Tác giả nghiên cứu Phạm Thế Hiền Khoa y dược – Trường Đại học Trà Vinh đã báo cáo đề tài nghiên cứu mô hình bệnh ký sinh trùng tại Khoa Nhi và Khoa Nhiễm của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Trà Vinh năm 2012-2014.
Theo BS. Phạm Thế Hiền đây là nghiên cứu mô tả hồi cứu, thu thập dữ liệu từ sổ lưu trữ số liệu bệnh nhân nằm viện tại Bệnh viện tỉnh Trà Vinh điều trị nội trú bệnh ký sinh trùng. Năm 2012 có 1611 trường hợp, năm 2013 có 2.231 trường hợp và năm 2014 có 1259 trường hợp mắc bệnh.
Về yếu tố giới tính, bệnh nhân nam mắc nhiều hơn so với nữ giới, trung bình mỗi năm nam giới mắc đến 70%, nữ giới 30%. Về khu vực cư trú bệnh nhân ở nông thôn mắc gấp 4 lần so với bệnh nhân ở khu vực thành thị. Tỷ lệ bệnh nhân mắc bệnh ký sinh trùng cao ở các nhóm đối tượng là trẻ em dưới 6 tuổi không đi học, trẻ em dưới 15 tuổi đi học, sinh viên học sinh và đối tượng nghề nghiệp làm ruộng. Năm 2012 trong 10 bệnh ký sinh trùng, bệnh nhiễm vi rút ở vị trí không xác định (B34) chiếm tỷ lệ gần 37%. Đứng vị trí thứ 2 là bệnh tay chân miệng độ 1 (B08.4-1) chiếm tỷ lệ 25,5%. Đứng vị trí thứ ba là bệnh nhiễm vi rút khác, có biểu hiện tổn thương tại da và niêm mạc (B08) chiếm tỷ lệ 15,3%. Năm 2013 đứng hàng đầu là nhiễm vi rút ở vị trí không xác định, tiếp theo là tay chân miệng độ 1; Tay chân miệng độ 2A. Năm 2014, chiếm tỷ lệ cao nhất là bệnh nhiễm vi rút ở vị trí không xác định, tiếp theo là tay chân miệng độ 1, tay chân miệng độ 2A.
Tác giả nghiên cứu lưu ý việc vệ sinh cá nhân ở trẻ em, ý thức phòng bệnh, người dân nông thôn làm ruộng tiếp xúc môi trường lao động có nhiều yếu tố gây bệnh như bụi, thuốc trừ sâu, rác bẩn nên dễ mắc bệnh ký sinh trùng. Hai nhóm bệnh phổ biến là nhiễm vi rút không xác định và tay chân miệng là những bệnh khi mắc có thể gây những hậu quả xấu cho sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là bệnh tay chân miệng xảy ra ở trẻ em dưới 5 tuổi. Tác giả nghiên cứu khuyến nghị cần tăng thêm nguồn nhân lực y tế có chuyên môn về bệnh ký sinh trùng, tuyến y tế cơ sở cần được tập huấn kiến thức về phòng chống bệnh ký sinh trùng, đặc biệt phòng chống bệnh tay chân miệng. Tăng cường tích cực công tác truyền thông giáo dục sức khỏe cho hộ gia đình, bà mẹ, trẻ em về tác hại của bệnh ký sinh trùng, cách giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường để chủ động phòng chống bệnh ký sinh trùng.
Theo báo cáo của Viện sốt rét – Ký sinh trùng Trung ương, Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới, điều kiện khí hậu, tập quán sinh hoạt, vệ sinh môi trường rất thuận lợi cho sự phát triển và lây nhiễm các bệnh ký sinh trùng. Tỷ lệ nhiễm bệnh khác nhau ở vùng miền, tác động ảnh hưởng đến sức khỏe, tình trạng dinh dưỡng, giảm sự phát triển thể chất, tinh thần con người. Đối với phụ nữ độ tuổi sinh sản, nhiễm giun truyền qua đất ảnh hưởng tới kỳ mang thai, gây thiếu máu, có thể đẻ non, trẻ thiếu cân. Vì vậy trẻ em và phụ nữ độ tuổi sinh sản được xem là nhóm đích của chương trình phòng chống các bệnh giun truyền qua đất.
Một vấn đề cần lưu ý là nhiều người thích ăn gỏi cá, thịt lợn tái, bò tái, tiết canh, cua nướng, rau thủy sinh không nấu chín làm phát sinh tăng tỷ lệ mắc bệnh sán lá gan, sán lá phổi, sán dây, ấu trùng sán lợn. Một thực tế, việc phòng chống bệnh giun sán ký sinh có nơi bị lãng quên, đầu tư kinh phí không đáng kể, thiếu đồng bộ vì vậy các chuyên gia y tế cho rằng phòng chống bệnh giun sán cho cộng đồng, cho học sinh, phụ nữ trong thời kỳ sinh sản, người dân vùng nông thôn, miền núi đang thật sự cấp bách, cần thiết.
Vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm cần quan tâm, ngộ độc do vi sinh vật, độc tố tự nhiên chiếm 60-65%. Sự ô nhiễm mầm bệnh đơn bào trong rau quả và nước như Cryptosporium; Giardia; Cyclospata là những mầm bệnh gây tiêu chảy nhất là đối với trẻ nhỏ. đối với ngộ độc do độc tố vi nấm như Aflatoxin, ochratoxin, fumonisin và patulin, gây ra tình trạng ngộ độc cấp khi ăn một lượng lớn, do tích lũy trong một thời gian dài có thể dẫn đến bệnh ung thư. Số người nhiễm phối hợp 2-5 loại ký sinh trùng là khá cao, vì vậy càng phải có những giải pháp quyết liệt để phòng chống giảm gánh nặng bệnh tật do ký sinh trùng gây ra góp phần nâng cao sức khỏe cho cộng đồng.
Trần Hưng