Rối loạn chức năng sinh lý nam hay còn gọi là rối loạn chức năng cương dương, là một bệnh phổ biến ở nam giới. Đây là một bệnh mang tính xã hội, ảnh hưởng tâm lý, chất lượng cuộc sống công việc và hạnh phúc gia đình nên đòi hỏi chúng ta phải quan tâm nhiều hơn trong vấn đề bảo vệ sức khỏe nam giới.
Các nguyên nhân gây rối loạn cương dương đều dẫn đến kết quả làm biến đổi áp lực bên trong thể hang ảnh hưởng đến khả năng cương của nam giới. Kỹ thuật đo áp lực thể hang là một trong những kỹ thuật cơ bản, quan trọng trong các nghiên cứu tìm hiểu về nguyên nhân, cơ chế bệnh sinh và những liệu pháp điều trị có hiệu quả rối loạn chức năng cương dương. Do đó việc phát triển kỹ thuật đánh giá áp lực thể hang trên động vật thực nghiệm là nhu cầu rất cần thiết.
Trên thế giới, đến nay đã có rất nhiều kỹ thuật, mô hình đánh giá áp lực thể hang trên động vật thực nghiệm với các phương tiện dụng cụ hiện đại, có độ chính xác cao. Hàng năm có rất nhiều các nghiên cứu thực nghiệm về các phương pháp nhằm cải thiện rối loạn chức năng sinh lý ở nam giới mà có sử dụng các kỹ thuật này đã được đăng trên các tạp chí trên thế giới.
Vừa qua nhóm tác giả nghiên cứu Nguyễn Thị Phương Lan, Đại học Dược Hà Nội, Cấn Văn Mão, Bộ môn sinh lý, Học viện Quân y cùng cộng sự đã tiến hành đề tài nghiên cứu “Đánh giá sự biến đổi áp lực trong thể hang khi kích thích dây thần kinh hang bằng hệ thống Powerlab”.
Đối tượng nghiên cứu là 30 chuột cống đực trắng khỏe mạnh (trọng lượng 150-200g), được chia thành 3 lô (10 con/lô). Chuột thuộc 3 lô đều được kích thích dây thần kinh hang với cường độ kích thích tương ứng là 2,5V; 5V và 7,5V, mỗi cường độ sẽ được kích thích 3 lần với tần số là: 15Hz, 20Hz, 25Hz.
Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp đo áp lực thể hang được tiến hành theo phương pháp của Rehman và CS (1998) có chỉnh sửa, cụ thể như sau: Bước 1: Bộc lộ dây thần kinh hang; Bước 2: Bộc lộ thể hang; Bước 3: Đo áp lực thể hang trước khi kích thích dây thần kinh hang; Bước 4: Đo áp lực thể hang sau khi kích thích dây thần kinh hang. Xác định các thông số kích thích qua bảng điều khiển kích thích trên phần mềm LabChart Pro (kích thích có cường độ từ 2,5 đến 7,5 V, tần số 15 đến 25Hz, thời gian kích thích là 60 giây); Bước 5: Ghi dữ liệu. Sự biến đổi của áp lực thể hang và kích thích được ghi lại vào ổ cứng để phân tích về sau (ở hai kênh riêng rẽ trong suốt 60 giây kích thích); Bước 6: Phân tích số liệu. Dữ liệu được phân tích offline bằng sử dụng phần mềm LabChart Pro (Peak analysis module). Số liệu được xuất ra dưới dạng file excel.
Về chỉ số nghiên cứu gồm áp lực thể hang (ICP) trước khi kích thích dây thần kinh hang; Áp lực thể hang sau khi kích thích dây thần kinh hang: thời gian biến đổi của ICP khi đáp ứng với kích thích, thời gian đạt giá trị cao nhất, giá trị cao nhất của ICP, tổng giá trị của ICP theo thời gian: là diện tích dưới đường cong (AUC).
Nhóm tác giả nghiên cứu Nguyễn Thị Phương Lan phân tích, cương của dương vật là hiện tượng sinh lý của hành vi sinh dục nam, ở một khía cạnh nào đó, nó được coi là có khả năng sức mạnh của động vật có vú. Cơ chế điều chỉnh sự cương dương ở rất nhiều loài được cho là tương tự như trên người. Đánh giá áp lực thể hang trên chuột cống đã được thực hiện trong nhiều phòng thí nghiệm và trở thành mô hình ưa thích cho các nghiên cứu về chức năng và rối loạn chức năng cương dương do chi phí thấp và thuận tiện trong thực nghiệm. Nghiên cứu của tác giả được thực hiện trên chuột cống trắng là loại động vật thực nghiệm được sử dụng phổ biến trong các labo nghiên cứu nên đảm bảo tính khả thi cao. Tác giả nghiên cứu tiến hành triển khai đo áp lực thể hang theo phương pháp của Rehman và CS (1998) trên chuột cống trắng bằng hệ thống Powerlab (AD instrument – Úc, đầu đo MLT844 …), đây là kỹ thuật hiện đại, phần mềm phân tích tự động, khách quan (Labchart 7 pro, Peak analysis module) đảm bảo tính khách quan, độ tin cậy cao.
