Theo các chuyên gia tim mạch, các bệnh nhân nhồi máu cơ tim vào cấp cứu hay gặp có nồng độ đường máu cao, trước đó bệnh nhân chưa được chẩn đoán đái tháo đường.
Tình trạng tăng đường máu ở bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp làm cho vùng cơ tim tổn thương lan rộng vì có sự giảm tưới máu động mạch vành, tăng tiết cathecholamin, nguy cơ tăng đông, gây hậu quả tăng nguy cơ bệnh nhân tử vong dù đã được can thiệp động mạch vành; hoặc bệnh nhân sẽ bị nặng thêm các di chứng tim mạch sau nhồi máu cơ tim. Các chuyên gia cho rằng, cần có những nghiên cứu về sự thay đổi của một số xét nghiệm cận lâm sàng ở bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp có tăng đường máu, từ đó đưa ra những xử trí đúng.
Từ tháng 1/2007 đến tháng 5/2010, nhóm tác giả nghiên cứu Nguyễn Văn Chi cùng cộng sự Khoa Cấp Cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai - Hà Nội, tiến hành nghiên cứu mô tả tiến cứu, không đối chứng đề tài “Mối liên quan giữa nồng độ đường huyết và một số xét nghiệm hóa sinh ở bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp vào cấp cứu”.
Tác giả nghiên cứu cho biết có 93 bệnh nhân đủ tiêu chuẩn được mời tham gia nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu chưa được chẩn đoán đái tháo đường trước đó, kết quả xét nghiệm đường huyết ở thời điểm nhập viện ở mức > 11,1mmol/l (hay > 200mg/dL), không tuyền tĩnh mạch dung dịch có đường. Bệnh nhân có đủ tiêu chuẩn chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp, lâm sàng có đau ngực như bóp nghẹt sau xương ức kéo dài trên 20 phút, không đỡ khi dùng nitroglycerin; có thể kèm theo khó thở, buồn nôn, vã mồ hôi. Trên điện tâm đồ xuất hiện sóng Q mới (rộng ít nhất 30ms, sâu 0,20mV) ở các miền chuyển đạo D2, D3 và aVF; V1 đến V6; D1 và aVL; hoặc xuất hiện đoạn ST chênh lên hoặc chênh xuống (>0,10mV) ở ít nhất 2 chuyển đạo trong số các miền chuyển đạo nói trên. Hoặc bệnh nhân có xuất hiện mới bloc nhánh trái hoàn toàn trong bệnh cảnh lâm sàng trên. Bệnh nhân có tăng các men tim. CK-MB tăng trên 5%; TroponinT tăng cao > 0,1ng/ml. Chẩn đoán xác định nhồi máu cơ tim cấp khi có > 2 tiêu chuẩn.
Về quy trình nghiên cứu, tác giả nghiên cứu cho biết bệnh nhân được chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp, được xử trí cấp cứu ban đầu và được làm một mẫu xét nghiệm định lượng nồng độ đường huyết tĩnh mạch ghi nhận các thông tin tiền sử, bệnh sử, thăm khám lâm sàng, thực hiện các xét nghiệm sinh hóa phù hợp.
Tác giả Nguyễn Văn Chi phân tích báo cáo, 93 bệnh nhân tham gia nghiên cứu có đủ tiêu chuẩn nồng độ đường huyết lúc nhập viện > 11,1mmol/l; chưa được chẩn đoán đái tháo đường trước đó; đối tượng nghiên cứu có độ tuổi trung bình là 64,9. Về nồng độ đường huyết khi vào viện, có 55,9% bệnh nhân có mức đường huyết 11,1 – 16,6 mmol/l; cao hơn so với nhóm có đường huyết > 16,7mmol/l (44,1%). Nồng độ Troponin T trung bình là 1,55ng/ml; CK-MB là 100,53UI/l; proBNP là 1354,5pmol/l; CRP là 4,56mg/dL đều ở mức cao.
Tác giả nghiên cứu phân tích, tỷ lệ bệnh nhân bị suy tim sung huyết tăng lên theo mức nồng độ đường máu lúc nhập viện ở các nhóm bệnh nhân; mối liên quan này cho thấy khi xu hướng đường máu càng cao đồng nghĩa với việc tổn thương cơ tim càng nặng nề hơn; kết quả này cho thấy nguy cơ tim xung huyết, sốc tim và nguy cơ tử vong của những bệnh nhân có tăng đường huyết cao gấp 3,9 lần so với những bệnh nhân có xét nghiệm đường máu thấp.
Về mối liên quan giữa nồng độ đường huyết và biến chứng sốc tim; ở nhóm bệnh nhân bị sốc tim lúc nhập viện nhóm có tăng đường huyết mức vừa (11,1 – 16,6 mmol/l) thấp hơn so với nhóm bệnh nhân lúc nhập viện có đường huyết ở mức cao (> 16,7 mmol/l); Tỷ lệ bệnh nhân bị sốc tim có xu hướng tăng lên theo mức độ tăng đường huyết ở các nhóm bệnh nhân, tác giả lý giải tăng đường huyết làm giảm sức co bóp cơ tim, dẫn tới suy chức năng co bóp của cơ tim. Có nghiên cứu ở quốc tế cũng báo cáo tăng đường huyết có nguy cơ bị sốc tim cao hơn gấp 3,1 lần so với nhóm không có tăng đường huyết.
Tác giả nghiên cứu báo cáo mối liên quan giữa nồng độ đường huyết lúc nhập viện và Troponin, nồng độ Troponin tăng tương quan đồng biến chặt chẽ với nồng độ đường huyết; với r = 0,53. Tác giả lý giải, Troponin là một marker sinh học đặc hiệu cao đối với cơ tim; nồng độ Troponin tăng tương ứng với mức độ tổn thương cơ tim, đường huyết cao làm cho nồng độ Troponin cũng tăng cao; điều này có nghĩa là tổn thương cơ tim cũng sẽ nặng nề hơn.
BS Chi chia sẻ, cơ chế của mối quan hệ giữa đường huyết và Troponin chưa được giải thích rõ ràng, thỏa đáng; trên thế giới có nhiều nghiên cứu đề cập đến việc sử dụng Insuline để kiểm soát đường huyết làm giảm nồng độ Troponin ở bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp có tăng đường huyết.
Tác giả nghiên cứu có kết luận, những bệnh nhân có tình trạng tăng đường huyết mới được phát hiện khi nhập viện cấp cứu do nhồi máu cơ tim cấp, các xét nghiệm hóa sinh như Troponin, CRP, CK-MB; proBNP ở mức cao. Nồng độ đường huyết lúc nhập viện càng cao thì nồng độ Troponin, CRP, CK-MB và proBNP có xu hướng càng cao.
Phúc Nguyên