Liên kết website








Đề tài khoa học
Cần nâng cao tỷ lệ bao phủ vacxin bại liệt
[Đăng ngày: 27/03/2017]
Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tình hình bại liệt trên thế giới đang có chiều hướng gia tăng và diễn biến phức tạp từ 223 ca (2012) lên đến 359 ca (2014). Ca bệnh cuối cùng nhiễm vi rút bại liệt hoang dại týp 2 tại Ấn Độ (1999) và bại liệt hoang dại týp 3 không còn xuất hiện từ 10/11/2012. Mặc dù vậy, vi rút bại liệt hoang dại týp 1 vẫn đang lưu hành tại Nigeria, Pakistan và Afghanistan, vành đai châu Phi, Cameroon và một phần của Trung Đông (Ai Cập, Israel và Syria).
Tại Việt Nam, ca bại liệt cuối cùng xuất hiện vào năm 1997. Ngày 30/9/2000, Việt Nam công bố đã thanh toán bệnh bại liệt trên phạm vi toàn quốc. Đó là thành quả của việc tạo miễn dịch cho trẻ bằng vắc xin OPV với tỷ lệ đạt trên 90% trong nhiều năm. Để bảo vệ thành quả, Việt Nam đã thường xuyên tổ chức các chiến dịch uống bổ sung vắc xin OPV nhằm ngăn ngừa sự xâm nhập vi rút hoang dại từ nước ngoài. Đồng thời, củng cố hệ thống giám sát bệnh bại liệt trên cả nước để phát hiện sớm các trường hợp bại liệt.
Vừa qua, nhóm tác giả nghiên cứu Nguyễn Diệu Thúy cùng cộng sự Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh đã tiến hành nghiên cứu “Đặc điểm Dịch tễ học và vi rút học các trường hợp bại liệt do vi rút vắc xin biến đổi gen ở khu vực phía nam, 2012”.
Theo phân tích của nhóm tác giả nghiên cứu, việc sử dụng vắc xin OPV tuyp 1,2,3 rộng rãi đã giúp thanh toán được bệnh bại liệt tại nhiều nước trên thế giới và khống chế lây lan dịch bệnh. Tuy nhiên, các trường hợp bại liệt có liên quan vắc xin (VAPP) và vi rút vắc xin bại liệt biến đổi gen (VDPV) vẫn xuất hiện song song với việc sử dụng vắc xin sống giảm độc lực. Sự xuất hiện VDPV như là một hệ quả của việc tạo miễn dịch cộng đồng. VDPV khác với phần lớn các chủng vắc xin do có khả năng lây lan và gây bệnh vì bộ gen của vi rút biến đổi khoảng 1% mỗi năm. Các chủng VDPV khác với các chủng vắc xin OPV ở vị trí nucleotide (thường lớn hơn 1%, được xác định bằng trình tự vùng VP1 mã hóa chủ yếu ở bề mặt protein của vi rút) ước tính đã biến đổi trong ít nhất 1 năm sau khi uống một liều OPV, dài hơn đáng kể so với chu kỳ trung bình của vi rút vắc xin (4-6 tuần). Tỷ lệ tấn công của VDPV cao tương tự vi rút bại liệt hoang dại WPV (khoảng 1ca/200 trẻ không có miễn dịch bị nhiễm bệnh). VDPV cũng có khả năng gây liệt và truyền từ người này sang người khác. Miễn dịch cộng đồng đối với bệnh bại liệt thấp, đặc biệt là vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa và sự biến mất của WPV hơn 1 thập kỷ qua cũng là nguyên nhân chính xuất hiện VDPV.
Kết quả điều tra cộng đồng tại huyện Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng cho thấy chỉ có 42% trẻ dưới 5 tuổi uống đủ 3 liều OPV và 31/53 trẻ (58%) không uống (17) hoặc uống 1-2 liều (14) và 100% là người dân tộc Khmer. Tỷ lệ uống OPV tại phường Vĩnh Phước chỉ đạt 85%, trong đó 1/10 ấp đạt 51%, các ấp còn lại tỷ lệ chênh lệch rất lớn (51%-107%). Tỷ lệ >100% có thể do công tác quản lý đối tượng chưa tốt, nghĩa là địa phương đã nắm được số trẻ thuộc diện tiêm chủng ít hơn số trẻ được tiêm trên thực tế hoặc do có trẻ từ địa phương khác đến tiêm chủng. Tỷ lệ OPV3 tại thị xã Vĩnh Châu là 78%. 100% các trường hợp tiếp xúc và sống xung quanh không rõ tiền sử tiêm chủng. Tại Đồng Nai, tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ cũng chỉ đạt 87%, tương tự nghiên cứu của Trung Quốc (27% uống đủ liều) và Indonesia (39% được uống vắc xin). Tỷ lệ uống OPV thấp có thể là nguyên nhân dẫn đến việc xuất hiện và lưu hành VDPV trong cộng đồng. Để ngăn chặn tình trạng lưu hành VDPV, cần thiết tổ chức chiến dịch uống bổ sung vắc xin ngừa bại liệt giúp nâng cao miễn dịch cộng đồng.
