Tại Hội nghị khoa học Y dược miền Trung Tây Nguyên lần thứ X năm 2015 tổ chức tại thành phố Buôn Mê Thuột, tác giả Nguyễn Hữu Huyên cùng cộng sự Sở Y tế Đắk Lắk đã báo cáo đề tài “Thực trạng tiêm vắc xin viêm gan B cho trẻ sơ sinh trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk”.
Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 4-6/2015, thu thập báo cáo kết quả tiêm vắc xin viêm gan B theo tháng, quý, năm của các Bệnh viện đa khoa và các Trung tâm Y tế ở tỉnh Đắk Lắk năm 2014, phiếu khám sàng lọc trước tiêm chủng đối với trẻ em tại các Bệnh viện đa khoa tỉnh Đắk Lắk trong 3 tháng đầu năm 2015.
Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tiêm vắc xin viêm gan B liều sơ sinh cao thất là ở thành phố Buôn Mê Thuột chiếm 86%, huyện Krông Ana 90,8%; huyện Cư Kuin 84,7%; thấp nhất là huyện M’Đắk với tỷ lệ 15,3%. Tỷ lệ tiêm vắc xin viêm gan B sơ sinh toàn tỉnh đạt 59,3%; tỷ lệ này cao hơn so với mặt bằng chung các tỉnh Tây Nguyên là 43,5%; tương đương cả nước là 59,4%.
Tác giả nghiên cứu cũng cho thấy tỷ lệ tiêm vắc xin viêm gan B cho trẻ sơ sinh 3 tháng đầu năm 2015 đã tăng 79,6% cao hơn so cùng kỳ năm 2014 là 59,3%. Lý giải sự tăng lên này tác giả cho rằng công tác truyền thông tư vấn đã được tăng cường mạnh mẽ, nhấn mạnh đến tác dụng và tính an toàn của vắc xin viêm gan B liều sơ sinh đối với trẻ; Sở Y tế cũng đã chỉ đạo các Bệnh viện trên địa bàn nghiêm túc thực hiện đúng quy trình tiêm chủng, tư vấn cho người nhà tác dụng của vắc xin để các bà mẹ yên tâm hợp tác trong việc đưa con em đi tiêm vắc xin viêm gan B.
Ngoài những nguyên nhân qua khám sàng lọc trẻ chống chỉ định tiêm vắc xin như trẻ sốt, hạ thân nhiệt…các nguyên nhân thường gặp là người nhà không đồng ý tiêm vắc xin; trẻ đang sử dụng kháng sinh, cân nặng của trẻ từ 2.100 gram đến 2.500 gram.
Đối với kết quả kiểm tra điều kiện tiêm vắc xin viêm gan B của các cơ sở tiêm chủng dựa theo Thông tư 12/2014/TT-BYT của Bộ Y tế; có 7 Bệnh viện đa khoa đạt yêu cầu từ 90% đến 100%; có 6 Bệnh viện đa khoa đạt yêu cầu từ 80% - 90%; 01 Bệnh viện đa khoa đạt dưới 80%. Điều kiện về nhân sự đạt yêu cầu tỷ lệ là 92,9%; điều kiện trang thiết bị đạt yêu cầu 90,5%. Có 2 Bệnh viện đa khoa tỉnh và Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh tiêm vắc xin viêm gan B liều sơ sinh trước 24 giờ đạt 100%.
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới, tiêm vắc xin viêm gan B đủ 3 mũi trong năm đầu đời và tiêm vắc xin viêm gan B liều sơ sinh trong vòng 24 giờ được chứng minh là chiến lược tối ưu nhất trong việc phòng và kiểm soát bệnh viêm gan vi rút B.
Việt Nam nằm trong khu vực có tỷ lệ lưu hành bệnh viêm gan vi rút B cao. Tiêm vắc xin viêm gan B cho trẻ trong vòng 24 giờ đầu sau sinh sẽ phòng được lây truyền từ mẹ sang con từ 80%-95%. Nếu tiêm muộn việc phòng lây truyền từ mẹ sang con sẽ ít hiệu quả. Năm 1997, chương trình Tiêm chủng mở rộng của Việt Nam bước đầu triển khai tiêm chủng vắc xin viêm gan B; đến năm 2003 được bao phủ cho trẻ dưới 1 tuổi trên toàn quốc; từ năm 2006 áp dụng lịch tiêm vắc xin viêm gan B liều sơ sinh trong vòng 24 giờ.
Tỉnh Đắk Lắk trong những năm đầu triển khai tỷ lệ tiêm vắc xin viêm gan B dưới 24 giờ đạt thấp, giai đoạn 2007-2010 trung bình là 20%; năm 2012 tỷ lệ tiêm viêm gan B tăng lên 71,8% nhưng năm 2013 tỷ lệ này giảm xuống dưới 50%. Tác giả nghiên cứu đã khuyến nghị trong thời gian đến cần đẩy mạnh công tác truyền thông giáo dục sức khỏe, tổ chức nhiều hình thức, nhiều kênh để người dân tiếp cận hiểu được lợi ích và nguy cơ khi trẻ không được tiêm vắc xin nói chung và vắc xin viêm gan B nói riêng, qua đó nâng cao tỷ lệ tiêm vắc xin cho trẻ góp phần phòng chống dịch bệnh, nâng cao sức khỏe trẻ em ngày càng tốt hơn./.
Phương Thảo