Bệnh sốt xuất huyết Dengue là một bệnh truyền nhiễm cấp tính rất nguy hiểm do vi rút Dengue gây ra và được muỗi Aedes truyền qua vết đốt.
Đây là bệnh lưu hành địa phương ở Việt Nam, nhất là các tỉnh đồng bằng Nam Bộ, duyên hải Trung bộ và vùng đồng bằng, duyên hải Bắc bộ. Do đặc điểm địa lý, khí hậu khác nhau, ở miền Nam và Nam trung bộ bệnh xuất hiện quanh năm, ở miền Bắc bệnh thường xảy ra từ tháng 4 đến tháng 11, phát triển mạnh nhất vào các tháng 7,8,9,10. Những năm gần đây dịch bệnh diễn biến phức tạp, khó kiểm soát.
Biện pháp phòng chống vec tơ truyền bệnh mà chủ yếu là diệt muỗi, diệt bọ gậy của muỗi Aedes với sự tham gia tích cực của cộng đồng và nằm màn ban ngày là hiệu quả nhất để làm giảm sự lây truyền của bệnh. Ở thành phố Cần Thơ vẫn còn điều kiện sinh hoạt và vệ sinh thấp, nhà ở chật chội, người dân sử dụng nhiều dụng cụ để chứa nước, mặt bằng dân trí thấp, không đồng đều, mức độ giao lưu buôn bán với người dân nơi khác lớn. Vì vậy thường xảy ra các vụ dịch sốt xuất huyết lớn những năm gần đây.
Trong năm 2015, BS.Trần Đỗ Hùng cùng cộng sự Trường Đại học Y dược Cần Thơ tiến hành đề tài nghiên cứu “Kiến thức, thực hành của người dân về bệnh sốt xuất huyết và các yếu tố liên quan tại thành phố Cần Thơ”.
Theo tác giả nghiên cứu đây là nghiên cứu cắt ngang mô tả có phân tích, đối tượng là những người đủ 18-60 tuổi tại thời điểm khảo sát tại thành phố Cần Thơ.
Mẫu và phương pháp chọn mẫu: 300 người, phương pháp chọn mẫu cụm xác suất tỷ lệ theo PPS, chọn ngẫu nhiên 20 cụm với đơn vị cụm là ấp. Số người điều tra mỗi cụm trung bình là 300/20 cụm = 15.
Phương pháp thu thập số liệu: Phỏng vấn những người đủ 18-60 tuổi, điền phiếu điều tra theo mẫu; Kiểm tra lăng quăng và muỗi trong và xung quanh nhà.
Kết quả nghiên cứu có 300 người tham gia, nữ giới chiếm tỷ lệ 50,6%. Nhóm tuổi ≥ 30 chiếm 78%; Học vấn trung học cơ sở là 40,33%; Nội trợ chiếm 33,67%; kế đến làm thuê 22,3%; làm ruộng 19%, đến buôn bán 13,67%.
BS.Trần Đỗ Hùng đã có kết luận về kiến thức, 97% người dân có nghe nói về sốt xuất huyết; 85,7% biết dấu hiệu nghi ngờ bệnh sốt xuất huyết; 6,7% biết dấu hiệu xử trí khi mắc bệnh sốt xuất huyết; 97% chọn cơ sở y tế nhà nước để đưa trẻ khám bệnh sốt xuất huyết. 97% biết muỗi là nguyên nhân truyền bệnh sốt xuất huyết; 78,7% biết muỗi vằn là muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết; 63% biết muỗi vằn hoạt động cả ngày lẫn đêm. 50,7% biết lăng quăng sốt xuất huyết sống ở dụng cụ chứa nước sạch; 61,4% biết diệt lăng quăng và đây là biện pháp chủ yếu phòng bệnh sốt xuất huyết; 69,4% biết biện pháp chống dịch sốt xuất huyết là diệt lăng quăng và phun thuốc diệt muỗi.
Về thực hành qua phỏng vấn: 76,3% thực hành đúng chọn 4/6 biện pháp diệt lăng quăng. Thực hành diệt muỗi, 48,7% thực hành đúng khi ngủ mùng cả ngày và dùng biện pháp xua diệt muỗi và phòng đốt. Kết quả thực hành qua kiểm tra thực tế: thực hành đúng về phòng chống sốt xuất huyết đạt 30,3%.
Đối với kết quả mối liên quan giữa kiến thức phòng chống sốt xuất huyết với nhà có lăng quăng, người có kiến thức đúng về biết diệt lăng quăng là biện pháp phòng chống bệnh sốt xuất huyết, qua kiểm tra các dụng cụ chứa nước, không có lăng quăng là 82,5%, so với người có kiến thức không đúng là 53,5%, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.
Liên quan giữa kiến thức với nhà có muỗi: Người có kiến thức đúng về nguyên nhân của bệnh sốt xuất huyết, nhà không có lăng quăng là 76,6%, ở nhóm có kiến thức không đúng là 44,4%, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.
Người có kiến thức đúng về biết muỗi vằn truyền bệnh sốt xuất huyết, nhà không có lăng quăng là 83,6%,%, ở nhóm có kiến thức không đúng là 59,5%, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.
Người có hiểu biết đúng về thời điểm hoạt động của muỗi vằn, nhà không có lăng quăng là 83,6%, ở nhóm có kiến thức không đúng là 62,2%, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê. Người hiểu biết đúng về nơi lăng quăng sống, nhà không có lăng quăng có 81,8%, ở nhóm có kiến thức không đúng là 70,2%, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.
Đối với mối iên quan giữa thực hành với nhà có lăng quăng, kết quả nghiên cứu cho thấy: những người thực hành đậy kín dụng cụ chứa nước đúng qua kiểm tra thấy nhà không có muỗi là 63,8% với những người có kiến thức không đúng là 27,8%, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.
Những người thực hành có thả cá qua kiểm tra thấy nhà không có muỗi là 64,6% với những người có kiến thức không đúng là 26,1%, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê. Những người thực hành lược nước loại bỏ lăng quăng đúng qua kiểm tra thấy nhà không có muỗi là 63,3% với những người có kiến thức không đúng là 40,9%, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê. Những người thực hành thay nước bình bông đúng qua kiểm tra thấy nhà không có muỗi là 64,4% những người có kiến thức không đúng 44,2%, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê. Những người thực hành bỏ muối, dầu cặn vào chén chân tủ đúng qua kiểm tra thấy nhà không có muỗi là 77,0% những người có kiến thức không đúng là 42,2%, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.
Liên quan giữa thực hành diệt lăng quăng với nhà có lăng quăng: Những người thực hành dùng bàn chải súc rửa dụng cụ chứa nước đúng qua kiểm tra thấy nhà không có muỗi là 77,8% những người có kiến thức không đúng là 62,8% sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.
Liên quan giữa thực hành phòng chống muỗi đốt với nhà có muỗi: kiến thức không đúng là 40,8% sự khác biệt có ý nghĩa thống kê; Những người thực hành ngủ mùng cả ngày lẫn đêm qua kiểm tra thấy mật độ muỗi trong nhà là 69,4% so với những người có kiến thức không đúng là 44,0% sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.
Liên quan giữa thực hành với nhà có muỗi: những người thực hành ngủ mùng cả ngày lẫn đêm qua kiểm tra thấy nhà không có muỗi là 66,9% những người có kiến thức không đúng là 39,6%, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.
Tường Huân