trường hợp phụ nữ đã được chẩn đoán lâm sàng, hình ảnh học, tế bào học là carcinôm vú tại Bệnh viện ung bướu Tp. Hồ Chí Minh trong thời gian 2012-2013. Tiêu chí chọn mẫu nghiên cứu là cùng đồng thời khảo sát siêu âm đánh giá tất cả các nhóm hạch nách; có nhận định nghi ngờ di căn trên siêu âm, lâm sàng bao gồm cả những trường hợp siêu âm không nghi ngờ; có chỉ định thực hiện thủ thuật chọc hút; và người bệnh đồng ý tham gia nghiên cứu.
Theo BS. Đỗ Quyên, kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ hạch nách di căn là 76,5%; không di căn là 23,5%. Hạch nách di căn chia làm 3 nhóm I, II và III thì nhóm I chiếm tỷ lệ gần 70%; nhóm II 7,7%; nhóm I cộng với nhóm II chiếm tỷ lệ hơn 22%; nhóm III không ghi nhận trường hợp nào.
Kết quả thực hiện US-guided FNAC theo kết quả giải phẫu bệnh cho thấy độ nhạy (Se) của phương pháp là 92,8%; độ đặc hiệu (Sp) 100%. Âm tính giả (Fn) 7,1%; Dương tính giả (Fp) = 0.
Theo tác giả nghiên cứu, trong 187 hạch được chọc hút tế bào bằng kim nhỏ dưới hướng dẫn siêu âm có sự tương hợp giữa nhận định khi thực hiện với giải phẫu bệnh sau mổ 143 trường hợp hạch di căn và 33 trường hợp không di căn; có 11 trường hợp chọc hút tế bào bằng kim nhỏ nhận định không di căn nhưng thật sự đã di căn và không có trường hợp nào dương tính giả. Cũng theo tác giả nghiên cứu, có một số nghiên cứu thực hiện trên khối bướu vú lớn hơn 1cm nên có thể giá trị âm tính giả và dương tính giả thấp. Trong nghiên cứu của BS. Huỳnh Thị Đỗ Quyên có đặc thù là hạch nách thứ phát đã được định hướng trước với carcinôm vú, nơi lấy mẫu cùng tại Bệnh viện ung bướu Tp. Hồ Chí Minh, tỷ lệ lưu hành bệnh cao, vì vậy không gặp trường hợp nào có kết quả dương tính giả. Tác giả lưu ý đối với tỷ lệ âm tính giả là 7,1%, có thể do thể trạng bệnh nhân đa dạng, các hạch có kích thước bé, trường hợp có hạch nhỏ nhất trong nghiên cứu là 5mm; các hạch ở nhóm II nằm khá sâu cùng với cán bộ thực hiện kỹ thuật chọc hút tế bào bằng kim nhỏ hướng dẫn trên siêu âm chưa đồng đều, cộng thêm sự biến đổi hình thái, cầu trúc hạch đôi khi quá nhỏ nên khi thao tác thực hiện của bác sĩ chưa đến đúng nơi có tế bào ác tính. Tác giả nghiên cứu cũng nhấn mạnh cần quan tâm các tình trạng lao hạch kèm theo carcinôm vú, gây biến đổi hoàn toàn cấu trúc khiến nhận định thủ thuật là hạch di căn. Tuy vậy so với các nghiên cứu trong và ngoài nước, tỷ lệ âm tính giả của nghiên cứu là thấp hơn rất đáng kể.
Kết luận nghiên cứu, BS. Đỗ Quyên nhấn mạnh thủ thuật chọc hút tế bào bằng kim nhỏ dưới siêu âm hướng dẫn là phương pháp chẩn đoán có giá trị cao, là người bạn đồng hành thân thiết của bác sĩ siêu âm trong chẩn đoán hạch nách di căn từ ung thư vú. Tác giả nghiên cứu kiến nghị các bác sĩ thực hiện phương pháp cần liên tục nghiên cứu khắc phục hiệu quả những sai sót trên từng trường hợp cụ thể để nâng cao chất lượng trong công tác chẩn đoán chăm sóc điều trị người bệnh ung thư vú.
Chúng ta biết rằng, chọc hút tế bào bằng kim nhỏ dưới siêu âm hướng dẫn để có chẩn đoán tế bào học đã được bàn luận nhiều trong nhiều công trình nghiên cứu ung thư vú trong và ngoài nước. Đây là phương pháp thật sự hữu ích trong chẩn đoán các u vú có kích thước nhỏ hơn 1cm, nằm sâu, hóa dịch nhiều...Phương pháp chọc hút tế bào bằng kim nhỏ dưới hướng dẫn siêu âm là một trong bộ ba quan trọng để chẩn đoán ung thư thực tế trên lâm sàng. Vai trò của phương pháp phụ thuộc khá nhiều vào bác sĩ chẩn đoán hình ảnh, kỹ thuật thực hiện vẫn đang ngày càng được khẳng định, đạt được nhiều thành quả có ý nghĩa khoa học cao.
Việc đánh giá siêu âm hạch nách song hành cùng việc xếp loại các tổn thương vú theo BI-RADS là đề tài nghiên cứu của BS. Đỗ Quyên cùng cộng sự trong nhiều năm để đưa ra tiêu chuẩn nhận định các đặc điểm siêu âm hạch nách, từ đó nhận định ban đầu tình trạng di căn của nhóm hạch nách. Thủ thuật chọc hút tế bào bằng kim nhỏ như một chứng minh sâu sắc cho các nhận định trên siêu âm.
Trần Mai