Tại Hội nghị khoa học Y Dược miền Trung – Tây Nguyên lần thứ X được tổ chức tại TP. Buôn Mê Thuột tháng 10/2015, tác giả Phạm Thọ Dược, Nguyễn Thị Thùy cùng cộng sự Viện Vệ sinh dịch tễ Tây Nguyên đã có báo cáo đề tài “Tình trạng thiếu vitamin A tiền lâm sàng ở phụ nữ mang thai tại huyện Krông Nô, Đăk Nông”.
Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 11/2014 đến tháng 5/2015, với 150 phụ nữ đang mang thai được quản lý tại 4 trạm y tế xã huyện Krông Nô. Tình trạng thiếu vitamin A tiền lâm sàng được xác định bằng cách xét nghiệm hàm lượng retinol huyết thanh; xét nghiệm này được thực hiện tại Labo Viện Dinh dưỡng quốc gia bằng kỹ thuật HPLC. Chẩn đoán thiếu vitamin A tiền lâm sàng dựa vào hướng dẫn của Tổ chức Y tế thế giới năm 1996.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, trong số 150 đối tượng tham gia nghiên cứu, có 72% người dân tộc Kinh; 28% người dân tộc thiểu số. Tuổi trung bình là 25,49; cao nhất 41 tuổi, thấp nhất 17 tuổi. Có 8% thai phụ mang thai 3 tháng đầu; 42% thai phụ mang thai 3 tháng giữa và 50% thai phụ mang thai 3 tháng cuối.
Có 19/150 phụ nữ mang thai tham gia nghiên cứu bị thiếu vitamin A tiền lâm sàng, chiếm tỷ lệ 12,7%. Hàm lượng retinol huyết thanh trung bình của phụ nữ mang thai trong nghiên cứu là 1,159 µmol/L; không có trường hợp nào có hàm lượng retinol huyết thanh thấp bệnh lý (<0,35 µmol/L).
Kết quả nghiên cứu không tìm thấy có mối liên quan giữa tuổi của phụ nữ mang thai và hàm lượng retinol huyết thanh; Hàm lượng retinol huyết thanh trung bình của phụ nữ mang thai dân tộc Kinh là 1,237 µmol/L cao hơn so với nhóm phụ nữ mang thai người dân tộc thiểu số là 0,959 (p<0,05).
Đối với lượng vitamin A trung bình trong khẩu phần ăn là 481,2 µg/ngày; trong đó lượng vitamin A khẩu phần của nhóm phụ nữ mang thai không bị thiếu vitamin A là 502,06 µg/ngày; cao hơn có ý nghĩa so với nhóm phụ nữ mang thai bị thiếu vitamin A là 337,47 µg/ngày (p<0,05). Có tương quan thuận và mạnh giữa lượng vitamin A ăn vào hàng ngày và mức retinol huyết thanh với r=0,872.
Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy hàm lượng Hb trung bình trong máu toàn phần của phụ nữ mang thai là 131,9 mg/dL; trong đó hàm lượng Hb trung bình của nhóm phụ nữ mang thai không bị thiếu vitamin A là 137,9 mg/dL cao hơn so với nhóm phụ nữ mang thai bị thiếu vitamin A là 90,36 mg/dL (p<0,05).
Theo tác giả nghiên cứu, thiếu vitamin A là một vấn đề y tế công cộng ở tất cả các quốc gia, đặc biệt những nước ở Châu Phi, Đông Nam Á. Thiếu vitamin A là một hình thức phổ biến của tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng ảnh hưởng đến suy dinh dưỡng. Có 21,1% trẻ em trong độ tuổi mầm non bị thiếu vitamin A. Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy nhu cầu vitamin A tăng lên trong thời gian mang thai; khoảng 23,5% phụ nữ mang thai thiếu vitamin A.
Thiếu vitamin A trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ sinh non, tăng tỷ lệ tử vong mẹ, ảnh hưởng đến thể tích và kích thước thận của trẻ sơ sinh, tăng tỷ lệ tử vong của trẻ trong 6 tháng đầu đời.
Thiếu vitamin A tiền lâm sàng khi retinol huyết thanh <0,7 µmol/L (<20 µg/dL). Retinol huyết thanh thấp bệnh lý khi nhỏ hơn 0,35 µmol/L (10 µg/dL). Về phân loại ý nghĩa sức khỏe cộng đồng thiếu vitamin A; tỷ lệ retinol huyết thanh <0,7 µmol/L từ 5 – 9,9% là mức nhẹ; từ 10 đến dưới 20% là mức trung bình; từ 20% trở lên là mức nặng đối với ý nghĩa sức khỏe cộng đồng.
Thanh Tùng