Liên kết website








Đề tài khoa học
Nhiễm giun, sán vấn đề sức khỏe của cộng đồng
[Đăng ngày: 16/03/2017]
Theo TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng Trung ương, với điều kiện khí hậu, tập quán sinh hoạt cũng như vệ sinh môi trường hiện nay rất thuận lợi cho sự phát triển và lây nhiễm của các bệnh ký sinh trùng.
Bệnh giun truyền qua đất phân bố rộng rãi trong cả nước với tỷ lệ nhiễm khác nhau theo các vùng miền. Nhiễm giun truyền qua đất tác động một cách âm ỉ kéo dài ảnh hưởng tới sức khỏe và tình trạng dinh dưỡng, làm giảm sự phát triển về thể chất, tinh thần và trí tuệ của con người, ảnh hưởng đến quá trình học tập và làm việc, gây trở ngại tới sự phát triển kinh tế. Với phụ nữ trưởng thành và phụ nữ ở độ tuổi sinh sản, nhiễm giun truyền qua đất ảnh hưởng tới thời kỳ mang thai, gây thiếu máu ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của con cái họ, có thể gây đẻ non, trẻ thiếu cân, tử vong mẹ và trẻ sơ sinh. Do đó trẻ em và phụ nữ độ tuổi sinh sản được coi là nhóm đích của chương trình phòng chống các bệnh giun truyền qua đất.
Bên cạnh bệnh giun truyền qua đất, một số địa phương người dân có phong tục tập quán ăn gỏi cá, thịt lợn tái, thịt bò tái, tiết canh, gan lợn tái, cua nướng và rau thủy sinh không nấu chín kết hợp với sự giao lưu ẩm thực giữa các vùng miền ngày càng phát triển đã trở thành yếu tố quan trọng gây bệnh sán lá gan, sán lá phổi, sán dây, ấu trùng sán lợn… trong cuộc sống.
Đa số bệnh giun sán ở người có nguồn gốc từ thú nuôi và thú hoang dã, do đó các bệnh giun sán ký sinh đã trở thành bệnh xã hội, gây nhiều tác hại cấp tính cũng như lâu dài làm ảnh hưởng đến sức khỏe của nhân dân, sự phát triển về thể chất và tinh thần của trẻ em làm giảm nghiêm trọng năng suất lao động và tác động xấu tới tình trạng dinh dưỡng của cộng đồng.
Theo kết quả các điều tra, tỷ lệ nhiễm giun sán trong cộng đồng rất cao và do không có diễn biến rầm rộ nên chưa được người dân quan tâm đúng mức. Cùng với đó là điều kiện kinh tế, tập quán vệ sinh ăn uống, vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường trong nhà trường cũng như trong cộng đồng, nhất là vùng nông thôn, miền núi nhìn chung còn rất yếu kém là điều kiện thuận lợi cho việc tồn tại, lây nhiễm và trở thành vấn đề sức khỏe của cộng đồng.
Bệnh giun truyền qua đất do giun đũa, giun tóc, giun móc/mỏ phân bố rộng rãi trong cả nước với tỷ lệ nhiễm khác nhau theo các vùng miền. Theo số liệu điều tra của Viện Sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng Quy Nhơn về tình hình nhiễm giun truyền qua đất tại 12 tỉnh khu vực miền Trung – Tây Nguyên năm 2015-2016 cho thấy tỷ lệ nhiễm giun sán chung là 15,9%, trong đó nhiễm giun đũa là 2,7%, giun tóc là 1,5% và giun móc là 13,4%. Điều tra tình hình nhiễm giun truyền qua đất ở phụ nữ tuổi sinh sản tại 6 tỉnh miền Trung – Tây Nguyên năm 2013-2015: Quảng Nam 20,9%; Quảng Ngãi 33,9%; Khánh Hòa 22,0%; Phú Yên 30,8%; Đăk Lăk 19,3%; Đăk Nông 18,6%.
TS.Dương cho biết, một căn bệnh ký sinh trùng đáng báo động hiện nay là bệnh nhiễm ấu trùng giun đũa chó, mèo. Bệnh nhiễm ấu trùng giun đũa chó, mèo nhiễm ở tất cả mọi lứa tuổi và phân bố khắp cả nước.
Các năm 2011, 2012 theo ghi nhận mỗi năm có hơn 20.000 ca nhiễm; trong 8 tháng của năm 2016 toàn quốc có hơn 11.000 ca nhiễm. Còn đối với các loại ký sinh trùng như nhiễm ấu trùng giun đầu gai, giun lươn đường ruột, amip đường ruột với số lượng lên tới hàng nghìn ca bệnh một năm.
