Theo các chuyên gia dinh dưỡng, chế độ ăn ít chất béo nhiều thực vật là cách ăn uống lành mạnh cho mọi người.
Những chất chống oxy hóa như bêta- catotene, vitamin E, vitamin C đều có trong chế độ ăn chủ yếu là thực vật và thấp trong chế độ ăn chủ yếu là thịt. Một số chất có nhiều trong chế độ ăn nhiều thực vật là bioflavenoid, carotenoid, phytochemical…giúp phòng ngừa bệnh tật, chậm quá trình lão hóa. Thực hiện chế độ ăn ít béo, nhiều thực vật giúp phòng ngừa tim mạch, đột quỵ, phòng ngừa ung thư, giảm tỷ lệ bị loãng xương, đái tháo đường, tăng huyết áp, béo phì và nhiều bệnh tật khác nữa.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng loại thức ăn con người ăn quan trọng hơn lượng thức ăn ăn vào. Mức độ quá cân liên quan đến lượng chất béo được tiêu thụ, nhất là chất béo bão hòa không phụ thuộc vào lượng calo ăn vào. Một người thực hiện giảm cân bằng cách giảm calo sẽ làm cho tốc độ chuyển hóa của cơ thể giảm xuống vì có thể nghĩ rằng chúng ta đang bị đói. Tốc độ chuyển hóa thấp làm khó giảm cân hơn, còn đối với chế độ ăn chay, cơ thể tiêu thụ ít calo hơn nhưng tốc độ chuyển hóa có thể vẫn tăng. Một khi ăn nhiều chất béo, cơ thể phải chịu 5 thiệt thòi:
Mỗi gam chất béo ăn vào cung cấp gấp đôi lượng calo so với mỗi gam tinh bột.
Calo của chất béo khó tiêu thụ hơn so với calo của tinh bột.
Chất béo thức ăn dễ chuyển hóa thành chất béo cơ thể, trong khi rất ít carbohydrate phức hợp trong thức ăn được chuyển thành chất béo của cơ thể.
Chất béo bão hòa làm tăng lượng cholesterol trong máu.
Thức ăn chứa nhiều chất béo bão hòa cũng chứa nhiều cholesterol.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, hiện nay con người ăn quá nhiều protein và có quan niệm protein là thức ăn nhiều chất dinh dưỡng. Những đối tượng phụ nữ có thai và cho con bú, trẻ nhỏ, người bệnh sau phẫu thuật, bệnh nhân bỏng là những người có nhu cầu ăn protein vào rất cao.
Các nghiên cứu cho thấy, động vật được nuôi dưỡng bằng chế độ. Ăn giàu protein sẽ chết sớm hơn những con vật được nuôi với tổng lượng calo như nhau, nhưng ít protein hơn. Ăn quá nhiều protein cũng có thể gây ra loãng xương, thậm chí chế độ ăn ít chất béo nhưng giàu protein, có thể thúc đẩy sự tạo thành các mảng xơ vữa gây tắc nghẽn động mạch vành.
Có 22 loại amino axit khác nhau kết hợp lại để tạo ra hàng tỷ loại protein. Cơ thể chúng ta tạo ra được 13 loại amino axit, 9 loại còn lại cung cấp qua thức ăn. Trong đó có 3 loại lysine, tryptophan, methiomine là quan trọng nhất, và 3 loại này có rất nhiều trong hầu hết các loại thức ăn. Các amino axit trong thực vật cũng tương tự như trong động vật. Khí chúng ta ăn dù là thịt bò hay cơm, đậu thì protein này cũng được tiêu hóa thành các đơn vị amino axit. Có điểm khác là khi ăn thịt bò, cơ thể chúng ta đồng thời phải hấp thu quá nhiều chất béo bão hòa và cholesterol. Vì không có một loại thực vật đơn lẻ nào chứa tất cả các amino axit thiết yếu, vì vậy chúng ta cần ăn nhiều loại thực phẩm để có các amino axit này. Các loại cây họ đậu chứa nhiều lysine nhưng ít tryptophan và methionine. Ngũ cốc ít lysine nhưng nhiều trytopha, methionine. Như vậy, bữa cơm cần có đậu, cơm sẽ cung cấp đủ protein.
Như vậy chúng ta cần ăn bất kỳ loại ngũ cốc, bất kỳ loại đậu nào đó vào bất cứ lúc nào trong ngày. Tỷ lệ lý tưởng là ngũ cốc 2/3 và đậu 1/3. Các chuyên gia đưa ra ví dụ như ăn kết hợp cơm và đậu; mì ống và đậu, đậu đen và cơm.
Đối với trứng, lòng trắng là một loại protein hoàn hảo, hầu hết các loại protein trong trứng nằm ở phần lòng trắng, còn tất cả cholesterol nằm ở phần lòng đỏ. Mỗi ngày nếu uống một cốc sữa không béo hoặc sữa chua, giúp cung cấp cơ thể đủ vitamin B12, vitamin D. Những người ăn chay giảm được các nguy cơ mắc các bệnh mạn tính như béo phì, động mạch vành, tăng huyết áp, ung thư đại tràng, loãng xương, sỏi thận, sỏi mật, bệnh túi thừa…Việc ăn ít protein còn giúp cải thiện chức năng thận ở những có tổn thương thận trước đó. Hơn nữa, chế độ ăn ít protein thường kèm chế độ ăn ít béo, các chuyên gia dinh dưỡng lưu ý.
Nguyên Khải