Từ năm 2005 đến nay, theo báo cáo của Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh, dự án mục tiêu Quốc gia phòng chống sốt xuất huyết khu vực phía Nam đã ghi nhận trung bình mỗi năm có 62.172 ca mắc sốt xuất huyết Dengue (SXHD) lâm sàng, thu nhập trung bình 8.847 mẫu (14% số ca bệnh) và đạt tỷ lệ xét nghiệm dương tính với vi rút Dengue trung bình là 38%.
Trong 2 năm trở lại đây, năm 2013-2014, tỷ lệ xét nghiệm dương tính vi rút Dengue chỉ khoảng 25% - 26%, dù tỷ lệ thu nhập mẫu tăng và điều kiện lấy mẫu, bảo quản, vận chuyển không thay đổi, đặt ra vấn đề phải chăng có tác nhân khác ngoài vi rút Dengue gây ra bệnh cảnh lâm sàng tương tự SXHD, trong đó vi rút Chikungunya là một trong những tác nhân hàng đầu gây ra bệnh cảnh lâm sàng tương tự SXHD ở các khu vực lưu hành vi rút Dengue trên thế giới.
Bệnh do Chikungunya là bệnh nhiễm vi rút Chikungunya, được truyền qua véc tơ trung gian muỗi Aedes, hiện chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu. Bệnh thường diễn tiến nhẹ, nhưng có thể để lại các biến chứng lâu dài trên khớp, làm giảm chất lượng cuộc sống, tốn kém nhiều chi phí cho xã hội và hậu quả nặng nề nhất là tử vong.
Tác giả nghiên cứu Nguyễn Thanh Vũ cùng cộng sự Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh tiến hành nghiên cứu “Đặc điểm dịch tễ các trường hợp nhiễm Chikungunya trên bệnh nhân sốt xuất huyết có xét nghiệm Dengue âm tính ở khu vực phía nam năm 2015”.
Trong năm 2015, Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh đã thu nhập được 7.560 mẫu máu xét nghiệm tìm vi rút Dengue từ 20 tỉnh/thành khu vực phía Nam. Trong đó, có 4.389 mẫu máu đạt các tiêu chí thu tuyển của nghiên cứu (58,1%), từ đó chọn ngẫu nhiên được 976 mẫu để làm xét nghiệm tìm vi rút Chikungunya (22,2%) bao gồm 777 mẫu xét nghiệm MAC-ELISA (79,6%) và 199 mẫu xét nghiệm RT-PCR (20,4%).
Theo phân tích của tác giả Nguyễn Thanh Vũ, kết quả nghiên cứu ghi nhận 0,4% mẫu xét nghiệm vi rút Chikungunya (+) (4 ca), cho thấy tình hình bệnh Chikungunya đã giảm thấp trong năm 2015, tương tự các khu vực khác ở Việt Nam và trên thế giới. Theo WHO và US-CDC, dịch Chikungunya có chu kỳ theo mùa từ 4-8 năm/chu kỳ. Thực tế cho thấy tỷ lệ bệnh Chikungunya được ghi nhận trong những năm 2007 – 2011 cao hơn so với giai đoạn 2012 – 2015. Châu Mỹ xảy ra dịch Chikungunya kể từ cuối năm 2013 đến nay. Tuy nhiên, đến năm 2015, số ca mắc là 635.955 ca mắc với 82 ca tử vong, giảm 41% số ca mắc và 52% số ca tử vong so với năm 2014 (1.071.696 ca mắc và 169 ca tử vong). Ngoài ra, không ghi nhận dịch vi rút Chikungunya tại các nước lân cận ở khu vực trong thời gian gần đây.
