Gút là bệnh hay gặp nhất trong nhóm bệnh khớp do rối loạn chuyển hoá.
Bệnh gút do tình trạng lắng đọng các tinh thể u rat ở các mô của cơ thể từ hậu quả của quá trình tăng axit uric máu. Bệnh gút có xu hướng phát triển mạn tính, gây tổn thương nhiều cơ quan trong cơ thể, trong đó có những biến chứng gây tử vong. Ở bệnh nhân gút, xuất hiện nhiều yếu tố nguy cơ của các bệnh lý tim mạch như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, uống bia rượu, hút thuốc lá, béo phì…Các bệnh lý tim mạch là nguyên nhân hàng đầu làm bệnh nhân gút tử vong. Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy, tăng axit uric máu có vai trò quan trọng đối với tỷ lệ tử vong của các bệnh lý tim mạch trong bệnh gút.
Từ tháng 1/2014 đến tháng 12/2014, nhóm tác giả nghiên cứu Nguyễn Thị Phương Thuỷ cùng cộng sự Khoa Khớp Bệnh viện Bạch Mai Hà Nội và Trường Đại học Y Hà Nội tiến hành nghiên cứu báo cáo đề tài “Nghiên cứu các yếu tố nguy cơ của bệnh lý tim mạch ở bệnh nhân gút”. Theo tác giả nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu gồm 2 nhóm; nhóm 1 có 25 bệnh nhân gút được điều trị nội trú tại Khoa khớp Bệnh viện Bạch Mai; nhóm 2 gồm 200 bệnh nhân gút với mã bệnh M10 theo ICD-10 tại phòng lưu trữ hồ sơ Bệnh viện Bạch Mai. Tiêu chuẩn chọn đối tượng nghiên cứu theo tiêu chuẩn của Bennett- Wood 1968.
BS. Nguyễn Thị Phương Thuỷ phân tích báo cáo, trong 225 đối tượng nghiên cứu, 103 người có bệnh lý tim mạch kèm theo, chiếm tỷ lệ 45,8%. Có gần 77% đối tượng nghiên cứu trên 50 tuổi. Đối tượng nghiên cứu là nam giới chiếm tỷ lệ 97,8%. Thời gian mắc bệnh trung bình của đối tượng nghiên cứu là 7,03 năm; đối tượng nghiên cứu bị bệnh gút từ 3 năm trở lên có nguy cơ mắc bệnh lý tim mạch cao gấp 1,1 lần so với đối tượng nghiên cứu bị bệnh gút dưới 3 năm.
BS. Phương Thuỷ cho biết, bệnh gút gặp chủ yếu ở người trên 50 tuổi; tuổi cao là một trong những yếu tố nguy cơ của bệnh gút. Trong nghiên cứu, tỷ lệ mắc bệnh gút cao nhất ở nhóm bệnh nhân trên 60 tuổi (40,9%); nguy cơ mắc bệnh lý tim mạch ở nhóm bệnh nhân này cao gấp 4,67 lần so với nhóm đối tượng nghiên cứu dưới 30 tuổi. Các nghiên cứu trên thế giới đã cho thấy tình trạng tăng axit uric máu có liên quan chặt chẽ với các bệnh mạch máu ngoại vi, mạch cảnh, mạch vành và tai biến mạch máu não. Bệnh gút đóng vai trò như một yếu tố tiên lượng độc lập đối với tỷ lệ tử vong do các bệnh tim mạch, đặc biệt là nguy cơ bị nhồi máu cơ tim ở các bệnh nhân gút. Trong nghiên cứu, BS.Thuỷ báo cáo nguy cơ mắc bệnh lý tim mạch ở đối tượng nghiên cứu có axit uric máu trên 420 mmol/l cao gấp 1,4 lần so với nhóm đối tượng nghiên cứu có axit uric máu dưới 420mmol/l.
