An toàn truyền máu là một quy trình khép kín, từ việc chỉ định truyền máu đúng, sử dụng đúng máu và các chế phẩm phù hợp, theo dõi và xử trí tốt các biểu hiện trong quá trình truyền máu, theo dõi các tai biến có thể xảy ra trong và sau khi truyền máu nhằm hạn chế và phòng ngừa các phản ứng bất lợi có thể ảnh hưởng đến tính mạng bệnh nhân cũng như sức khỏe của bệnh nhân về sau.
Hiện nay, tại các cơ sở điều trị, công tác truyền máu thường do điều dưỡng đảm nhận, do đó người điều dưỡng giữ vai trò hết sức quan trọng, cuối cùng của việc thực hiện truyền máu an toàn. Vì vậy, yêu cầu người điều dưỡng cần có đầy đủ kiến thức và kỹ năng về an toàn truyền máu là điều rất cần thiết tại các cơ sở y tế.
Trong năm 2015, tác giả Nguyễn Trường Sa đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Khảo sát kiến thức về An toàn truyền máu của cán bộ viên chức tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Ninh Hòa”. Đối tượng nghiên cứu là toàn bộ điều dưỡng, nữ hộ sinh đang công tác tại các khoa lâm sàng thuộc Bệnh viện Đa khoa khu vực Ninh Hòa.
Kết quả nghiên cứu cho thấy qua khảo sát 75 đối tượng nghiên cứu về kiến thức, thực hành an toàn truyền máu, nguồn kiến thức mà đối tượng có được là từ quá trình học tại Trường Cao đẳng Y tế chiếm tỷ lệ 66,7%; tuổi đối tượng nghiên cứu từ 21-41 chiếm đến 92%; nữ giới chiếm 86,7%; trình độ đại học, cao đẳng chiếm 21,3%; 40% điều dưỡng, nữ hộ sinh biết 2 chỉ định cơ bản về truyền máu là thiếu máu nặng và shock mất máu; có 93,3% nhân viên trả lời đúng thời gian làm nguội máu trước khi truyền, 6,7% nhân viên không nhớ.
Tác giả Nguyễn Trường Sa có kiến nghị người điều dưỡng cần dành thời gian nhiều hơn để cập nhật, nghiên cứu các nguồn thông tin về chuyên môn nói chung cũng như các vấn đề về an toàn truyền máu nói riêng từ tài liệu, internet... để bổ sung kiến thức.
Định kỳ hàng năm, phòng điều dưỡng và khoa xét nghiệm nên tổ chức tập huấn về công tác an toàn truyền máu cho điều dưỡng, đặc biệt là các điều dưỡng mới. Điều dưỡng cần phải làm và thực hiện đúng phản ứng sinh vật khi truyền máu.
Theo tác giả nghiên cứu, bác sĩ điều trị có chỉ định truyền máu sau khi đã cân nhắc lợi ích và nguy cơ của truyền máu đối với từng người bệnh khi không có liệu pháp điều trị thay thế khác, hoặc các liệu pháp điều trị thay thế không hiệu quả.
Bác sĩ điều trị hoặc điều dưỡng viên phải thông báo cho người bệnh hoặc người nhà về lợi ích và nguy cơ có thể xảy ra do truyền máu. Trong trường hợp khẩn cấp cần truyền máu ngay nhưng không thể thông báo được do người bị bệnh hôn mê, không có người nhà thì bác sĩ phải ghi rõ với sự xác nhận của một nhân viên y tế vào hồ sơ bệnh án. Người bệnh hoặc người nhà người bệnh phải xác nhận và ký vào bệnh án nếu từ chối việc truyền máu, chế phẩm máu.
Điều dưỡng viên lập phiếu dự trù cung cấp máu theo mẫu quy định và lấy mẫu máu tĩnh mạch của người bệnh có chỉ định truyền máu theo các yêu cầu sau: Khi lấy mẫu máu phải kiểm tra chỉ định truyền máu, tên, tuổi, mã số người bệnh, khoa, số giường điều trị đối chiếu với hồ sơ bệnh án. Mẫu máu của người bệnh phải lấy vào 2 ống nghiệm với thể tích từ 1ml đến 2ml máu có chống đông và 4ml đến 5ml máu không chống đông. Ghi thông tin trên nhãn ống nghiệm: Họ và tên hoặc mã số của người bệnh, năm sinh của người bệnh, số giường, khoa phòng điều trị. Chuyển phiếu dự trù và các mẫu máu cho đơn vị phát máu.
Tường Huân