Theo báo cáo phân tích của BS Hoàng Bùi Hải, hội chứng Fitz-Hugh-Curtis (FHC) gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, trong đó hầu hết là phụ nữ trẻ trong độ tuổi từ 20-30. Đây là độ tuổi có hoạt động tình dục mạnh vì vậy có nguy cơ mắc phải những vấn đề về phụ khoa cao hơn so với lứa tuổi khác. Tiền sử viêm phần phụ trước đây hoặc mới nạo hút thai có thể là những yếu tố nguy cơ mắc bệnh.
Về đặc điểm lâm sàng, tất cả bệnh nhân vào viện đều vì lý do đau bụng, thường đau bụng vùng bên phải (64,62%), có thể gặp đau thượng vị, đau mạn sườn trái gặp ở 3 bệnh nhân chiếm tỷ lệ 4,62%, các trường hợp này có viêm bao gan trái. Đau tăng khi ho, cười, nói, khi hít vào (53,58%). Đây là biểu hiện tương đối đặc trưng của bệnh và cần chú ý trong quá trình thăm khám và chẩn đoán bệnh. Chỉ có 23,3% bệnh nhân có triệu chứng sốt và chỉ sốt nhẹ từ 37,5 đến 380C. Do bệnh không có triệu chứng đặc hiệu nên có thể gây khó khăn cho bác sĩ lâm sàng khi chẩn đoán, dễ bị chẩn đoán nhầm với một số bệnh cùng triệu chứng thường gặp hơn như: viêm túi mật, viêm thận bể thận, viêm gan, viêm ruột thừa, viêm manh tràng. Tuy nhiên dựa trên những đặc điểm về tuổi và lâm sàng trong nghiên cứu, khi một bệnh nhân nữ trẻ vào viện vì lý do đau bụng vùng bên phải, đặc biệt là đau bụng hạ sườn phải và tăng lên khi hít thở, cười, nói thì FHC là một chẩn đoán cần nghĩ tới.
Kết quả soi tươi dịch âm đạo tìm chlamydia và lậu cầu cho thấy chỉ có 13,85% dương tính với chlamydia và 1,5% trường hợp dương tính với lậu; có 18 bệnh nhân được làm test nhanh chlamydia lại cho kết quả 43,48% dương tính với chlamydia.
Về dấu hiệu cận lâm sàng, nổi bật là xét nghiệm máu lắng tăng ở tất cả các trường hợp và hầu hết tăng cao, trung bình giờ thứ nhất 84,7mm, giờ thứ hai là 108,8mm. Máu lắng tăng không phải là chẩn đoán xác định hội chứng FHC, tuy nhiên một bệnh nhân có máu lắng tăng > 60mm ở giờ thứ nhất có tính chất gợi ý cao. Về định lượng CRP, nghiên cứu có 83% bệnh nhân có xét nghiệm CRP tăng, chỉ có 45% bệnh nhân có xét nghiệm bạch cầu tăng, chủ yếu là tăng nhẹ (chỉ có 6 bệnh nhân chiếm tỷ lệ 9,2% có xét nghiệm bạch cầu trên 13G/L).
Theo BS Hải, trong thực tế lâm sàng, với một bệnh nhân đau bụng vùng bên phải kèm theo xét nghiệm máu lắng và CRP tăng, cần nghĩ tới hội chứng FHC và xem xét chỉ định chụp CT bụng có tiêm thuốc cản quang.
Về kết quả siêu âm ổ bụng ở đa số bệnh nhân đều bình thường, trên hình ảnh siêu âm có một số hình ảnh không đặc hiệu như: nghi ngờ viêm phần phụ (10%), thâm nhiễm mỡ vùng tiểu khung và hố chậu phải (11,6%), dày thành manh tràng hoặc đại tràng lên (5%). Tuy nhiên đây là một thăm dò không xâm lấn và có giá trị trong chẩn đoán loại trừ các nguyên nhân đau bụng khác như sỏi đường mật, viêm túi mật, viêm ruột thừa, viêm bể thận. Ngoài ra có thể đánh giá tình trạng viêm nhiễm phần phụ của bệnh nhân.
Hội chứng Fitz-Hugh-Curtis (FHC) là biến chứng của bệnh lý viêm nhiễm vùng tiểu khung. Hội chứng này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1920 bởi Carlos Stanajo, người đầu tiên mô tả việc dính giữa bao gan vào thành bụng trước ở phụ nữ bị viêm nhiễm sinh dục trước đó và có triệu chứng đau bụng vùng hạ sườn phải. Hội chứng FHC thường biểu hiện đau bụng vùng hạ sườn phải kèm theo những biểu hiện của viêm phần phụ. Việc chẩn đoán dễ nhầm, nếu được chẩn đoán đúng, thì chỉ cần điều trị nội khoa. Ngược lại nếu chẩn đoán sai, bệnh nhân có thể phải chịu một cuộc mổ không cần thiết hoặc có thể để lại những di chứng như đau mạn tính, tắc ruột do dính, vô sinh nếu có viêm vòi trứng … Về cận lâm sàng, FHC có hình ảnh dày bao gan khu trú hoặc lan tỏa kèm theo ngấm thuốc cản quang trên CT ổ bụng có tiêm thuốc.
Hiện nay chưa có một phác đồ riêng nào để điều trị hội chứng FHC, chỉ có phác đồ chung để điều trị nhiễm trùng vùng tiểu khung. Mục tiêu điều trị bệnh nhân FHC hay viêm nhiễm vùng tiểu khung bao gồm làm giảm các triệu chứng cấp tính và giảm thiểu các nguy cơ di chứng lâu dài. Việc lựa chọn kháng sinh phải sử dụng các kháng sinh phổ rộng để bao phủ toàn bộ các căn nguyên phổ biến như chlamydia trachomatis, lậu cầu, cũng như vi khuẩn gram âm, vi khuẩn kỵ khí, streptococci.
Trần Hưng