Tại Hội nghị phòng chống Ung thư thành phố Hồ Chí Minh lần thứ 18 được tổ chức tháng 12/2015; nhóm tác giả nghiên cứu Đoàn Trọng Nghĩa cùng cộng sự Khoa Ngoại Đầu Cổ Bệnh viện Ung bướu Hà Nội báo cáo “Một trường hợp điều trị bệnh mũi sư tử bằng phẫu thuật và nội khoa”.
Theo Bs Đoàn Trọng Nghĩa, bệnh nhân nam 68 tuổi vào viện tháng 8/2015. Trong khoảng 8 năm, bệnh nhân thấy da vùng mũi đỏ dần, tăng tiết nhiều bã nhờn, ngày càng tiến triển, da trên mũi gồ ghề tăng nặng tạo thành múi thòng xuống 2 bên cửa mũi, gây nhiều mặc cảm về tâm lý. Người bệnh đã đi khám nhiều nơi, uống nhiều đợt thuốc nhưng không thuyên giảm bệnh. Đầu mũi ngày càng to lên, đau nhức, không nóng bề mặt. Bệnh nhân đã được cắt u và chuyển vạt da tại Bệnh viện 103, hiện nay bệnh tái phát sau mổ 6 tháng; khi nằm người bệnh khó thở. Người bệnh có tiền sử nghiện rượu, thuốc lá và bệnh cao huyết áp.
Vào viện khám thấy khối mô tăng sinh thêm khoảng 2,5 x 1,5 cm ở 2 bên làm hẹp bít lỗ mũi gây khó thở.
Nhóm nghiên cứu đã tiến hành lấy phần mô lành phía trên làm gốc; Dùng dao 15 phẫu thuật cắt gọt từng bên mũi, nơi có phần khối mô tăng sinh của mũi sư tử. Từng lát mỏng da tương đương 0,5mm, mô dưới da, tuyến bã tăng sinh để lạng dần cho đến khi hiện phần khung mũi ban đầu; đối với các tuyến bã nằm sâu (decor tications), khung sụn mũi vẫn được giữ nguyên.
Bác sỹ Nghĩa chia sẻ, trong quá trình phẫu thuật lượng máu mất khoảng 15ml, đôi chỗ có dùng dao đốt điện Bipolaire cầm máu điểm cho những mạch máu nhỏ. Sauk hi lấy hết tổ chức phì đại, bề mặt được phủ bằng lớp gạc đắp trên vết thương như bỏng, mỏng thoáng khí kèm bôi một lớp pomade kháng sinh. Sử dụng kháng sinh đường uống Dalacin 500mg 1v/ngày. Thay gạc bỏng đắp hàng ngày trong 7 ngày; Sau đó chỉ bôi pomade lên vết mổ không băng.
Kết quả giải phẫu bệnh cho thấy đó là khối u tuyến bã (Nevus sebaceous) lành tính. Theo Bs Nghĩa, thường có nhiều phương pháp để lấy đi phần mô tăng sinh quá mức, trả lại hình dạng ban đầu của mũi, phòng ngừa tái phát.
Có các phương pháp dùng đến máy đắt tiền như máy laser, máy bào mô, máy đốt cao tần, máy đốt áp lạnh, những máy này cùng có mục đích lấy mô bệnh lý ngăn ngừa tái phát.
Theo Bs Nghĩa, đối với trường hợp ca bệnh cụ thể này, nhóm nghiên cứu cho thấy với phương tiện đơn giản, dao phẫu thuật thông dụng khi lấy bỏ mô tăng sinh bằng dao sẽ không gây ra tổn thương da do bỏng, giảm thiểu được các yếu tố gây sẹo xấu trên mũi. Trường hợp bệnh này, các phẫu thuật viên đã sử dụng tê co mạch 1/50.000 lượng máu mất; vì vậy lượng máu mất chỉ có 15 ml là không đáng kể.
Đối với sử dụng thuốc điều trị nội khoa kháng sinh Dalacin 1-2 viên/ngày kết hợp Metronidezol 4 viên/ngày nhằm hỗ trợ điều trị mụn trứng cá và giảm tăng tiết chất bã nhờn.
Chúng ta biết rằng, bệnh mũi sư tử (Rhinophyma) là một tình trạng bệnh lý ngoài da tại mũi, làm mũi đặc biệt là phần dưới có màu đỏ, lỗ tuyến bã và lỗ chân lông nở to, da mũi gồ ghề tại nhiều múi với nhiều mức độ.
Bệnh mũi sư tử là 1 bệnh tiến triển chậm, thường xảy ra ở nam giới tuổi khoảng 40-60. Bệnh mũi sư tử gây ra những bất lợi lớn cho  người bệnh trên phương tiện thẫm mỹ, tạo ra sự mặc cảm, xấu hổ, lo âu, xa cách với cộng đồng; dẫn đến ảnh hưởng đến sức khỏe, tinh thần người bệnh. Những đường nét trên mũi bị biến dạng, mũi bị phình to, da trên mũi gồ ghề. Những trường hợp nặng gây bít tắc một hoặc 2 lỗ mũi dẫn đến tình trạng khó thở mạn tính, ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất của người bệnh.
Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của bệnh gồm nhiễm trùng mạn tính gây u do Dermodex folliculorum; Rối loạn nội tiết tố nam androgen, nghiện rượu, café, sử dụng nhiều gia vị cay.
Về phương diện mô học có 4 sự biến đổi là tăng sinh các tuyến nội tiết và tuyến bã, chất sừng, tăng sinh mô xơ dưới da; tăng sinh nội mạch, màu tím đỏ của da bề mặt mũi. Hiện nay, vẫn chưa biến rõ nguyên nhân chính xác của bệnh mũi sư tử, có giả thiết bệnh mũi sư tử là giai đoạn cuối của bệnh trứng cá đỏ Rosacea.
Bệnh mũi sư tử tiến triển nhưng thường là lành tính. Một số ít trường hợp có thể tiến triển nhanh gây loét, tiết dịch, khi đó bệnh có thể kèm với ung thư biểu mô tế bào đáy được ghi nhận ở 3% các trường hợp; 10% có kèm carcinoma tế bào vảy. Điều trị bệnh mũi sử tử ở giai đoạn đầu là dùng thuốc làm giảm tiết bã, điều trị nhiễm trùng uống Retinoid để giảm mụn trứng cá. Cho đến nay phẫu thuật là phương pháp điều trị mang lại hiệu quả nhất. Có nhiều phương pháp mổ như laser CO2, laser YAG sóng đốt điện cao tần, dao tế bào mô Microdebrider, dao điện, dao mổ thông thường. Trong nghiên cứu của Bs Đoàn Trọng Nghĩa phẫu thuật bằng dao thông thường kết hợp nội khoa đã đem lại kết quả tốt, đơn giản trong điều trị bệnh mũi sư tử.
Đức Bảo