Vắc xin OPV bản chất là vắc xin sống giảm độc lực, mặc dù hiệu quả bảo vệ cao và có thể tạo được miễn dịch quần thể, tuy nhiên vẫn có một tỷ lệ thấp thải ra môi trường và lưu hành trong cộng đồng. Các vụ dịch bại liệt ở nước công nghiệp phát triển có thể được ngăn ngừa với ngưỡng miễn dịch quần thể từ 66-80%. Trong khi ở các nước đang phát triển, môi trường và vệ sinh kém vẫn có thể xảy ra dịch bại liệt với mức ngưỡng miễn dịch quần thể 94-97%. Nghiên cứu chưa thể xác định 2 trường hợp VDPV2 này xuất hiện do vắc xin OPV trong nước hay xâm nhập từ quốc gia khác, vì cả 2 đều không uống vắc xin trong vòng 30 ngày. Huyện Vĩnh Châu, Sóc Trăng tập trung hơn 80% là dân tộc Khmer, tiếng Kinh bị hạn chế, khí hậu nhiệt đới ẩm, gần biển, điều kiện sống còn thiếu thốn. Huyện Tân Phú cũng là một huyện miền núi của tỉnh Đồng Nai (vùng sâu, vùng xa) đi lại khó khăn với 11 dân tộc sinh sống, địa bàn giáp ranh với tỉnh Bình Thuận. Đây là một rào cản việc cung cấp các dịch vụ tiêm chủng có chất lượng và điều kiện vệ sinh không đảm bảo tạo điều kiện thuận lợi lây lan vi rút bại liệt đào thải từ các trẻ được uống vắc xin ra môi trường sống (VDPV được tìm ở những người khỏe mạnh và trong môi trường sống tại 13 quốc gia. Điều này giải thích tại sao có VDPV tại địa phương).
Theo Bộ Y tế Việt Nam, nếu có một ca bại liệt hoang dại thì xem như là dịch hoặc có một ca bại liệt có nguồn gốc từ vắc xin có biến đổi di truyền, thì việc chống dịch giống như là đối với một ca bại liệt hoang dại. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới, nên tổ chức chiến dịch uống bổ sung vắc xin OPV cho các tỉnh có VDPV và những huyện giáp với tỉnh này. Những khu vực nguy cơ cao (có đường biên giới, tỷ lệ uống OPV thấp) cũng được đưa vào chiến dịch. Đồng thời, các biện pháp chống dịch cũng cần được áp dụng.
Tác giả Nguyễn Diệu Thúy kết luận những nơi có tỷ lệ miễn dịch với vi rút bại liệt thấp sẽ có nguy cơ xuất hiện VDPV là rất cao. Để hạn chế sự xuất hiện các ca nhiễm VDPV, điều quan trọng là nâng cao tỷ lệ bao phủ cao vắc xin bại liệt thông qua công tác tiêm chủng thường xuyên và chiến dịch bổ sung, đồng thời củng cố mạng lưới giám sát phát hiện vi rút sớm ở tất cả các tuyến nhằm giảm thiểu các nguy cơ lây lan vi rút bại liệt. Điều này mang ý nghĩa chiến lược trong hiện tại và tương lai đóng vai trò quan trọng việc duy trì thành quả thanh toán bệnh bại liệt tại Việt Nam và đóng góp cho toàn cầu.
Trần Hưng
 
Chi tiết
Các tin khác
Tìm kiếm
    

  



 

THỜI TIẾT
Độ ẩm:
Gió:
Thống kê online

Đang online: 220

Số lượt truy cập: 9360506
SỞ Y TẾ TỈNH KHÁNH HÒA
Khu liên cơ Số 2, 03 Hàn Thuyên, TP. Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa
Điện thoại: 058.3822987 Fax: 058.3827908 Email:syt@khanhhoa.gov.vn
Website: https://syt.khanhhoa.gov.vn
Chịu trách nhiệm chính: BS. CK2 Lê Văn Khoa - Giám đốc Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa 
Chung nhan Tin Nhiem Mang