Năm 1968, tác giả Bentall và De Bono mô tả kỹ thuật cho phình tách động mạch chủ Stanford A phẫu thuật thay gốc động mạch chủ bằng ống mạch nhân tạo có gắn van và cắm lại các lỗ vành.
Từ đó đến nay, phẫu thuật này đã được áp dụng rộng rãi trong điều trị nhiều loại bệnh khác nhau liên quan đến van động mạch chủ, gốc động mạch chủ và động mạch chủ lên. Kỹ thuật mổ được cải tiến và cho kết quả tốt hơn đối với người bệnh.
Tác giả Dương Đức Hùng cùng cộng sự Viện Tim mạch – Bệnh viện Bạch Mai tiến hành nghiên cứu báo cáo đề tài “Kết quả sớm phẫu thuật Bentall”. Nghiên cứu hồi cứu mô tả trên 44 bệnh nhân được phẫu thuật Bentall tại đơn vị phẫu thuật tim mạch – Bệnh viện Bạch Mai từ tháng 1/2013 đến tháng 3/2016. Chỉ định phẫu thuật Bentall gồm lóc tách động mạch chủ type A có hở van động mạch chủ nhiều không thể bảo tồn được; bệnh lý van động mạch chủ cần phải thay van nhân tạo có kèm theo gốc động mạch chủ giãn rộng trên 45mm, bệnh lý van động mạch chủ và giãn động mạch chủ lên ở những bệnh nhân có hội chứng Marfan (gốc động mạch chủ giãn trên 55mm).
Theo báo cáo của BS Dương Đức Hùng, tuổi trung bình đối tượng nghiên cứu là 49,8; người trẻ nhất 20, lớn nhất 73 tuổi, nam giới chiếm 72%. Có 45,5% bệnh nhân có tăng huyết áp; 6,8% có đái tháo đường; bệnh lý mạch vành kèm theo là 9,1%; tiền sử bệnh lý Marfan là 6,8%. Có 14 bệnh nhân mổ cấp cứu (31,8%); 30 bệnh nhân (68,2%) mổ cấp cứu có trì hoãn.
Phân tích của BS Hùng cho thấy, phương pháp Bentall thực hiện khâu ống mạch nhân tạo vào vòng van của một chiến van bi starr cỡ 13 rồi thay gốc động mạch chủ bằng cả cụm này. Các lỗ vành được khâu vào thành của ống động mạch nhân tạo và đầu xa của ống mạch này được nối với động mạch chủ lên. Sự lựa chọn loại ống mạch có gắn van cơ học hay van sinh học để thay cho người bệnh phụ thuộc vào các yếu tố tuổi, nguyện vọng không dùng thuốc chống đông hoặc bệnh nhân có chống chỉ định dùng thuốc chống đông. Việt Nam hiện chỉ có loại ống mạch nhân tạo có gắn sẵn van cơ học các cỡ khác nhau để sử dụng chưa có loại ống mạch gắn sẵn van sinh học.
BS Hùng cho biết để giải quyết vấn đề này. Bệnh viện đã tự chế ra ống mạch nhân tạo có gắn van sinh học (khâu van sinh học vào ống mạch nhân tạo). Trong nghiên cứu này có 4 bệnh nhân được dùng ống van sinh học tự chế này, trong đó 3 bệnh nhân tuổi trên 65, 1 bệnh nhân là nữ có nhu cầu sinh đẻ.
Một kỹ thuật chính của phẫu thuật Bentall là khâu vòng van nhân tạo với vòng van động mạch chủ, hầu hết là sử dụng mũi khâu rời với chỉ dệt 2.0 có kèm mảnh độn và khâu kiểu từ ngoài vào để vòng van nhân tạo được đặt nằm trong vòng van động mạch chủ (intra anulus). BS Hùng cho biết, tại Bệnh viện đối với những trường hợp mô vòng van không quá mưn nát, kíp mổ thực hiện kỹ thuật khâu vắt với duy nhât một sợi chỉ polypropylene 3.0. Áp dụng kỹ thuật này có lợi là rút ngắn thời gian khâu và buộc chỉ qua đó rút ngắn thời gian cặp động mạch chủ (59,82 phút) cũng như thời gian chạy máy tuần hoàn ngoài cơ thể (98,4%); đây là ưu điểm rất có giá trị và trong nghiên cứu có ý nghĩa thống kê.
Có một bệnh nhân trong nghiên cứu được áp dụng kỹ thuật khâu vắt có thời gian cặp động mạch chủ là 28 phút. BS Hùng chia sẻ để rút ngắn được thời gian như vậy ngoài việc có kỹ năng thuần thục của cả kíp mổ thì việc theo dõi những kỹ thuật cũ cũng góp phần rất quan trọng.
BS Hùng chia sẻ kỹ thuật quan trọng nhất trong phẫu thuật Bentall là làm miệng nối lỗ vành vào ống gắn van. Theo kỹ thuật cải tiến của Kouchoukos năm 1991, cắt rời hoàn toàn 2 lỗ vành thành 2 nhóm (open button technique) rồi phẫu thuật tự do ra khỏi tổ chức liên kết xung quanh để nối vào ống gắn van. Đối với những trường hợp đã từng có phẫu thuật tại gốc động mạch chủ, khi 2 lỗ vành không thể phẫu tích rời ra, BS Hùng cho biết kíp mổ sử dụng kỹ thuật Cabrol: khâu 2 lỗ vành vào với một ống mạch nhân tạo số 6, nối ống này vào ống gắn van. Trong nghiên cứu không có trường hợp biến chứng sớm liên quan đến mạch vành như nhồi máu cơ tim sau mổ, rò miệng mối lỗ mạch vành - ống van. Đối với biến chứng chảy máu sau mổ, với việc sử dụng keo sinh học gia cố cho đường khâu trung tâm, đường khâu lỗ vành và đầu xa với động mạch chủ giúp hạn chế tối đa biến chứng chảy máu.
BS Hùng cho biết, trong nghiên cứu có 4 bệnh nhân tử vong (9,1%); trong đó 3 bệnh nhân mổ cấp cứu do bóc tách động mạch chủ. BS Hùng nhấn mạnh phẫu thuật Bentall là một lựa chọn hợp lý, cho kết quả bước đầu khả quan trong điều trị bệnh lý van và gốc động mạch chủ.
Lâm Quyên