Tại Hội nghị Khoa học Điều dưỡng Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa mở rộng năm 2015 được tổ chức vào tháng 10/2015 tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa; tác giả Nguyễn Thị Yến- Trung tâm Y tế Vạn Ninh đã có bài báo cáo nghiên cứu “Khảo sát sự hiểu biết của các bà mẹ về bệnh tiêu chảy”.
Đề tài được thực hiện từ tháng 2/2011 đến tháng 9/2012 tại Khoa Nhi- Nhiễm -Trung tâm Y tế huyện Vạn Ninh, với sự tham gia của 176 bà mẹ có con dưới 5 tuổi đang được điều trị bệnh tiêu chảy. Kết quả nghiên cứu cho thấy các bà mẹ ở nhóm tuổi 25-35 chiếm tỷ lệ cao nhất (72,7%); nhóm trên 35 tuổi chỉ chiếm 2,3%. Trình độ Trung học phổ thông chiếm tỷ lệ gần 52%; trình độ Đại học-Cao đẳng và Trung cấp của các bà mẹ chiếm 9,1%. Gần một nửa số bà mẹ tham gia nghiên cứu làm nghề nông; nội trợ chiếm 1/5; công chức chỉ chiếm 5%. Đối với sự hiểu biết chung của các bà mẹ về bệnh tiêu chảy có hơn ¼ không biết gì về bệnh tiêu chảy; 70% biết một ít về bệnh tiêu chảy. Nhóm bà mẹ có trình độ Đại học, Cao đẳng biết một ít về bệnh tiêu chảy chiếm hơn 80%; nhóm bà mẹ có trình độ dưới lớp 9 không biết gì về bệnh tiêu chảy chiếm gần 35%; nhóm có trình độ từ lớp 10-12 không biết gì về bệnh tiêu chảy chiếm gần ¼.
Gần như tất cả các bà mẹ đều nhận biết rằng nguyên nhân gây ra bệnh tiêu chảy là bằng đường ăn uống, do ăn hoặc uống phải thức ăn nhiễm bẩn, nhiễm khuẩn. Vẫn có khoảng 12% bà mẹ ở nhóm có trình độ học vấn từ tiểu học đến trung học cơ sở cho rằng tiêu chảy lây qua đường hô hấp, đường máu và đường mẹ truyền sang con.
Đối với nhận biết các dấu hiệu cơ bản của bệnh tiêu chảy như nôn ói, tiêu chảy phân lỏng, toàn nước; hoặc đi phân sống thì gần như 100% bà mẹ đều nhận ra. Đối với dấu hiệu trẻ khát nước tỷ lệ các bà mẹ nhận biết giảm còn 79%; khuôn mặt bé xanh xao, đổ mồ hôi lạnh tỷ lệ giảm còn 55%. Ở nhóm các bà mẹ có trình độ Đại học, Cao đẳng hiểu biết các dấu hiệu của bệnh như cầu phân máu, mủ đạt tỷ lệ 81%; vàng da là 68,8%. Cao gấp 4 lần so với nhóm các bà mẹ có trình độ học vấn từ tiểu học đến trung học cơ sở.
Đối với việc xử trí của bà mẹ khi con bị tiêu chảy, tỷ lệ bà mẹ biết cho con uống nước và bú bình thường là 70%; còn đối với hiểu biết của bà mẹ pha dung dịch bù nước bằng đường uống và cách cho trẻ uống, tỷ lệ không biết là 43,2%; tỷ lệ biết một ít là 45%; đồng thời có gần ½ các bà mẹ cho con ăn các thức ăn lỏng dễ tiêu hóa và giàu dinh dưỡng khi trẻ bị tiêu chảy; 62% các bà mẹ cho trẻ ăn cháo gạo rang, cho con uống bù dịch. Hơn ¼ các bà mẹ không cho con ăn uống vì sợ trẻ sẽ bị tiêu chảy nặng thêm. Đối với sự hiểu biết của bà mẹ cho trẻ bú sữa mẹ khi trẻ bị tiêu chảy có 61% bà mẹ cho con bú ít lại; 38,6% cho con bú sữa mẹ bình thường.
Khảo sát về thông tin tuyên truyền bệnh tiêu chảy các bà mẹ nhận được có đến gần 78% bà mẹ chưa được tư vấn tuyên truyền; 16,5% được tuyên truyền một ít. Có khoảng 32% bà mẹ cho rằng mình có khả năng chăm sóc và chữa trị bệnh tiêu chảy cho con tại nhà; 68,2% cho răng mình không thể có khả năng đó.
Đối với phòng bệnh tiêu chảy, có 37% bà mẹ biết có vắc xin tiêm phòng ngừa bệnh tiêu chảy cho trẻ; 100% đồng ý về tuân thủ ăn chín uống sôi; vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng trước khi cho trẻ ăn, bồng bế trẻ; giữ gìn vệ sinh sạch sẽ sau mỗi lần trẻ đi cầu, xử lý phân đúng cách, thay tả lót cho trẻ.
Tác giả Nguyễn Thị Yến đã đưa ra các khuyến nghị như Trung tâm Y tế huyện Vạn Ninh cần quan tâm kết hợp với chính quyền địa phương đẩy mạnh công tác truyền thông về bệnh tiêu chảy đến người dân; giúp người dân tự phát hiện những triệu chứng của bệnh tiêu chảy tại nhà và có hướng điều trị kịp thời.
Chúng ta biết rằng, tiêu chảy, đặc biệt là tiêu chảy cấp là một bệnh nhiễm trùng đường tiêu hóa phổ biến, bình thường gặp ở mọi lứa tuổi. Bệnh thường gặp ở những khu dân cư điều kiện sống không đảm bảo, kiến thức về phòng chống bệnh tiêu chảy hạn chế. Ở những nước nghèo, chậm phát triển trung bình mỗi trẻ dưới 5 tuổi mắc 3-9 đợt tiêu chảy trong một năm. Việt Nam trong những năm qua, tình hình bệnh tiêu chảy có nhiều cải thiện, tuy nhiên tiêu chảy vẫn là vấn đề sức khỏe cộng đồng được quan tâm. Ở huyện Vạn Ninh, hàng năm tỷ lệ bệnh tiêu chảy ở trẻ em tăng cao, diễn biến phức tạp; nguyên nhân có thể do các bà mẹ có những tập quán sai khoa học, xử trí bệnh tiêu chảy ngay tại gia đình dẫn đến tình trạng bệnh trầm trọng hơn, gây nguy cơ tử vong cao hơn.
Tiêu chảy còn là nguyên nhân hàng đầu gây suy dinh dưỡng, chậm phát triển tinh thần, thể chất; làm những bệnh nhiễm trùng khác có điều kiện thuận lợi xâm nhập. Bệnh tiêu chảy là một gánh nặng cho nền kinh tế quốc gia, gia đình và xã hội.
Mai Trang