Đái tháo đường (ĐTĐ) là bệnh mạn tính do hậu quả từ tình trạng thiếu Insulin tuyệt đối hay tương đối.
Biểu hiện của ĐTĐ là tình trạng tăng đường huyết cùng với các rối loạn về chuyển hóa đường, đạm, mỡ, khoáng chất. Các rối loạn này có thể dẫn đến các biến chứng cấp tính, tình trạng dễ bị nhiễm trùng, lâu dài gây ra biến chứng ở mạch máu nhỏ và mạch máu lớn. Cam Thành Nam là xã nông nghiệp chủ yếu, người dân ít có cơ hội tiếp cận những cơ sở y tế có đầy đủ xét nghiệm cận lâm sàng, do vậy trong năm 2015, BS. Nguyễn Đình Linh đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Tình hình bệnh ĐTĐ và các yếu tố liên quan tại xã Cam Thành Nam”.
Đối tượng nghiên cứu là người dân có độ tuổi 30-65 chọn ngẫu nhiên trong 3 thôn của xã. Thời gian thu thập dữ liệu nghiên cứu vào buổi sáng, từ 6-11 giờ, đối tượng nghiên cứu được xét nghiệm glucose ít nhất sau ăn 8 giờ. Đo đường huyết cùng một máy cầm tay GlucoDrTMPlus. Những đối tượng có đường huyết ≥ 7,0mmol/l được giới thiệu tiếp đến phòng khám Đa khoa Cam Phúc Bắc hoặc Bệnh viện Đa khoa khu vực Cam Ranh để khám. Nếu trị số đường 5,6 đến 6,9 mmol/l sẽ làm nghiệm pháp dung nạp đường huyết, xét nghiệm đường huyết sau 2 giờ làm nghiệm pháp và đánh giá kết quả.
Những đối tượng nghiên cứu có kết quả xét nghiệm đường huyết ≥ 11,1 mmol/l được chuyển đến phòng khám Đa khoa Cam Phúc Bắc hoặc bệnh viện Đa khoa khu vực Cam Ranh để khám xác định.
Theo BS. Linh, có 180 đối tượng nghiên cứu đủ điều kiện tham gia nghiên cứu, trong đó 53 nam (29,4% và 127 nữ (70,6%). Độ tuổi 50-59 tuổi chiếm tỷ lệ nhiều nhất 36%; độ tuổi 40-49 tuổi chiếm 32%. Độ tuổi 30-39 chiếm tỷ lệ ít nhất với 15,5%. Về học vấn, trình độ Trung học cơ sở chiếm nhiều nhất với tỷ lệ hơn 40%; tiểu học 38,8%; Trung học phổ thông chiếm 16,6%.
Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc ĐTĐ ở người 30-65 tuổi tại xã Cam Thành Nam là 5,56%; trong đó tỷ lệ ở nữ là cao hơn so với 5,0% nam 0,56%. Tỷ lệ tiền ĐTĐ là 21,11%. Trong đó nữ 18,33%, nam 2,78%.
Các yếu tố liên quan trong đối tượng tiền ĐTĐ và ĐTĐ là những đối tượng nghiên cứu nhóm tiền ĐTĐ và ĐTĐ có liên quan đến gia đình thế hệ gần nhất, anh chị em ruột (8,33%); cha mẹ ruột (4,17%); xa hơn là ông bà nội (2,08%). Tiền sử mắc các bệnh Quai bị 6,25%; Sởi-Rubella 6,25%; Tăng huyết áp 6,25%; bệnh tuyến giáp 4,17%. Tỷ lệ người có tăng huyết áp trong đối tương tiền ĐTĐ và ĐTĐ chiếm 50%. Phụ nữ sinh con 02 lần có tỷ lệ cao nhất 28,57% trong số các phụ nữ có tiền ĐTĐ và ĐTĐ. Nhóm phụ nữ sinh con nặng trên 3,6kg chiếm tỷ lệ 9,52%. Về yếu tố chỉ số khối cơ thể BMI trong nhóm như sau: Béo phì độ I chiếm 37%; Thừa cân chiếm 12,5%; béo phì độ II chiếm 6,25%. Béo bụng chiếm tỷ lệ 20,83% các đối tượng trong nhóm. Về nghề nghiệp thì phụ nữ nội trợ mắc bệnh cao nhất 47,92%; nông dân 31,25%; cán bộ viên chức 12,5%; cán bộ hưu 2,08%. Liên quan yếu tố tập luyện phòng bệnh, trong đối tượng tiền ĐTĐ và ĐTĐ thì tỷ lệ chiếm cao là không tập luyện vì lý do riêng (45,83%); đến thỉnh thoảng có tập luyện (22,92%); tập luyện thường xuyên vị trí thứ ba chiếm 20,83%; người thích ngủ chiếm 10,42%. Yếu tố lao động nặng tỷ lệ mắc bệnh từ cao đến thấp, không lao động (50%); lao động thường xuyên (29,17%), lao động không thường xuyên (20,83%). Thức ăn đối tượng nghiên cứu ưa thích rau củ (45,56%); thịt cá đứng hàng thứ nhì (26,67%); kế là đối tượng dễ ăn (17,22%). Đời sống tinh thần có 27,78% căng thẳng trong cuộc sống. Về hiểu biết bệnh ĐTĐ, hiểu về bệnh ĐTĐ nhưng không rõ ràng tỷ lệ cao nhất (76,67%); không biết (21,67%); có hiểu biết rõ về bệnh chiếm tỷ lệ thấp (1,66%); tự tìm thông tin để hiểu biết chỉ (0,56%).
BS. Nguyễn Đình Linh đã đưa ra kiến nghị là cần tăng cường công tác truyền thông để người dân nâng cao hiểu biết về bệnh và sự nguy hiểm của bệnh cũng như các biện pháp phòng ngừa bệnh ĐTĐ nhằm giúp họ hiểu và tự thay đổi lối sống trước khi quá muộn. Thành lập phòng tư vấn để tư vấn và khám sàng lọc, phát hiện người tiền ĐTĐ và ĐTĐ, giúp bệnh nhân được phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Lập danh sách hoặc hồ sơ sức khỏe bệnh nhân ĐTĐ trên địa bàn để tư vấn và theo dõi họ thực hiện y lệnh điều trị, nếu chưa đạt thì cần nhắc nhở, hỗ trợ. Ủy ban nhân dân và các ngành chức năng quan tâm sớm và thích đáng hơn để hoạt động phòng chống ĐTĐ tại cấp xã, phường về các trang thiết bị truyền thông, cung cấp các tài liệu tờ rơi có nội dung cô đọng dễ hiểu nhằm cung cấp thông tin cho người dân thuận lợi nhất là đối tượng nông dân và người nội trợ. UBND xã cần tạo những phong trào tập luyện, sinh hoạt giải trí lành mạnh trong địa phương.
Hữu Cao