Hàng năm trên thế giới có ít nhất 5,5 triệu người chết và gần 100 triệu người tàn tật vĩnh viễn do tai nạn thương tích (TNTT). Tai nạn thương tích không chỉ là vấn đề của sự phát triển, nhất là TNTT ở trẻ em. Ước tính trên thế giới có khoảng 830.000 tử vong do TNTT không chủ định, tương đương 2.000 trẻ tử vong mỗi ngày.
Nguyên nhân gây tai nạn cho trẻ em hàng đầu là tai nạn giao thông đường bộ (260.000 trẻ/năm), đuối nước (175.000 trẻ/năm), bỏng (96.000 trẻ/năm). Mỗi năm, tại Việt Nam, ngành Y tế phải dành phần lớn cho hoạt động cấp cứu, phục hồi chức năng cho các trường hợp TNTT mà lẽ ra phải dùng cho công tác dự phòng và bảo vệ bà mẹ trẻ em.
Vừa qua nhóm tác giả nghiên cứu Vũ Minh Hải cùng cộng sự Đại học y Dược Thái Bình, Trung tâm y tế Thanh Liêm, Hà Nam thực hiện nghiên cứu mô tả cắt ngang báo cáo đề tài “Thực trạng tai nạn thương tích của trẻ em dưới 5 tuổi”. Địa bàn nghiên cứu được thực hiện tại 4 xã/thị trấn của huyện Thanh Liêm tỉnh hà Nam. Đối tượng nghiên cứu là trẻ dưới 5 tuổi (trẻ sinh từ tháng 1/2010 đến hết tháng 12/2014). Người chăm sóc trẻ chính (là người biết rõ nhất về các hoạt động của trẻ trong gia đình hoặc theo thứ tự chọn ưu tiên bố/mẹ - > ông/bà trên địa bàn 4 xã/thị trấn của huyện Thanh Liêm tỉnh hà Nam.
Tác giả nghiên cứu báo cáo phân tích, tai nạn trẻ em từ lâu đã trở thành một vấn đề y tế công cộng nghiêm trọng của cả thế giới. Có 89% các trường hợp tai nạn trẻ em xảy ra ở những nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Theo một nghiên cứu của Quỹ Nhi Đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF) năm 2004 tại 6 nước Châu Á, thấy rằng, tai nạn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ em 1 tuổi trở lên. Ở các nước phát triển, tỷ lệ tử vong do tai nạn ở trẻ em là 135/100.000 trẻ, còn ở các nước đang phát triển, tỷ lệ này là 1000/100.000 trẻ. Trong nghiên cứu của BS.Minh Hải cho thấy, tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi bị tai nạn thương tích trong tổng số 1814 trẻ em dưới 5 tuổi của 1208 hộ gia đình được chọn điều tra là 14,7%. Như vậy, cứ trung bình 7 trẻ trong xã thì có 1 trẻ bị tai nạn thương tích.
Kết quả phân tích về giới tính của trẻ bị tai nạn thương tích cho thấy trẻ nam bị tai nạn thương tích nhiều hơn trẻ nữ (nam 55,6 và nữ là 44,4%). Kết quả này cũng phù hợp với đặc điểm sinh lý, hoạt động thể lực của trẻ nam thường hiếu động hơn trẻ nữ.
Về số lần bị tai nạn thương tích, có 79,7% trẻ bị tai nạn thương tích đã từng bị 1 lần trong vòng 1 năm qua; 17,7% từng bị 2 lần; 2,6% từng bị 3 lần. Như vậy, đa số trẻ bị tai nạn thương tích 1 lần, tỷ lệ trẻ từng bị tai nạn thương tích từ 2-3 lần trong một năm qua khoảng 20% số trẻ, điều này cho thấy sự bất cẩn của chính các trẻ nhưng cũng có một phần trách nhiệm thuộc về gia đình và nhà trẻ khi chưa có những biện pháp phòng tránh bị tai nạn thương tích đủ hiệu quả cho các em.
Trong nghiên cứu BS.Minh Hải cho thấy, trong số các trẻ dưới 5 tuổi bị tai nạn thương tích thì loại tai nạn té ngã chiếm tỷ lệ nhiều nhất với 46,6% trường hợp; ngộ độc đứng thứ 2 với tỷ lệ 12,8% trường hợp; bỏng và phỏng lửa đứng thứ 3 với 12,4% trường hợp; tai nạn bị vật sắc, nhọn cắt vào tay, chân chiếm 12% trường hợp; bị các bạn đánh chiếm 9,4% trường hợp; động vật cắn chiếm 5,6% trường hợp. Kết quả tỷ lệ TNTT và cơ cấu các loại tai nạn thương tích của nghiên cứu cao hơn nhiều so với các nghiên cứu trước. Có sự khác biệt đó là do sự khác nhau trong việc lựa chọn địa bàn và đối tượng nghiên cứu trong nghiên cứu của mình thực hiện. Kết quả té ngã gặp chủ yếu và phần lớn trẻ té ngã trong quá trình tập đi, chạy nhảy, vấp ngã vì ở lứa tuổi này trẻ thích khám phá ưa hiếu động, hay chạy nhảy nên việc té ngã là điều thực tế.
Hữu Cao