Viêm gan C là một bệnh do vi rút gây viêm gan có thể dẫn đến suy giảm chức năng gan hoặc suy gan. HCV có ít nhất 6 kiểu gen riêng biệt hoặc chủng, đó là những nhóm riêng biệt về mặt di truyền của vi rút. Biết được kiểu gen sẽ giúp cho việc đưa ra các khuyến nghị điều trị và sẽ điều trị trong thời gian bao lâu. Khoảng 75% người Mỹ nhiễm HCV mãn tính có kiểu gen 1; 20-25% mang kiểu gen 2 hoặc 3 và một số nhỏ bệnh nhân bị nhiễm kiểu gen 4, 5 hoặc 6.
Ở nước ta, theo một nghiên cứu ở thành phố Hồ Chí Minh, bằng kỹ thuật LiPA đã xác định được 3 kiểu gen chính là các kiểu gen 1, 6 và 2: kiểu gen 1 chiếm 58,4%, tiếp theo là kiểu gen 6 chiếm 23,9% và kiểu gen 2 là 13,1%.
Nhiễm HCV trở thành mãn tính trong khoảng 75-85% trường hợp. Những bệnh nhân bị nhiễm HCV mạn tính qua nhiều năm có thể xuất hiện các biến chứng như chảy máu, hoàng đảm (kết mạc mắt vàng hoặc kết mạc mắt, da vàng), tụ dịch ổ bụng, bội nhiễm, xơ gan, ung thư gan và tử vong.
Theo Bệnh viện bệnh Nhiệt đới TP Hồ Chí Minh, chỉ định điều trị viêm gan C người bệnh có các biểu hiện: Anti-HCV dương tính, HCV RNA trên ngưỡng phát hiện; Gan còn bù; không có báng bụng, prothrombin bình thường.
Chống chỉ định điều trị khi bệnh nhân không tuân thủ điều trị; trẻ em dưới 3 tuổi và phụ nữ mang thai; người bệnh có bệnh tự miễn; có bệnh tuyến giáp; có dấu hiệu suy nhược thần kinh, trầm cảm nặng; các bệnh nội khoa nặng không kiểm soát được như tăng huyết áp nặng; suy tim, bệnh mạch vành, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn; xơ gan mất bù; tiền sử dị ứng với thuốc điều trị; ghép tạng đặc …
Trước khi điều trị, bác sĩ cần tư vấn cho bệnh nhân và gia đình bệnh nhân 3 vấn đề gồm hiệu quả, an toàn và giá thành của phác đồ điều trị. Phác đồ điều trị hiện nay là Peg-IFN alfa 2a/2b cộng với Ribavirin (RBV).
Trong quá trình điều trị, bác sĩ theo dõi, đánh giá đáp ứng vi rút; ngưỡng phát hiện HCV RNA trong chỉ định điều trị là 50 IU/ml. Trong quá trình điều trị cần lưu ý tác dụng bất lợi của Interferon gồm rối loạn tâm thần, trầm cảm, giảm bạch cầu hạt, giảm tiểu cầu, co giật, viêm võng mạc, bệnh tự miễn, rối loạn chức năng tuyến giáp, rối loạn hô hấp tim mạch, hội chứng giống cúm. Đối với thuốc ribavirin theo dõi tác dụng thiếu máu, dị dạng bào thai, suy thận, rối loạn tim mạch. Đối với những trường hợp bệnh nhân đặc biệt cần có hội chẩn chuyên gia để đưa ra biện pháp điều trị phù hợp.
Vừa qua BS Edward Cox GĐ Văn phòng về các sản phẩm kháng vi sinh vật tại Trung tâm Đánh giá thuốc và Nghiên cứu – Mỹ đã cho biết cơ quan FDA Mỹ chấp thuận cho việc dùng Epclusa để điều trị bệnh nhân người lớn mắc viêm gan C mãn tính cả xơ gan lẫn chưa xơ gan (bệnh gan tiến triển). Đối với bệnh nhân xơ gan vừa đến nặng (mất bù xơ gan), Epclusa được chấp thuận để sử dụng phối hợp với ribavirin. Epclusa là một viên thuốc kết hợp liều cố định có chứa sofosbuvir, một loại thuốc đã được phê duyệt vào năm 2013 và velpatasvir, một loại thuốc mới và là thuốc phối hợp đầu tiên để điều trị cho tất cả 6 typ chính của HCV.
Epclusa là một biện pháp được tùy chọn trong quản lý và điều trị bệnh nhân mắc viêm gan C mãn tính.
Tính an toàn và hiệu quả của Epclusa dùng trong 12 tuần đã được đánh giá trong 3 thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III ở 1.558 đối tượng không xơ gan hoặc xơ gan còn bù (xơ gan nhẹ). Kết quả cho thấy rằng 95-99% bệnh nhân được dùng Epclusa đã không phát hiện được vi rút trong máu 12 tuần sau khi kết thúc điều trị, điều này cho thấy các bệnh nhiễm HCV của bệnh nhân đã được chữa khỏi. Tính an toàn và hiệu quả của Epclusa cũng đã được đánh giá trong một thử nghiệm lâm sàng ở 267 đối tượng bị xơ gan mất bù (xơ gan vừa đến nặng), trong số đó có 87 đối tượng được dùng Epclusa kết hợp với ribavirin trong 12 tuần và 94% những bệnh nhân này đã không phát hiện được vi rút trong máu 12 tuần sau khi kết thúc điều trị.
Các tác dụng ngoài ý muốn hay gặp nhất của Epclusa bao gồm nhức đầu và mệt mỏi. Không kết hợp Epclusa với ribavirin ở các bệnh nhân mà ribavirin bị chống chỉ định.
Cảnh báo bệnh nhân và nhân viên y tế rằng không dùng Epclusa trong các trường hợp nhịp tim chậm (nhịp tim chậm có biểu hiện triệu chứng) và các trường hợp cần đến sự can thiệp của máy tạo nhịp tim đã từng được báo cáo khi dùng amiodarone và sofosbuvir với sự kết hợp với một thuốc kháng vi rút tác dụng trực tiếp HCV khác. Người ta cũng khuyến cáo không được dùng amiodaron với Epclusa. Cũng cảnh báo là không dùng Epclusa cùng với một số loại thuốc có thể làm giảm lượng Epclusa trong máu mà có thể dẫn đến giảm hiệu quả của Epclusa.
Huy Hoàng