Ở nước ta, năm 2007 – 2009, Viện Pasteur Nha Trang đã ghi nhận 3,4% mẫu vi rút Chikungunya (+) bằng xét nghiệm MAC-ELISA tại 10 tỉnh miền Trung. Cùng thời gian này, Học Viện Quân Y đã ghi nhận 8% số trường hợp nhiễm vi rút Chikungunya (4/50 mẫu RT-PCR(+)). Năm 2010, kết quả khảo sát huyết thanh học vi rút Chikungunya của Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh ghi nhận 5,8% mẫu vi rút Chikungunya (+) tại khu vực phía nam. Qua giai đoạn 2012 – 2014, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung Ương đã không ghi nhận trường hợp nhiễm vi rút Chikungunya nào trong số 558 mẫu xét nghiệm RT-PCR được thu thập từ năm 2012 – 2014. Tương tự năm 2013, tác giả Phạm Thị Kim Liên và cộng sự cũng không ghi nhận trường hợp nhiễm vi rút Chikungunya trên những bệnh nhân có đợt sốt cấp tính tại tỉnh Đồng Tháp. Trong khi đó, năm 2014, tác giả Nguyễn Văn Dương và cộng sự tại Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh chỉ ghi nhận 3 trường hợp dương tính với IgM vi rút Chikungunya (0,76%) và 9 trường hợp dương tính với IgG vi rút Chikungunya (2,2%) trên tổng số 397 bệnh nhân có chẩn đoán lâm sàng SXHD tại Bệnh viện Chợ Mới, tỉnh An Giang. Năm 2015, Viện Pasteur Nha Trang chỉ ghi nhận 1,2 % trường hợp nhiễm vi rút Chikungunya (1/86 mẫu xét nghiệm IgM vi rút Chikungunya).
Hơn nữa, kết quả giám sát côn trùng và huyết thanh vi rút của khu vực phía Nam từ dự án mục tiêu Quốc gia phòng chống sốt xuất huyết năm 2015 cho thấy các chỉ số côn trùng hiện duy trì ở mức thấp và thấp hơn trung bình 05 năm giai đoạn 2009-2013 (BLTB=35, thấp so với BI2009-2013= 43 và mật độ muỗi DITB= 0,33 con/nhà, thấp hơn DI2009-2013). Trong khi đó, kết quả tỷ lệ xét nghiệm vi rút Dengue (+) tăng cao so với 2 năm 2013 và 2014 dù có tỷ lệ thu nhập mẫu thấp hơn 2 năm này. Cụ thể, năm 2015, đã thu nhập 8.464 mẫu máu (17% số ca mắc năm 2015) và đã thu được 2.749 mẫu xét nghiệm vi rút Dengue (+) (32,5% tổng số mẫu), cao hơn tỷ lệ xét nghiệm vi rút Dengue (+) của năm 2013 (25% với tỷ lệ thu nhập mẫu là 19%) và năm 2014 (26% với tỷ lệ thu nhập mẫu là 26%).
Từ các lập luận trên, kết quả xét nghiệm tìm vi rút Chikungunya đạt được trong nghiên cứu đã phản ánh đúng thực tế về tình hình nhiễm vi rút Chikungunya trên cộng đồng bệnh nhân SXHD lâm sàng có xét nghiệm vi rút Dengue (-) trong năm 2015 tại khu vực phía Nam.
Về đặc tính lâm sàng các trường hợp này nổi bật với triệu chứng sốt (100%) và đau khớp (50%) và phát ban (50%). Trong đó, có 1 trường hợp chưa ghi nhận thời gian kết thúc của triệu chứng đau khớp trong quá trình nằm viện. Tuy nhiên, mức độ đau khớp của các trường hợp này nhẹ và chưa có bằng chứng cho thấy có ảnh hưởng đến sinh hoạt của bệnh nhân. So sánh với hướng dẫn chẩn đoán của US-CDC, triệu chứng đau khớp được ghi nhận ít hơn trong nghiên cứu này, có thể do số ca vi rút Chikungunya dương tính thấp nên chưa phản ánh đúng thực tế tỷ lệ các triệu chứng ở trường hợp nhiễm vi rút Chikungunya tại Việt Nam.