Theo TS Lê Minh Giang, Đại học Y Hà Nội, sử dụng rượu bia là khá phổ biến trong nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới, việc sử dụng rượu bia làm cho nhóm nam quan hệ tình dục thực hiện quan hệ tình dục không an toàn, nguy cơ lây nhiễm HIV, bệnh lây truyền qua đường tình dục tăng lên.
Theo nghiên cứu cắt ngang của TS Giang, với 195 nam giới quan hệ tình dục đồng giới tuổi 16 – 35 tại TP Hà Nội, thời gian từ tháng 6/2014 – 6/2015, cho thấy độ tuổi trung bình đối tượng nghiên cứu là 22; người ngoại tỉnh chiếm 85%. Dựa theo thang điểm AUDIT để phân tích cho kết quả 4,6% có nguy cơ sử dụng rượu bia thấp; 33% đối tượng nghiên cứu có mức sử dụng rượu bia có nguy cơ; 25% đối tượng nghiên cứu có mức sử dụng rượu bia mức có hại và 36,9% có mức sử dụng rượu bia lệ thuộc. Phân tích nguyên nhân TS Giang cho rằng có 2 yếu tố liên quan chặt chẽ để tình trạng sử dụng rượu bia có hại đó là sự trầm cảm và bị kỳ thị ở mức cao của đối tượng nam quan hệ tình dục đồng giới.
Chúng ta biết rằng rượu bia là chất độc hại mà con người tự nguyện tiêu thụ. Viêm gan do rượu là tình trạng viêm và hoại tử tế bào gan từ từ, dẫn đến tử vong nhất là những người có bệnh gan sẵn từ trước. Đối với những người nam quan hệ tình dục nếu với hành vi quan hệ tình dục qua đường hậu môn không có bao cao su, có sử dụng tiêm chích ma túy và bơm kim tiêm không an toàn, chích chung … họ rất dễ bị nhiễm các bệnh như viêm gan siêu vi B, viêm gan siêu vi C. Với tình trạng gan bị nhiễm các bệnh này, rượu có thể đẩy nhanh tiến trình xơ hóa trong gan. Những người đã bị xơ gan vì bất cứ lý do gì nếu uống rượu sẽ làm gan ngày càng suy yếu nhanh và nặng hơn.
Các bác sĩ phân tích, sau khi uống rượu bia, ethanol được hấp thu rất nhanh vào máu và chuyển hóa tại gan. Bản thân ethanol là chất không gây độc, nhưng tại các tế bào gan, chất này được chuyển hóa thành acetaldehyd, gây tổn thương màng tế bào và hoại tử tế bào gan dẫn tới viêm gan. Trong quá trình chuyển hóa ethanol sẽ tạo ra hydrogen thay thế các axit béo để tạo nguồn năng lượng, vì vậy axit béo thừa sẽ tích lũy tại gan gây ra tình trạng gan nhiễm mỡ và tăng mỡ trong máu. Khi chuyển hóa ethanol sẽ tạo ra nhiều axit lactic, cùng với quá trình viêm và hoại tử tế bào gan, axit lactic sẽ kích thích phát triển tế bào xơ và sợi xơ dẫn tới xơ gan.
Về biểu hiện của bệnh: thông thường người bệnh không có triệu chứng gì đặc biệt, vì bệnh diễn biến âm thầm. Tuy nhiên ở từng giai đoạn và mức độ bệnh có thể biểu hiện khác nhau và khi đã có triệu chứng thì bệnh thường đã nặng.
Bệnh cấp tính: Người bệnh chán ăn, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đau tức vùng gan, sốt, vàng da, gan to, có thể xuất huyết dưới da hoặc tiêu hóa (nôn ra máu, đại tiện phân đen), nếu nặng có thể co giật hôn mê, men gan tăng cao, tỷ lệ prothrombin giảm. Bệnh nặng có thể tử vong.
Bệnh mạn tính: Thường gặp gan thoái hóa mỡ và xơ gan. Khi gan thoái hóa mỡ, người bệnh thường không có triệu chứng mà vô tình đi khám bệnh thấy gan to chắc hoặc đau tức vùng hạ sườn phải, men gan có thể tăng nhẹ. Đôi khi người bệnh đi khám vì chán ăn. Khi xơ gan: Thường sau một thời gian dài uống rượu, bia các biểu hiện của xơ gan xuất hiện: bụng trướng, chân phù, gan to chắc, lách to, các xét nghiệm về chức năng gan đều suy giảm.
Đối với công tác chẩn đoán và điều trị: Viêm gan do rượu không dễ chẩn đoán sớm vì nhiều người bệnh không đi khám bệnh do chủ quan hoặc diễn biến âm thầm của bệnh. Thỉnh thoảng triệu chứng có thể xấu hơn sau một thời gian ngừng uống rượu hơn là lúc đang uống rượu. Thông thường bệnh diễn tiến nặng sau thời gian uống rượu nhiều. Xét nghiệm máu, siêu âm ổ bụng là phương pháp giúp chẩn đoán bệnh.
Nếu phát hiện sớm mà không có bệnh gan kèm theo, việc điều trị cho kết quả tốt, còn khi phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn đã có xơ gan hoặc ung thư gan, việc điều trị rất khó khăn vì gan không còn khả năng hồi phục. Kèm theo nhiều biến chứng nguy hiểm.
Các bác sĩ có lời khuyên đối với gan nhiễm mỡ là giai đoạn sớm của bệnh gan do uống rượu, nếu bệnh nhân ngừng uống rượu ở giai đoạn này bệnh có thể tự khỏi. Những người thường xuyên uống rượu nên đi xét nghiệm định kỳ để phát hiện sớm những tổn thương gan. Ở những người đã có bệnh gan (viêm gan B, C...) thì tuyệt đối không uống rượu bia vì rượu sẽ làm cho tình trạng viêm gan nặng thêm, khả năng ung thư gan rất cao, kể cả khi đã cai rượu.
Hữu Lai