Thuận năng điều tiết là tốc độ của phản ứng điều tiết hay khả năng làm thay đổi điều tiết nhanh và chính xác.

Thuận năng điều tiết được ứng dụng trên lâm sàng để đánh giá chất lượng hoạt động hệ thống điều tiết của mắt và phát hiện các bất thường về điều tiết. Dựa trên đánh giá thuận năng điều tiết, bác sĩ đưa ra các chỉ định luyện tập điều tiết cho các trường hợp tăng điều tiết hoặc giảm điều tiết giúp mắt điều tiết linh hoạt hơn.

Thuận năng điều tiết ở mắt cận thị giảm so với mắt chính thị và viễn thị, tuy vậy có nghiên cứu cho rằng thuận năng điều tiết không thay đổi khi so sánh mắt cận thị và chính thị hoặc thuận năng điều tiết ở mắt cận thị tăng so với mắt chính thị khi đo ở khoảng cách gần. Ở Việt Nam, thuận năng điều tiết là vấn đề mới, ít có ứng dụng trên lâm sàng.

Vừa qua, nhóm tác giả nghiên cứu Lê Đình Tùng cùng cộng sự Bệnh viện Mắt Trung ương, Đại học Y Hà Nội thực hiện nghiên cứu mô tả cắt ngang xác định giá trị trung bình báo cáo đề tài “Nghiên cứu thuận năng điều tiết ở mắt cận thị trên người trưởng thành khỏe mạnh”. Đối tượng nghiên cứu là sinh viên năm 1 Trường Đại học Y Hà Nội năm học 2015 – 2016; tiêu chuẩn đánh giá tật khúc xạ của Tổ chức Y tế thế giới, mắt cận thị là mắt có độ khúc xạ cầu tương đương từ -0,5Diốp trở lên. Đối tượng nghiên cứu có 1 hoặc 2 mắt cận thị đơn thuần; cận từ -0,5D trở lên; thị lực nhìn xa sau chỉnh kính một mắt và 2 mắt đạt > 8/10 (sử dụng bảng Landolt). Có 85 đối tượng nghiên cứu được mời tham gia nghiên cứu; không chọn người cận thị kèm loạn thị; cận thị kèm theo lác; tinh thần không ổn định, mắt có tổn thương thực thể phối hợp.

Tác giả nghiên cứu báo cáo, 85 đối tượng nghiên cứu có 31 nam, 54 nữ (63,5%); tuổi trung bình là 19,12. Cận thị nhẹ chiếm 47,1%; cận thị trung bình chiếm 50,5%. Có 2 trường hợp cận thị nặng. Độ cận thị trung bình là -2,79D; người có độ cận thị cao nhất là -9D.

Kết quả đo thuận năng điều tiết nhìn gần một mắt trên mắt cận thị với thanh kính lật + 2D trong nghiên cứu là 5,89 + 3,97 cpm. Kết quả đo thuận năng điều tiết nhìn gần một mắt thấp hơn thuận năng điều tiết nhìn gần 2 mắt 7,8 + 3,61 cpm (p<0,01); điều này cho thấy khả năng điều tiết 2 mắt tốt hơn khi nhìn bằng một mắt.

Cũng như mắt chính thị, ở mắt cận thị cũng có sự tương quan đồng biến giữa thuận năng điều tiết nhìn gần một mắt và 2 mắt (R=0,518).

BS Tùng nhận xét, thực tế chỉ cần đo thuận năng điều tiết một mắt hoặc 2 mắt đã đánh giá sơ bộ được về thuận năng điều tiết của mắt. Đánh giá ảnh hưởng của mức độ cận thị lên thuận năng điều tiết, thì thuận năng điều tiết nhìn gần 1 mắt ở nhóm cận thị nhẹ là nhỏ hơn so với nhóm cận thị trung bình và nhóm cận thị nặng.

So sánh thuận năng điều tiết nhìn gần giữa cận thị và chính thị, tác giả nghiên cứu nhận xét thuận năng điều tiết nhìn gần một mắt ở mắt cận thị lớn hơn mắt chính thị. Tác giả nghiên cứu lưu ý kết quả các nghiên cứu khác nhau vì phương pháp đo, nhìn xa 6cm với thanh kính lật Plano/-2D; nhìn gần 40cm với thanh kính lật I 2D. Ở khoảng cách xa, khả năng thư giãn điều tiết ở mắt cận thị kém hơn mắt chính thị. Còn ở khoảng cách gần, mắt cận thị vẫn điều tiết tốt hay có thể nói, mắt cận thị là mắt nhìn gần nên không có sự khác biệt giữa 2 nhóm.

Tác giả nghiên cứu nhận xét, ở 2 nhóm cận thị và chính thị, làm việc gần đều làm tăng thời gian thư dãn điều tiết, không ảnh hưởng đến kích thích đáp ứng điều tiết. Thời gian điều tiết âm tính dài hơn so với thời gian điều tiết dương tính có thể do đo thuận năng điều tiết bắt đầu với mặt kính +2D; có 10 mắt không nhìn rõ được dòng 6/9 nên thời gian điều tiết âm tính kéo dài. Trong 170 mắt cận thị, có 10 mắt không nhìn được, còn khi đo bằng 2 mắt chỉ có 1 trường hợp không nhìn được với mặt kính -2D. BS Tùng lưu ý, ở nhóm cận thị thời gian điều tiết âm tính ngắn hơn so với mắt chính thị khi làm việc ở khoảng cách gần, chứng tỏ khả năng điều tiết nhìn gần của mắt cận thị tốt hơn mắt chính thị. Thời gian điều tiết dương tính nhìn gần mắt chính thị ngắn hơn so với cận thị khi đo một mắt và 2 mắt.

Anh Huy