Tại Hội nghị khoa học Y Dược miền Trung – Tây Nguyên lần thứ X được tổ chức tại TP. Buôn Ma Thuột tháng 10/2015, tác giả Trịnh Quang Trí cùng cộng sự có báo cáo đề tài nghiên cứu “Đáp ứng miễn dịch viêm gan B khi tiêm vắcxin Quinvaxem trong tiêm chủng mở rộng”.
Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 4-5/2015, đối tượng nghiên cứu là 308 trẻ sinh ra trong năm 2011 được tiêm vắcxin Quinvaxem 3 mũi vào dưới 1 tuổi tại các xã, thị trấn của 2 huyện Krông păc và Cư Mgar tỉnh Đắc Lắc. Phương pháp xét nghiệm là các mẫu huyết thanh được xét nghiệm bằng phương pháp định lượng anti – HBs với bộ chẩn đoán sinh phẩm DIAPRO – Italy sử dụng công nghệ miễn dịch liên kết men ELISA. Kháng nguyên HBsAg – kít thử sử dụng phương pháp miễn dịch sắc ký định tính để phát hiện HBsAg có trong huyết thanh hoặc huyết tương của hãng ABON.
Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nam và nữ trong 2 nhóm tương đối đồng đều; dân tộc Kinh chiếm 69,4%; dân tộc thiểu số chiếm 30,6%. Cân nặng lúc sinh ở nhóm cân thường (2.500g – 4.000g) là 92,5%; nhóm trẻ sinh nhẹ cân (< 2.500g) là 4,5%; nhóm trẻ sinh nặng cân hơn 4.000g là gần 3%. Tình trạng dinh dưỡng hiện tại của trẻ được ghi nhận từ cân nặng, nhóm suy dinh dưỡng cân nặng theo tuổi là 11,7%; tỷ lệ trẻ sinh tại nhà 3,5%. Số trẻ không tiêm vắcxin viêm gan B trong 24 giờ là 9,09%.
Đối với tỷ lệ trẻ có anti – HBs ở mức bảo vệ (> 10mUI/ml) là 52,27%, tỷ lệ trẻ có kháng thể anti – HBs < 10mUI/ml là 47,73%. Tỷ lệ trẻ có mang HBsAg trong máu chung là 0,98%. Đối với tỷ lệ các mức nồng độ anti – HBs trong máu, hiệu giá kháng thể trung bình nhân (GMT) của những trẻ có anti – HBs > 10mUI/ml là gần 101,08 mUI/ml. Tỷ lệ trẻ không có kháng thể xuất hiện trong xét nghiệm là 94 trẻ chiếm tỷ lệ 30,5%.
Theo tác giả nghiên cứu, ghi nhận có 18 trẻ (5,8%) có cha hoặc mẹ nhiễm viêm gan vi rút B. Những trẻ sinh ra được tiêm phòng vắcxin viêm gan B trong vòng 24 giờ đầu sau sinh đã làm giảm tỷ lệ lây truyền từ mẹ sang con. Theo kết quả nhiều nghiên cứu, sau khi tiêm 3 mũi vắcxin viêm gan B cho trẻ dưới 1 tuổi đủ liều và đúng lịch sẽ tạo kháng thể có khả năng bảo vệ từ 90-95%; tác dụng phòng bệnh có thể kéo dài đến 15 năm. Trí nhớ miễn dịch cho phép cơ thể đáp ứng với miễn dịch lâu dài bảo vệ cơ thể khi có tiếp xúc với vi rút viêm gan B.
Trong kết quả nghiên cứu của Trịnh Quang Trí, tỷ lệ những trẻ người dân tộc thiểu số có kháng thể 62,7% cao hơn 1,3 lần so với những trẻ người Kinh. Đây là vấn đề tác giả cho rằng cần có thêm nhiều nghiên cứu để tìm hiểu thêm những yếu tố nào làm cho những trẻ người dân tộc thiểu số có đáp ứng miễn dịch tốt hơn so với trẻ em người Kinh hay không. Về tình trạng suy dinh dưỡng hoặc béo phì được cho là có liên quan đến sự đáp ứng miễn dịch, có khả năng làm cho việc tạo kháng thể kém; ở nghiên cứu này tác giả không tìm thấy sự khác biệt này.
Cũng theo tác giả nghiên cứu, vì đây là nghiên cứu cắt ngang mô tả, do vậy chỉ xác định tỷ lệ trẻ có đủ kháng thể phòng viêm gan vi rút B ở thời điểm hiện tại là 3-4 năm, không xác định được có bao nhiêu trẻ có miễn dịch thật sự sau khi vừa tiêm xong 3 mũi vắcxin Quinvaxem lúc dưới 1 tuổi.
Chúng ta biết rằng theo Tổ chức Y tế thế giới có khoảng 30% dân số thế giới có biểu hiện huyết thanh học nhiễm vi rút viêm gan B. Khoảng 360 triệu người mang vi rút viêm gan B mạn tính. Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ nhiễm viêm gan vi rút B cao. Ở những trẻ chưa bị phơi nhiễm, tiêm đủ 3 liều vắc xin viêm gan B đúng lịch sẽ tạo ra kháng thể có khả năng bảo vệ trên 95%. Đối với những trẻ đã bị phơi nhiễm với viêm gan B, tiêm vắcxin viêm gan B lúc sơ sinh có thể phòng được 85% đến 90% việc lây truyền viêm gan vi rút B từ mẹ sang con, hiệu lực cao nhất khi trẻ được tiêm vắcxin trong vòng 24 giờ sau sinh. Vắcxin viêm gan B đã được đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng từ năm 1992 với vắcxin viêm gan B đơn liều. Từ năm 2010 đến nay, vắc xin viêm gan B được tiêm cho trẻ sơ sinh trong vòng 24 giờ sau sinh và tiêm cùng với mũi tiêm Quinvaxem bao gồm: Bạch hầu, Ho gà, uốn ván, viêm gan B và Hemophilus Influenzae typ B; Mũi tiêm được thực hiện vào tháng 2, 3, 4 tháng tuổi của trẻ.
Quốc Nguyên