Helicobacter Pylori (HP) được xem là thủ phạm gây nên nhiều bệnh lý ở dạ dày. Tuy nhiên, việc tiệt trừ HP đang là một thách thức, tỷ lệ lưu hành các chủng đa đề kháng của HP với thuốc đang gia tăng.
Phác đồ diệt HP phải sử dụng đồng thời nhiều kháng sinh, đôi khi cần phải lặp lại liệu trình. Các hướng dẫn trên thế giới đề nghị diệt HP ở cả những người có yếu tố nguy cơ như người thân thế hệ 1 của bệnh nhân ung thư dạ dày, hoặc điều trị tình trạng nhiễm HP để giảm nguy cơ ung thư dạ dày ở nhóm quần thể có nguy cơ cao.
Theo một phân tích của dược sĩ Bùi Sỹ Thành, thực tế hiện nay các phác đồ diệt trừ HP không đạt kết quả cao, tỷ lệ thất bại tăng. Có một lý do rất đáng quan tâm đó là cách sử dụng thuốc chưa đúng.
Như vậy sử dụng thuốc diệt trừ HP như thế nào cho đúng, hay nói một cách khác sau khi chọn được kháng sinh rồi nhưng cách dùng như thế nào để đưa kháng sinh vào nơi cần đến để diệt được HP mới là quan trọng, đây chính là “Nghệ thuật đưa thuốc vào cơ thể”.
Theo DS Bùi Sỹ Thành, có 2 vấn đề người thầy thuốc cần quan tâm để hướng dẫn, tư vấn cho người bệnh tuân thủ sử dụng thuốc.
Thứ nhất, kháng sinh diệt HP chỉ phát huy tác dụng tốt nhất khi pH môi trường trong dạ dày cao. Để nâng pH dạ dày lên chúng ta sử dụng thuốc ức chế tiết axit (bơm proton – PPI). Các bác sĩ cần dặn dò người bệnh uống thuốc PPI phải uống trước bữa ăn chính 60 phút. Một lưu ý là tuy PPI phát huy tác dụng làm dạ dày giảm tiết axit ngay sau liều dùng đầu tiên nhưng để hiệu quả nâng cao được pH dạ dày đạt tối ưu, người bệnh cần sử dụng 3-4 ngày PPI, sau đó mới bắt đầu sử dụng phác đồ diệt HP, khi đó người bệnh uống thuốc kháng sinh vào thì pH dạ dày đã sẵn sàng ở mức có lợi nhất cho kháng sinh phát huy tác dụng.
Thứ hai là cách dùng kháng sinh trong phác đồ. DS Bùi Sỹ Thành nhấn mạnh các bác sĩ cần lưu ý đến cách dùng, thời điểm dùng kháng sinh diệt HP để hướng dẫn cho người bệnh.
Tiêu chí chọn thuốc diệt HP là các kháng sinh phải chịu được axit, phải có thời gian lưu ở dạ dày càng lâu càng tốt, có thể thấm tốt vào lớp dịch nhày và niêm mạc dạ dày, khả năng kháng thuốc với vi khuẩn ít nhất. Để thực hiện tốt những tiêu chí đó, bác sĩ hướng dẫn người bệnh cần phải uống kháng sinh diệt HP ngay sau bữa ăn chính để kháng sinh lưu giữ lâu trong dạ dày. Không nên uống xa bữa ăn (lúc đói). Chúng ta cũng cần lưu ý nếu ăn nhẹ, ăn cháo loãng dạ dày nhanh tháo rỗng và thuốc không lưu lâu trong dạ dày được. Nếu uống thuốc lúc đói trước bữa ăn 30 phút đến một giờ hoặc sau ăn 2 giờ, dạ dày tháo rỗng rất nhanh, hầu như thuốc không kịp tan và không lưu ở dạ dày được. Như vậy kết quả điều trị sẽ không tốt.
Theo GS TS Nguyễn Chấn Hùng – Chủ tịch Hội phòng chống Ung thư Việt Nam, đối với ung thư dạ dày nhiễm vi khuẩn HP là nguyên nhân quan trọng nhất. Khoảng 60% ung thư dạ dày loại Carcinom liên hệ vi khuẩn này. Cùng với chế độ ăn mặn, thức ăn cá khô, rau cà muối mặn làm dưa, khói thuốc lá cộng với HP gây ra sự thuận lợi cho phát triển ung thư dạ dày. Vi khuẩn HP có thể gây viêm dạ dày cấp hoặc mạn tính, viêm teo dạ dày, loét dạ dày, loét tá tràng, lymphôm MALT và ung thư dạ dày. Triệu chứng ung thư dạ dày ban đầu không rõ ràng, có thể là cảm giác ăn không tiêu. Khi bệnh tiến triển nhiều mới gây ra cơn đau vùng bụng trên, cảm giác khó tiêu dai dẳng và không thèm ăn. Giai đoạn trễ hơn có nôn mửa, tiêu phân đen, sút cân mau lẹ. Tại Việt Nam ung thư dạ dày thường gặp, đứng hàng thứ ba sau ung thư gan và ung thư phổi ở nam giới và đứng hàng thứ tư ở nữ giới. Chẩn đoán bệnh thường dựa vào chụp phim X-quang có cản quang, nội soi dạ dày, nếu nghi ngờ sẽ được chỉ định làm sinh thiết dạ dày. Để xác định giai đoạn bệnh tiến hành chụp cắt lớp điện toán CT hoặc chụp cộng hưởng từ MRI./.
Nghi Anh