Dây thần kinh hang phân bố tới các mạch máu của dương vật và chỉ huy sự giãn của các mạch máu do đó có vai trò quan trọng trong cơ chế cương của dương vật. Trong rất nhiều các nghiên cứu về huyết động, cơ chế synap, cơ chế hóa sinh của quá trình giãn cơ trơn của dương vật đều đã sử dụng kích thích dây thần kinh hang. Các thông số về sự thay đổi của đường cong, áp lực tối đa, thời gian … là các chỉ số đánh giá sự cương của dương vật. Trong các nghiên cứu về đánh giá áp lực thể hang trên động vật thực nghiệm khi kích thích bằng điện vào dây thần kinh hang, các tác giả thường sử dụng kích thích có tần số trong khoảng 20Hz, hoặc kích thích với tần số biến thiên từ 2,5 đến 20Hz, với thời gian kích thích từ 30 đến 60 giây.
Tác giả Nguyễn Thị Phương Lan cho biết khi khảo sát sự thay đổi của áp lực thể hang theo tần số (với 3 tần số từ 15Hz, 20Hz và 25Hz) ở cả 3 lô nghiên cứu, đều không thấy có sự phụ thuộc của áp lực thể hang theo tần số kích thích (cả về thời gian, biên độ đáp ứng). Điều này cho thấy với cường độ kích thích phù hợp có thể sử dụng tần số trong dải từ 15 đến 25Hz mà không làm ảnh hưởng đến các thông số của áp lực thể hang.
Tác giả Nguyễn Thị Phương Lan báo cáo trong nghiên cứu đã thử nghiệm kích thích dây thần kinh hang với 3 cường độ 2,5V, 5V và 7,5V. Kết quả cho thấy: trước khi kích thích thần kinh hang, ICP dao động từ 15-20 mmHg; sau khi kích thích thần kinh hang, cường độ cao nhất của ICP khoảng từ 45-47 mmHg trên chuột ở lô 2 (kích thích có cường độ 5V), kết quả này gần tương tự ở lô 3 (kích thích có cường độ 7,5V), trong khi ở lô 1 (kích thích có cường độ 2,5V) giá trị này chỉ đạt từ 29 đến 32 mmHg. Kết quả nghiên cứu này cũng tương tự như của một số tác giả khác khi nghiên cứu về ICP trên chuột cống: giá trị bình thường trước kích thích của ICP trong khoảng 16 đến 20mmHg và khi kích thích với cường độ 5V giá trị cao nhất của ICP trong khoảng 40 đến 50 mmHg. Như vậy, khi kích thích dây thần kinh hang với cường độ 5V làm ICP đạt giá trị cao nhất theo thời gian có ý nghĩa thống kê với p < 0,05. Ở cường độ 5V khi kích thích dây thần kinh hang gây được đáp ứng tối ưu của ICP ( đạt được giá trị ICP đỉnh và ICP theo thời gian cao nhất) mà không phụ thuộc vào tần số kích thích.
Tác giả nghiên cứu có kết luận (1) Áp lực thể hang trước khi kích thích dây thần kinh hang dao động trong khoảng 15,15 + 4,79 mmHg đến 19,80 + 3,43 mmHg. (2) Áp lực thể hang sau khi kích thích dây thần kinh hang: Kích thích dây thần kinh hang với cường độ 2,5V; 5V; 7,5V và tần số 15Hz, 20Hz, 25Hz trong thời gian 1 phút đã gây biến đổi áp lực thể hang và không có sự khác biệt về thời gian đạt đỉnh của áp lực thể hang theo cường độ và thời gian kích thích. Kích thích dây thần kinh hang ở cường độ 5 hoặc 7,5V đã gây được đáp ứng tối ưu của áp lực thể hang: đạt được giá trị cao nhất của ICP từ 45-47mmHg và giá trị ICP theo thời gian cao nhất từ 3018-3876 mmHg.giây.
Tác giả có khuyến nghị cần tiếp tục nghiên cứu với số lượng mẫu lớn hơn và sử dụng kích thích với dải tần số và cường độ kích thích rộng hơn để đánh giá ảnh hưởng của các thông số kích thích dây thần kinh hang lên ICP.
Có thể sử dụng kích thích điện (có cường độ 5V, tần số 20Hz) lên dây thần kinh hang trong các nghiên cứu để đánh giá tác dụng của các loại thuốc, hợp chất cần nghiên cứu lên ICP.
Hồng Sơn