Trong nhóm đối tượng nghiên cứu, bệnh nhân gút có tăng huyết áp chiếm tỷ lệ đến 38,2%; bệnh nhân bị bệnh lý mạch ngoại vi chiếm 2,2%; bệnh nhân bị tai biến mạch máu não và nhồi máu cơ tim cùng có tỷ lệ 1,8%. Đồng thời nghiên cứu cũng cho kết quả, 138/225 đối tượng nghiên cứu có thời gian mắc bệnh gút kéo dài trên 3 năm, trong đó có 64 đối tượng nghiên cứu mắc bệnh lý tim mạch. Khi bệnh nhân mắc bệnh gút từ 3 năm trở lên, nguy cơ mắc bệnh lý tim mạch cao hơn 1,1 lần so với nhóm mắc bệnh gút dưới 3 năm. BS.Thuỷ lý giải, do thời gian bị bệnh gút ảnh hưởng nhiều đến tỷ lệ mắc hội chứng rối loạn chuyển hoá và tăng huyết áp ở bệnh nhân gút. Khi bệnh gút phát triển, khớp bị sưng đau nhiều, nồng độ axit uric máu và các chỉ số viêm ở trong máu tăng cao gồm protein C phản ứng (CRP) và tốc độ máu lắng. Trong kết quả nghiên cứu cho thấy nguy cơ mắc bệnh lý tim mạch ở bệnh nhân gút có chỉ số CRP > 0,5 mg/dL cao gấp 1,6 lần so với bệnh nhân gút có CRP < 0,5 mg/dL.
Tình trạng thừa cân, béo phì đã được chứng minh là yếu tố nguy cơ quan trọng của nhiều bệnh lý như tim mạch, rối loạn chuyển hoá và tăng axit uric máu. Kết quả trong nghiên cứu được BS.Thuỷ báo cáo, đối tượng nghiên cứu có chỉ số khối cơ thể BMI trên 23 chiếm tỷ lệ gần 35%; nguy cơ mắc bệnh lý tim mạch ở nhóm này cao gấp 1,1 lần so với nhóm đối tượng nghiên cứu có BMI dưới 23. BS.Thuỷ lý giải, các rối loạn mỡ máu cũng là một trong những yếu tố nguy cơ của bệnh gút và có liên quan đến hội chứng rối loạn chuyển hoá. Ở nhóm 225 đối tượng nghiên cứu, tỷ lệ bệnh nhân bị rối loạn mỡ máu chiếm 76,8%. Khi nồng Lipoprotein có tỷ trọng thấp trong máu tăng 1% sẽ làm nguy cơ mắc bệnh mạch vành tăng 2-3% vì lipoprotein có tỷ trọng thấp có xu hướng lắng đọng ở thành mạch, tạo thành các mảng xơ vữa.
Kết quả trong nghiên cứu, bệnh nhân gút bị đái tháo đường chiếm 18,2%; trong đó bệnh nhân gút có bệnh lý tim mạch bị đái tháo đường chiếm 9,8%. Có khoảng 70% nguyên nhân tử vong ở bệnh nhân đái tháo đường là do biến chứng mạch máu lớn, trong đó bệnh mạch vành chủ yếu; nguy cơ mắc bệnh mạch vành cao gấp 2-4 lần so với người không bị đái tháo đường. Khảo sát nhóm 225 bệnh nhân, thấy bệnh nhân gút bị đái tháo đường có nguy cơ bệnh lý tim mạch cao gấp 1,47 lần so với bệnh nhân không mắc bệnh lý tim mạch nhóm bệnh nhân này cao hơn 1,03 lần so với nhóm bệnh nhân gút không có bệnh lý thận mạn tính. Nguyên nhân do nồng độ axit uric máu tăng cao gây tổn thương thận (sỏi thận, viêm thận kẽ) dẫn đến suy thận. Bệnh thận làm tăng tình trạng tăng huyết áp, trầm trọng thêm bệnh lý tăng huyết áp.
Hồng Sơn