Đối với bệnh giun, sán truyền qua thức ăn và truyền qua động vật, bệnh sán lá gan lớn ban đầu được báo cáo ở nhiều nơi như Cao Bằng, Hà Nội, Huế, Đà Nẵng, Nha Trang. Sau đó bệnh được phát hiện ở nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước với hơn 15.000 ca bệnh ở 47 tỉnh, thành phố. Một nghiên cứu trên 1446 trường hợp nhiễm sán lá gan lớn đã được thống kê đầy đủ các chỉ số theo dõi, đa số bệnh nhân trên 15 tuổi chiếm 95,3%. Số bệnh nhân nam 541 (37,4%), nữ 905 (62,6%). 92,1% bệnh nhân có kết quả xét nghiệm ELISA dương tính với sán lá gan lớn. Siêu âm có hình ảnh tổn thương gan chiếm 83,7%; số bệnh nhân có tỷ lệ bạch cầu ái toan trên 8% là 77,5%; trong khi đó chỉ có 2,8% trường hợp có xuất hiện trứng sán trong phân. Tỷ lệ bệnh nhân được điều trị khỏi bệnh bằng triclabendazole liều 10mg/kg duy nhất đạt 98%.
Đối với bệnh sán lá gan nhỏ, những năm gần đây bệnh được phát hiện tại 32 tỉnh, thành phố. TS Dương có nhận xét tỷ lệ người nhiễm sán lá gan nhỏ hiện vẫn còn cao nhất là những vùng có truyền thống lâu năm ăn gỏi cá; vì vậy điều trị rồi người bệnh không dự phòng tốt lại tái nhiễm bệnh.
Qua theo dõi, những năm gần đây tỷ lệ người mang bệnh sán dây trưởng thành và ấu trùng sán lợn có khuynh hướng tăng lên, do điều kiện vệ sinh môi trường cũng như việc quản lý giết mổ lợn, trâu bò chưa đảm bảo. Người nhiễm sán Taenia solium vừa phát tán mầm bệnh ra môi trường đồng thời có nguy cơ tự nhiễm gây bệnh ấu trùng nguy hiểm nặng ở não (động kinh, liệt, mất trí nhớ, tăng áp lực nội sọ, não úng thủy, tử vong …), mắt (giảm thị lực, mù mắt), tim … Bệnh để lại di chứng nặng nề cho gia đình và cộng đồng.
Vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm trong thời gian gần đây đang trở thành vấn đề lớn, được xã hội rất quan tâm. Tình trạng ngộ độc thực phẩm ngày càng gia tăng, trong đó căn nguyên do vi sinh vật và độc tố tự nhiên chiếm khoảng 60-65%. Thói quen ăn uống thiếu khoa học và mất vệ sinh cũng là con đường lây truyền của nhiều bệnh ký sinh trùng nguy hiểm. Tình trạng ô nhiễm mầm bệnh đơn bào trong rau quả và nước cũng là một vấn đề đáng quan tâm hiện nay. Các loại đơn bào thường gặp trong rau là Cryptosporidium, Giardia, Cyclospora .. là những mầm bệnh gây tiêu chảy cấp đặc biệt nghiêm trọng ở trẻ nhỏ.
Bên cạnh các nguyên nhân ký sinh trùng và vi sinh, ngộ độc thực phẩm do độc tố vi nấm có thể xảy ra thường diễn ra âm thầm và chỉ có triệu chứng sau khi bị nhiễm độc một thời gian dài nên dễ bị bỏ qua. Có hàng nghìn loại mycotoxin nhưng chỉ khoảng 17 loại mycotoxin liên quan đến an toàn thực phẩm, trong đó có aflatoxin, ochratoxin, fumonisin và patulin. Mycotoxin do các chi nấm mốc Aspergillus, Penicillium, Fusarium, Alternaria và Claviceps sinh ra trong quá trình chuyển hóa. Ngoài việc gây ngộ độc cấp dẫn đến tử vong khi ăn phải một lượng lớn, do nhiễm độc tố vi nấm tích lũy trong một thời gian dài có thể dẫn đến ung thư và đột biến nhiễm sắc thể và các bệnh lý trầm trọng khác về gan, thận, đường tiêu hóa.
Riêng đối với bệnh giun chỉ bạch huyết, theo TS Trần Thanh Dương, Việt Nam đã đủ điều kiện để tiến hành các hoạt động loại trừ bệnh này theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế thế giới vào năm 2017 – 2018.
  Hữu Cao
Chi tiết
Các tin khác
Tìm kiếm
    

  



 

THỜI TIẾT
Độ ẩm:
Gió:
Thống kê online

Đang online: 279

Số lượt truy cập: 9360075
SỞ Y TẾ TỈNH KHÁNH HÒA
Khu liên cơ Số 2, 03 Hàn Thuyên, TP. Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa
Điện thoại: 058.3822987 Fax: 058.3827908 Email:syt@khanhhoa.gov.vn
Website: https://syt.khanhhoa.gov.vn
Chịu trách nhiệm chính: BS. CK2 Lê Văn Khoa - Giám đốc Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa 
Chung nhan Tin Nhiem Mang