Tác giả Phạm Văn Tân – Trường Cao đẳng Y tế Hà Nội cùng cộng sự đã có báo cáo đề tài nghiên cứu “Một số yếu tố liên quan đến nhiễm khuẩn vết mổ các phẫu thuật tiêu hóa”.
Nghiên cứu được thực hiện từ năm 2011 đến năm 2013, có 3.036 bệnh nhân phẫu thuật tiêu hóa tham gia; các bệnh nhân có thời gian nằm viện từ 48 giờ trở lên tại khoa Ngoại Bệnh viện Bạch Mai. Tác giả nghiên cứu đã sử dụng chỉ số SENIC đánh giá nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ. Chỉ số SENIC ở mức 0 điểm thì bệnh nhân có nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ thấp, từ 0-1 điểm thì nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ mức trung bình và trên 2 điểm thì có nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ ở mức cao.
Một chỉ số khác giúp đánh giá nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ là chỉ số NNIS. Nếu chỉ số NNIS là 0 điểm thì nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ là 1,5%; nếu chỉ số NNIS là 1 điểm thì nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ là 2,9%; 2 điểm là 6,8% và 3 điểm là 13,0%.
Kết quả nghiên cứu cho thấy bệnh nhân có chỉ số SENIC từ 2-4 điểm có nguy cơ mắc nhiễm khuẩn vết mổ cao hơn 4,17 lần so với bệnh nhân có chỉ số SENIC từ 0-1 điểm, còn bệnh nhân có chỉ số NNIS từ 2-3 điểm có nguy cơ mắc nhiễm khuẩn vết mổ cao hơn so với nhóm bệnh nhân có chỉ số NNIS từ 0-1 điểm là 3,31 lần.
Tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ ở nhóm bệnh nhân từ 60 tuổi trở lên là 3,52%, nhóm dưới 60 tuổi là 3,36%. Đối với nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ ở bệnh nhân mổ cấp cứu cao gấp 2,68 lần so với bệnh nhân mổ phiên (p<0,05). Đối với phân loại vết mổ, vết mổ sạch và sạch nhiễm có tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ là 2,01%, còn đối với vết mổ nhiễm và bẩn tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ là 5,92%. Đối với theo thời gian phẫu thuật, những bệnh nhân có thời gian phẫu thuật trên 120 phút có nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ cao hơn 2,92% lần so với nhóm bệnh nhân có thời gian phẫu thuật dưới 120 phút.
Theo tác giả nghiên cứu, thời gian phẫu thuật càng dài thì nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ càng cao. Bệnh nhân càng chịu đựng mổ kéo dài thì càng có khả năng phơi nhiễm với môi trường ô nhiễm và vi khuẩn càng cao. Đó chính là yếu tố thuận lợi để vi khuẩn xâm nhập và gây nhiễm khuẩn vết mổ sau này.
Tác giả nhiên cứu qua phân tích mô hình hồi quy đa biến của các yếu tố nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ cho thấy 8 yếu tố nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ gồm hình thức mổ cấp cứu, đường phẫu thuật không phải đường trắng giữa; phẫu thuật vết mổ nhiễm và bẩn; tạng liên quan từ 2 trở lên; thời gian phẫu thuật trên 120 phút và không sử dụng kháng sinh dự phòng. Qua phân tích hồi quy đa biến, 2 yếu tố có nguy cơ thật sự là phẫu thuật mổ cấp cứu và thời gian phẫu thuật trên 120 phút thật sự là những yếu tố nguy cơ gây nhiễm khuẩn vết mổ có ý nghĩa thống kê.
Chúng ta biết rằng, nhiễm khuẩn vết mổ là những nhiễm khuẩn tại vị trí phẫu thuật trong thời gian khi mổ cho đến 30 ngày sau mổ với phẫu thuật không có cấy ghép và cho tới một năm sau mổ với phẫu thuật có cấy ghép bộ phận giả như phẫu thuật implant. Tại Mỹ, kết quả giám sát cho thấy nhiễm khuẩn vết mổ là một loại nhiễm trùng bệnh viện phổ biến, chiếm 24% nhiễm trùng bệnh viện, gây tỷ lệ tử vong khoảng 1,9%. Tại Ấn Độ, Thái Lan, một số nước Châu Phi tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ gặp khoảng 8,8% đến 24% người bệnh sau phẫu thuật. Tại Việt Nam, theo tác giả Nguyễn Quốc Anh – Trường Đại học Y Hà Nội, nhiễm khuẩn vết mổ xảy ra ở 5%-10% trong số khoảng 2 triệu người bệnh được phẫu thuật hàng năm và là loại nhiễm khuẩn thường gặp nhất trong nhiễm khuẩn bệnh viện. Nhiễm khuẩn vết mổ chủ yếu do 3 yếu tố nguy cơ gồm yếu tố môi trường và phẫu thuật, yếu tố cơ địa bệnh nhân và yếu tố vi khuẩn. Ba yếu tố này tác động qua lại, đan xen với nhau làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ. Để phòng chống nhiễm khuẩn vết mổ, chúng ta cần tác động vào yếu tố môi trường và phẫu thuật theo hướng tích cực. Việc tìm hiểu rõ ràng các yếu tố làm gia tăng nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ sẽ giúp cho các bệnh viện đưa ra các biện pháp dự phòng phù hợp qua đó nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người bệnh./.
Ngô Thanh